Trung Quốc: Căng thẳng thương mại gia tăng khi thỏa thuận đình chiến sắp hết hạn, thị trường đối mặt rủi ro mới

Căng thẳng Thương mại Mỹ-Trung âm ỉ
 

Tuần trước, trưởng đoàn đàm phán thương mại Trung Quốc, Lý Thành Cương, đã gặp các quan chức Mỹ để bàn về các điều khoản trong thời gian đình chiến. Tuy nhiên, không có tín hiệu nào cho thấy một thỏa thuận mới đang được thảo luận, khiến kỳ vọng lạc quan về tiến triển thương mại suy giảm.

Từ sau các cuộc gặp này, căng thẳng thương mại lại nổi lên, làm giảm khả năng đạt được thỏa thuận trước khi giai đoạn đình chiến 90 ngày kết thúc vào tháng 10.

Trong tuần này, dư luận tập trung vào các cập nhật từ Hội nghị thượng đỉnh Trung Quốc, nơi Bắc Kinh tìm cách cải thiện quan hệ với Ấn Độ và mở rộng hợp tác với các quốc gia BRICS. Hội nghị Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO), do Trung Quốc và Nga hậu thuẫn, đã quy tụ nhiều nhà lãnh đạo toàn cầu, trong đó có Tổng thống Nga Vladimir Putin, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và cả lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã phản ứng bằng tuyên bố:

“Xin gửi lời chào nồng ấm nhất đến Vladimir Putin và Kim Jong Un, khi các ông âm mưu chống lại Hợp chủng quốc Hoa Kỳ.”

Những phát ngôn này phản ánh sự thay đổi mới trong quan hệ Mỹ-Trung sau nhiều tháng hạ nhiệt. Bắc Kinh dường như đang chủ động giảm phụ thuộc vào Mỹ, qua đó làm suy yếu phần nào ảnh hưởng của Washington đối với thương mại toàn cầu. Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhấn mạnh:
“Chúng ta nên tận dụng sức mạnh của các thị trường quy mô lớn và sự bổ sung kinh tế giữa các quốc gia thành viên, đồng thời cải thiện điều kiện thuận lợi cho thương mại và đầu tư.”

Trung Quốc hướng đến Đông Nam Á để thúc đẩy xuất khẩu
 

Nhấn mạnh của ông Tập về hợp tác đa phương và quan hệ khu vực tương phản hoàn toàn với chính sách thương mại bảo hộ của Trump. Trong cuộc phỏng vấn với Bloomberg, Leland Millar – Giám đốc China Beige Book – nhận định:

“Tôi sẽ không gọi đó là một vị thế mạnh, nhưng nó đang dần mạnh lên khi nhiều quốc gia tách khỏi mối quan hệ thân cận với Mỹ. Trung Quốc đang trở thành lựa chọn thay thế hấp dẫn, đơn giản vì nó không phải là Mỹ.”

Về thương mại, Millar lưu ý sự sụt giảm xuất khẩu sang Mỹ đi kèm với sự gia tăng lô hàng sang các thị trường khác:

“Đây không hẳn là liên minh, cũng không chỉ là chuyển tải hàng hóa. Thực chất, Trung Quốc đang ép xuất khẩu sang các quốc gia khác. Dữ liệu của chúng tôi và các báo cáo thương mại khác đều cho thấy lô hàng trực tiếp sang Mỹ giảm, trong khi xuất khẩu sang Đông Nam Á tăng mạnh vì khu vực này khó có thể phản kháng.”

Ông cũng nhấn mạnh:

“Đông Nam Á không đủ sức chống lại giá rẻ và công suất dư thừa mà Trung Quốc đang đẩy sang. Đây không phải là việc hình thành một khối kinh tế chặt chẽ, mà là điều ngược lại. Tuy nhiên, nó cho thấy Trung Quốc đang tận dụng các quốc gia láng giềng yếu hơn để giải tỏa áp lực xuất khẩu – và họ đang thành công.”

Bắc Kinh tập trung kích cầu nội địa giữa bất ổn thương mại
 

Dù đẩy mạnh xuất khẩu sang Đông Nam Á và các khu vực khác, nền kinh tế Trung Quốc vẫn phát đi tín hiệu trái chiều.

Xuất khẩu tháng 7 tăng 7.2% so với cùng kỳ, từ mức 5.8% trong tháng 6; nhập khẩu cũng tăng 4.1% (tháng 6: 1.1%). Tuy vậy, chỉ số PMI tư nhân phát đi cảnh báo. PMI Sản xuất và Dịch vụ tháng 8 của RatingDog cho thấy chi phí đầu vào tăng và cạnh tranh khốc liệt đang bào mòn lợi nhuận, buộc doanh nghiệp cắt giảm nhân sự để tiết kiệm chi phí.

Tỷ lệ thất nghiệp tăng từ 5% trong tháng 6 lên 5.2% trong tháng 7. trong khi thất nghiệp thanh niên vọt từ 14.5% lên 17.8%. Tình trạng này có thể làm suy yếu tiêu dùng nội địa, vốn là mục tiêu trọng tâm của Bắc Kinh.

Để ứng phó, chính phủ đã tung ra gói trợ cấp vay tiêu dùng, nhằm mở rộng tín dụng và kích thích chi tiêu hộ gia đình. Đây là bước tiếp theo trong loạt biện pháp nhắm trực diện vào người tiêu dùng. Doanh số bán lẻ tháng 7 chỉ tăng 3.7% so với cùng kỳ, thấp hơn mức 4.8% của tháng 6. cho thấy nhu cầu tiêu dùng đang chậm lại.

Nếu nhu cầu tín dụng và chi tiêu hộ gia đình được thúc đẩy, áp lực cạnh tranh có thể giảm bớt, giúp cải thiện lợi nhuận và khuyến khích doanh nghiệp tuyển dụng trở lại.

Thị trường chứng khoán Trung Quốc lao dốc
 

Ngày 4/9, cổ phiếu tại Hồng Kông và Đại lục chịu áp lực mạnh. Chỉ số CSI 300 giảm 2.24%, Shanghai Composite mất 1.71%, trong khi Hang Seng trượt 1.2% trong phiên sáng.

Lo ngại về biên lợi nhuận, nhu cầu bên ngoài yếu và tỷ lệ thất nghiệp cao khiến tâm lý tiêu cực lan rộng. Các báo cáo cho biết cơ quan quản lý đang cân nhắc dỡ bỏ hạn chế bán khống và đưa ra biện pháp kiểm soát đầu cơ, càng làm tăng bất ổn.

Dù vậy, thị trường Đại lục vẫn giữ mức tăng đáng kể từ đầu năm. CSI 300 tăng 10.42% và Shanghai Composite tăng 11.45%, thấp hơn mức tăng 11.32% của Nasdaq Composite. Ngược lại, Hang Seng dẫn đầu với mức tăng 24,8%.

Trong bối cảnh áp lực mới, các tin tức thương mại và chính sách hỗ trợ từ Bắc Kinh sẽ có vai trò quyết định đối với diễn biến thị trường.