Trung Quốc đối mặt với khủng hoảng việc làm khi thất nghiệp thanh niên đe dọa triển vọng tăng trưởng

Một bước tiến, hai bước lùi: Liệu Bắc Kinh có thể đưa nền kinh tế trở lại đúng quỹ đạo?

Nhà đầu tư vẫn kỳ vọng Bắc Kinh đạt mục tiêu tăng trưởng GDP 5% trong năm nay, song dữ liệu gần đây cho thấy những vết nứt ngày càng rõ trong thị trường lao động, đặt ra thách thức lớn đối với triển vọng phục hồi.

Tỷ lệ thất nghiệp toàn quốc tăng từ 5.0% trong tháng 6 lên 5.2% trong tháng 7, vẫn dưới đỉnh 5.4% của tháng 2/2025. Tuy nhiên, thất nghiệp thanh niên đã vọt lên 17.8%, cao nhất trong 11 tháng, so với mức 14.5% tháng 6 và cao hơn hẳn mức trung bình quốc gia.

Số lượng sinh viên tốt nghiệp đạt kỷ lục trong tháng 7, gia nhập thị trường lao động vốn đã bất ổn bởi căng thẳng thương mại và thuế quan Mỹ. Ngành công nghiệp chịu tác động nặng nề nhất, khi các nhà máy phải gánh thêm áp lực từ chi phí và nhu cầu suy yếu.

Chỉ số PMI sản xuất tổng hợp Trung Quốc do S&P Global công bố giảm từ 50.4 trong tháng 6 xuống 49.4 trong tháng 7, rơi dưới ngưỡng trung lập 50. Đơn hàng xuất khẩu suy giảm cùng nhu cầu trong nước yếu khiến doanh nghiệp cắt giảm nhân sự, trong khi chi phí đầu vào tăng cao làm biên lợi nhuận bị bào mòn. Cạnh tranh gay gắt buộc nhiều nhà sản xuất giảm giá bán, tạo hiệu ứng lan sang hộ gia đình.

Thất nghiệp gia tăng có thể làm suy yếu thêm niềm tin tiêu dùng trong bối cảnh kinh tế giảm tốc. Doanh số bán lẻ tháng 7 chỉ tăng 3.7% so với cùng kỳ, giảm mạnh so với mức 4.8% của tháng 6, bất chấp các nỗ lực của chính phủ nhằm kích thích chi tiêu. Bắc Kinh đang phải chạy đua để bắt kịp xu hướng suy giảm này.

Phản ứng chính sách của Bắc Kinh

Trước áp lực ngày càng lớn, Thủ tướng Lý Cường trong cuộc họp kinh tế tuần này đã cam kết triển khai thêm gói hỗ trợ, với trọng tâm là kích cầu tiêu dùng, ổn định thị trường bất động sản và giảm áp lực thị trường lao động. Với số lượng sinh viên tốt nghiệp kỷ lục trong tháng 7, chính phủ nhiều khả năng sẽ khuyến khích doanh nghiệp tuyển dụng giới trẻ, đồng thời đẩy mạnh cải cách lao động để tạo thêm việc làm. Tuy nhiên, không phải tất cả các ngành đều gặp khó khăn – lĩnh vực dịch vụ lại cho thấy dấu hiệu tích cực.

Chỉ số PMI dịch vụ tổng hợp Trung Quốc của S&P Global tăng từ 50.6 trong tháng 6 lên 52.6 trong tháng 7. Các doanh nghiệp dịch vụ ghi nhận tăng trưởng việc làm mạnh nhất kể từ tháng 7/2024, nhờ lượng đơn hàng mới cải thiện. Xu hướng này cho thấy sự dịch chuyển sang nền kinh tế định hướng tiêu dùng đang dần có kết quả.

Nếu giải quyết hiệu quả thất nghiệp thanh niên và khủng hoảng nhà ở, Bắc Kinh có thể khôi phục niềm tin tiêu dùng, giảm phụ thuộc vào thương mại và tiến gần hơn đến mục tiêu GDP 5%.

Triển vọng kinh tế và rủi ro

Alicia Garcia Herrero, chuyên gia kinh tế trưởng khu vực châu Á – Thái Bình Dương tại Natixis, nhận định:

“Trung Quốc có thể đạt mục tiêu tăng trưởng 2025, nhưng sẽ cần thêm nhiều biện pháp kích thích, đặc biệt trong nửa cuối năm đầy khó khăn. Dù nền kinh tế vẫn có khả năng cao đạt mục tiêu, những bất ổn vẫn còn lớn. Chính phủ vẫn có dư địa để nới lỏng thêm nếu cần thiết. Vì vậy, chúng tôi đã nâng dự báo tăng trưởng GDP 2025 của Trung Quốc lên 5% và 2026 ở mức 4.5%.”

Ngày 21/8, chỉ số CSI 300 của Trung Quốc đại lục tăng lên mức cao nhất trong 10 tháng, trong khi Shanghai Composite đạt đỉnh mới trong 10 năm. Các mức tăng này phản ánh niềm tin rằng Bắc Kinh sẽ tung ra thêm biện pháp hỗ trợ để củng cố tăng trưởng.

Dù vậy, cả CSI 300 lẫn Shanghai Composite vẫn còn cách xa đỉnh lịch sử, cho thấy sự thận trọng của nhà đầu tư cá nhân. Tuy nhiên, đà tăng kéo dài 4 tháng liên tiếp trong tháng 8 có thể củng cố tâm lý tiêu dùng, đặc biệt nếu khủng hoảng nhà ở được giải quyết.

Nhà kinh tế Hao Hong bình luận:

“Trung Quốc đạt mức cao mới trong thập kỷ, nhưng sự tham gia của nhà đầu tư cá nhân vẫn hạn chế, khác với đợt tăng ngắn vào tháng 9 năm ngoái. Khi tăng trưởng chậm lại, thị trường đang đặt cược vào chính sách hỗ trợ. Thanh khoản dồi dào hiện đóng vai trò then chốt trong việc duy trì xu hướng này.”

Ông nhấn mạnh thêm:

“Không có giải pháp nhanh chóng để thúc đẩy niềm tin hộ gia đình, ngoại trừ sự phục hồi của thị trường chứng khoán.”

Bất chấp thỏa thuận đình chiến thương mại 90 ngày và thuế quan hiện hữu, đà phục hồi chứng khoán đại lục vẫn có thể nâng cao tâm lý tiêu dùng:

• CSI 300: +5.66% trong tháng 8, +9.47% YTD
• Shanghai Composite: +5.89% trong tháng 8, +12.90% YTD
• Hang Seng Index: +25.42% YTD, vượt trội so với CSI 300 và Nasdaq (+9.64% YTD)

Dù các tiêu đề thương mại tiếp tục chi phối tâm lý, trọng tâm vẫn nằm ở gói kích thích mới từ Bắc Kinh. Chậm trễ trong chính sách hoặc dữ liệu yếu hơn có thể chặn đứng đà tăng hiện tại.