Trung Quốc đau đầu với bài toán nan giải: Cân bằng giữa mục tiêu tăng trưởng vs. áp lực thất nghiệp gia tăng

Nỗi đau đầu của Bắc Kinh: Chiến tranh giá cả, thất nghiệp và nhu cầu ngoại địa yếu kém

Dữ liệu sản xuất của Trung Quốc trong tuần này mang đến tín hiệu tích cực, củng cố kỳ vọng Bắc Kinh có thể đạt mục tiêu tăng trưởng GDP 5%.

Chỉ số PMI sản xuất tổng hợp Trung Quốc do RatingDog công bố bất ngờ tăng từ 49.5 trong tháng 7 lên 50.5 trong tháng 8, vượt ngưỡng trung lập 50. Điểm sáng của khảo sát tháng 8 là đơn hàng mới tăng mạnh nhất kể từ tháng 3, trong khi giá bán trung bình ổn định, chấm dứt xu hướng giảm kéo dài tám tháng.

Tuy vậy, Bắc Kinh vẫn phải đối mặt với những thách thức như lạm phát chi phí đầu vào cao nhất kể từ tháng 11/2024 và tình trạng cắt giảm việc làm tiếp diễn.

Chi phí leo thang cùng cạnh tranh gay gắt tiếp tục bào mòn biên lợi nhuận công nghiệp. Lợi nhuận toàn ngành giảm 1.7% trong giai đoạn tháng 1-7 so với cùng kỳ, sau mức giảm 1.8% tính từ đầu năm đến hết tháng 6.

Chiến tranh giá xe điện và cạnh tranh thị trường

Cuộc chiến giá cả siết chặt biên lợi nhuận, buộc doanh nghiệp phải thắt chặt chi phí và cắt giảm nhân sự. Tỷ lệ thất nghiệp tăng từ 5% trong tháng 6 lên 5.2% trong tháng 7, trong bối cảnh số lượng sinh viên tốt nghiệp kỷ lục gia nhập thị trường lao động. Đặc biệt, thất nghiệp thanh niên vọt từ 14.5% trong tháng 6 lên 17.8% trong tháng 7.

China Beige Book gần đây trích dẫn báo chí cho thấy chiến dịch chấm dứt chiến tranh giá xe điện của Bắc Kinh dường như ít hiệu quả, khi cả 20 thương hiệu ô tô hàng đầu đều giữ nguyên, giảm sâu hơn hoặc chỉ giảm nhẹ mức chiết khấu trong tháng 7.

Dù vậy, các hãng xe điện Trung Quốc vẫn ghi nhận doanh số ấn tượng trong tháng 8. Theo CN wire, NIO giao 31,305 xe, tăng 55.2% so với cùng kỳ. Xiaopeng Motors đạt 37,709 chiếc, tăng 169% YoY, với kỳ vọng giao tháng 9 vượt 40,000.

Bình luận về cạnh tranh ngành ô tô, Brian Tycangco, biên tập viên tại Stansberry Research, nhận định:

“Chỉ có các thương hiệu Nhật và Hàn như Toyota, Honda, Kia/Hyundai, Vinfast mới đủ sức chống đỡ làn sóng từ Trung Quốc. Các thương hiệu khác dường như không có chiến lược rõ ràng, vẫn tung ra sản phẩm lỗi thời, kém hấp dẫn với giá cao.”

Việc áp đảo cạnh tranh có thể giúp doanh nghiệp ô tô Trung Quốc củng cố vị thế và giảm bớt áp lực giá.

Thương mại toàn cầu và sự đoàn kết BRICS

Giải quyết nhu cầu ngoại địa, kiểm soát chiến tranh giá cả, ổn định thị trường lao động và thúc đẩy tiêu dùng nội địa là ưu tiên hàng đầu của Bắc Kinh.

Ấn Độ, Iran và Nga tham dự hội nghị thượng đỉnh tại Trung Quốc khi Bắc Kinh tìm cách giảm ảnh hưởng của Mỹ đối với thương mại toàn cầu. Việc cải thiện quan hệ với Ấn Độ và thiết lập hiệp định với các quốc gia chịu ảnh hưởng từ thuế quan Mỹ có thể tạo ra nền kinh tế độc lập hơn với Washington.

Nếu thành công, Trung Quốc sẽ hưởng lợi lớn. Quan hệ thương mại sâu rộng hơn với Ấn Độ, Nga và các nước khác có thể bù đắp nhu cầu ngoại địa yếu, giảm áp lực cạnh tranh nội địa, thúc đẩy sản lượng và tạo thêm việc làm.

Một BRICS đoàn kết hơn có thể trở thành thách thức đối với Tổng thống Trump. Với việc Mỹ và Trung Quốc vừa nối lại đàm phán thương mại, phản ứng của Trump trước hội nghị thượng đỉnh và cách các nước liên quan ứng xử sẽ rất đáng chú ý.

Ấn Độ hiện bị Mỹ nhắm đến do nhập khẩu năng lượng từ Nga. Trước thềm bầu cử, Trump đã đe dọa áp thuế 100% với các nước BRICS, cảnh báo:

“Nếu bạn từ bỏ đồng đô la, bạn sẽ không làm ăn với Mỹ vì chúng tôi sẽ áp thuế 100% đối với hàng hóa của bạn.”

Một BRICS thống nhất cùng quan hệ thương mại mạnh hơn giữa Trung Quốc, Ấn Độ, Nga và các nước khác có thể làm giảm tác động từ thuế quan, đồng thời tạo nền tảng cho khối trở thành cường quốc kinh tế mới.

Chủ tịch Tập Cận Bình kêu gọi quan hệ gần gũi hơn

Ngày 1/9, tại hội nghị thượng đỉnh, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhấn mạnh:

“Chúng tôi sẽ luôn đứng về phía công lý và công bằng quốc tế, phản đối bá quyền và chính trị quyền lực. Chúng tôi cần phối hợp chiến lược phát triển, thúc đẩy Vành đai và Con đường, tận dụng sức mạnh thị trường, cải thiện thương mại, đẩy mạnh năng lượng xanh, đổi mới khoa học, công nghệ và hợp tác AI. Đồng thời, hỗ trợ hệ thống thương mại đa phương.”

Alicia Garcia Herrero, kinh tế trưởng khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Natixis, bình luận:

“Việc định tuyến lại thương mại sẽ khó khăn hơn nhiều trong nửa cuối năm, tác động gián tiếp đến xuất khẩu Trung Quốc. Chính phủ đã chuẩn bị cho kịch bản này.”

Giảm phụ thuộc vào Mỹ và gia tăng nhu cầu từ các nước BRICS có thể làm thay đổi cục diện thương mại toàn cầu.

Thị trường chứng khoán đại lục đạt đỉnh lịch sử mới năm 2025

Ngày 1/9, chỉ số CSI 300 tăng 0.60% và Thượng Hải Composite tăng 0.46%, đều lên mức cao nhất năm 2025. CSI 300 còn chạm đỉnh kể từ tháng 3/2022, trong khi Thượng Hải Composite tiệm cận mức cao nhất trong một thập kỷ.

Dù tăng 14.96% và 15.63% từ đầu năm, hai chỉ số vẫn còn cách xa đỉnh lịch sử, để ngỏ dư địa tăng thêm. Kỳ vọng GDP 5% cùng gói kích thích từ Bắc Kinh tiếp tục thúc đẩy dòng tiền vào cổ phiếu niêm yết đại lục.

Hai chỉ số vượt trội Nasdaq Composite (YTD: 11.11%) nhưng vẫn kém Hang Seng (27.7%).

Các diễn biến thương mại và vòng hỗ trợ tiếp theo của Bắc Kinh sẽ quyết định liệu đà tăng có tiếp tục. Ngược lại, căng thẳng Mỹ-Trung, bất đồng nội bộ BRICS và sự thiếu vắng kích thích mới có thể làm chùn bước tâm lý thị trường.

Con đường phía trước: ngành dịch vụ, đàm phán thương mại và kích thích

Diễn biến thương mại Mỹ-Trung cùng động thái kích thích từ Bắc Kinh sẽ dẫn dắt xu hướng toàn cầu trong thời gian tới.

Ngoài ra, dữ liệu kinh tế quan trọng cũng ảnh hưởng đến khẩu vị rủi ro. Ngày 3/9, chỉ số PMI dịch vụ tổng hợp Trung Quốc của RatingDog sẽ được theo dõi sát sao. Giới kinh tế dự báo PMI dịch vụ giảm nhẹ từ 52.6 trong tháng 7 xuống 52.5 trong tháng 8.

Nếu PMI vượt dự báo, điều này cho thấy các biện pháp hỗ trợ đã thúc đẩy nhu cầu dịch vụ. Ngành sản xuất cải thiện và quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế dựa vào tiêu dùng sẽ củng cố tâm lý.

Ngược lại, nếu PMI giảm sâu, điều đó có thể phản ánh tiêu dùng yếu và đe dọa mục tiêu GDP 5%. Trong trường hợp này, Bắc Kinh có thể tung thêm chính sách để hỗ trợ ngành dịch vụ ngày càng trọng yếu.