Bạc nổi bật trong năm bản lề của thị trường hàng hóa và năng lượng toàn cầu

50 mức giá cao kỷ lục mới của vàng

Đối với vàng, phải quay lại năm 1979, giai đoạn Cách mạng Iran và Chiến tranh Lạnh chiếm lĩnh các headline, mới có thể tìm thấy một năm tương tự như 2025. Giá vàng tăng 64%, kết thúc năm trên mức 4,300 USD/ounce sau khi thiết lập hơn 50 mức high kỷ lục mới.

Có nhiều yếu tố thúc đẩy đà tăng mạnh này. Một trong số đó là xu hướng cắt giảm lãi suất và sự suy yếu của đồng USD. Sau giai đoạn thắt chặt mạnh tay trong các năm 2022–2023, Fed đã chuyển hướng chính sách khi thị trường lao động chậm lại và lạm phát vẫn duy trì ở mức cao khó kiểm soát. Lợi suất thực thấp từ lâu đã được xem là động lực quan trọng hỗ trợ giá vàng.

Bên cạnh đó, các ngân hàng trung ương, đặc biệt tại các thị trường mới nổi, tiếp tục mua vàng để đa dạng hóa dự trữ và giảm phụ thuộc vào USD. Theo Hội đồng Vàng Thế giới, riêng trong tháng 10, các ngân hàng trung ương đã mua vào 53 tấn vàng, mức mua hàng tháng cao nhất trong năm 2025.

Vàng vẫn bị đầu tư thiếu tương xứng

Dù giá vàng tăng mạnh trong năm qua, cổ phiếu khai thác vàng vẫn đang bị đầu tư dưới mức so với chỉ số S&P 500. Trong giai đoạn 2000–2011, khi giá vàng tăng từ khoảng 290 USD lên hơn 1,900 USD/ounce, chỉ số NYSE Arca Gold Miners đã vượt trội rõ rệt so với thị trường chung. Khi đó, S&P 500 vẫn đang trong quá trình phục hồi sau khủng hoảng tài chính.

Tuy nhiên, khi vàng bước vào chu kỳ điều chỉnh sau năm 2011, nhà đầu tư đã rút khỏi cổ phiếu khai thác và không quay trở lại, ngay cả khi giá vàng vượt mốc 4,000 USD/ounce trong những năm gần đây.

Một số nhà đầu tư cho rằng họ đã bỏ lỡ cơ hội trước đó nên không còn hứng thú. Cách nhìn này chưa thực sự hợp lý. Việc vàng lập nhiều kỷ lục giá mới là tích cực, nhưng điều đó không phải điều kiện bắt buộc để vàng hoàn thành vai trò cốt lõi của mình. Với tư cách là công cụ đa dạng hóa danh mục, vàng từ lâu đã có mối tương quan nghịch với cổ phiếu, tức thường tăng khi thị trường chứng khoán suy yếu.

Bạc tỏa sáng

Dù vàng được chú ý nhiều, bạc mới là tài sản nổi bật nhất năm 2025. Giá bạc tăng hơn gấp đôi, kết thúc năm trên mức 70 USD/ounce, ghi nhận mức tăng mạnh nhất trong lịch sử theo năm.

Đáng chú ý, giá một ounce bạc hiện cao hơn giá một thùng dầu, một hiện tượng rất hiếm. Trong 30 năm qua, tỷ lệ bạc trên dầu trung bình chỉ khoảng 0.27, nghĩa là một ounce bạc thường chỉ mua được hơn một phần tư thùng dầu Brent. Hiện nay, tỷ lệ này đã tăng lên khoảng 1.2.

Tình trạng này rất bất thường. Lần gần nhất bạc có giá cao hơn dầu là vào năm 1980, khi anh em nhà Hunt tìm cách thao túng thị trường bạc. Vì vậy, một số nhà phân tích cho rằng thị trường hiện tại có dấu hiệu bong bóng.

Các hạn chế xuất khẩu của Trung Quốc có thể tiếp tục đẩy giá bạc

Bạc hiện vừa là kim loại công nghiệp vừa là kim loại tiền tệ. Khoảng 50%–60% nhu cầu bạc hàng năm đến từ lĩnh vực công nghiệp và công nghệ, bao gồm pin năng lượng mặt trời, xe điện, thiết bị điện tử, thiết bị y tế và nhiều ứng dụng khác. Trung bình, mỗi tấm pin năng lượng mặt trời sử dụng khoảng 20 gram bạc, trong khi một xe điện có thể chứa tới 2 ounce bạc trong hệ thống cảm biến và dây dẫn.

Yếu tố địa chính trị cũng đóng vai trò quan trọng. Kể từ ngày 1 tháng 1, Trung Quốc đã áp dụng các hạn chế mới đối với xuất khẩu bạc. Chỉ những doanh nghiệp lớn được nhà nước phê duyệt và có hạn mức tín dụng lớn mới được phép xuất khẩu, khiến hàng nghìn doanh nghiệp nhỏ bị loại khỏi chuỗi cung ứng. Trung Quốc hiện kiểm soát khoảng 60%–70% nguồn cung bạc tinh luyện toàn cầu, nên chỉ cần xuất khẩu chậm lại cũng đủ gây xáo trộn mạnh cho thị trường.

Kết hợp nhu cầu công nghiệp cao, tồn kho thấp và các hạn chế xuất khẩu sắp tới, thị trường bạc đang hội tụ những điều kiện mà FXStreet gọi là “cơn bão hoàn hảo”.

Trung Quốc kiểm soát thị trường công nghệ sạch toàn cầu

Năm 2025 đánh dấu bước ngoặt của năng lượng tái tạo. Theo phân tích của Ember, trong ba quý đầu năm, điện gió và điện mặt trời chiếm 17.6% sản lượng điện toàn cầu, nâng tổng tỷ trọng điện năng phát thải thấp lên 43%.

Lần đầu tiên trong lịch sử, năng lượng tái tạo tạo ra nhiều điện hơn than đá.

Trung Quốc là động lực chính của xu hướng này. Trong năm qua, nước này đã bổ sung khoảng 380 gigawatt công suất điện gió và điện mặt trời, cao gấp hơn ba lần tổng công suất mới của Mỹ và châu Âu cộng lại, theo Wood Mackenzie. Xe điện hiện chiếm khoảng 55% doanh số bán ô tô mới tại Trung Quốc, so với mức 15%–20% ở các thị trường phương Tây.

Tương tự như bạc tinh luyện, Trung Quốc cũng thống trị chuỗi cung ứng công nghệ sạch toàn cầu, với khoảng 80% sản lượng pin năng lượng mặt trời, 70% turbine gió và 70% pin lithium. Theo tạp chí Science, đây là lý do năng lượng tái tạo được chọn là Đột phá của năm.

Mỹ lùi bước

Tại Mỹ, bức tranh lại tương phản rõ rệt. Nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Trump chứng kiến việc đảo ngược nhiều chính sách hỗ trợ năng lượng sạch, đồng thời tạm dừng gần như toàn bộ các dự án điện gió ngoài khơi bờ Đông với lý do an ninh quốc gia.

Các khoản vay, trợ cấp và ưu đãi thuế liên bang cho năng lượng tái tạo bị cắt giảm đã khiến ít nhất 51 dự án công nghệ sạch lớn bị hủy hoặc trì hoãn trong năm 2025, tính đến cuối tháng 11. Theo tổ chức E2, điều này tương đương thiệt hại gần 32 tỷ USD và khoảng 40,000 việc làm.

Nhu cầu than đạt kỷ lục trong một thế giới được coi là “xanh”

Trái với kỳ vọng, nhu cầu than toàn cầu tăng 5.6% trong năm 2025. Cơ quan Năng lượng Quốc tế ước tính tiêu thụ than đạt 8,845 triệu tấn, mức cao kỷ lục mới. IEA dự báo nhu cầu than sẽ đi ngang trong năm 2026 trước khi giảm dần.

Tại Mỹ, sau 15 năm suy giảm liên tục, tiêu thụ than tăng khoảng 8% so với cùng kỳ, do giá khí tự nhiên cao hơn và việc trì hoãn đóng cửa các nhà máy than, phù hợp với quan điểm ủng hộ nhiên liệu hóa thạch của chính quyền Trump.

Đồng ở trung tâm của cuộc cách mạng điện khí hóa

Quá trình chuyển dịch năng lượng cũng đang tái định hình thị trường kim loại công nghiệp, với đồng đóng vai trò trung tâm.

Kết thúc năm gần mức 12,600 USD mỗi tấn, tăng 45.6% từ đầu năm 2025, giá đồng đã thiết lập nhiều mức high mới. Đà tăng này phản ánh lo ngại về thuế quan và chính sách thương mại có thể làm thắt chặt nguồn cung, trong khi nhu cầu từ lưới điện, trung tâm dữ liệu, xe điện và lĩnh vực quốc phòng tiếp tục tăng mạnh.

Trong báo cáo tháng 12, Goldman Sachs đánh giá đồng là kim loại công nghiệp ưa thích trong dài hạn, cho rằng điện khí hóa hiện chiếm gần một nửa nhu cầu đồng toàn cầu và nguồn cung mới đối mặt với nhiều rào cản.

Fitch dự báo nhu cầu đồng và nhôm toàn cầu sẽ tăng 2.0%–2.5% trong năm 2026, trong khi UBS lạc quan hơn, dự báo tiêu thụ đồng tăng gần 3% trong cả năm 2025 và 2026.

Nhà đầu tư cần tự nghiên cứu kỹ lưỡng, nhưng các doanh nghiệp khai thác hưởng lợi từ điện khí hóa và chuyển dịch năng lượng nhiều khả năng sẽ tiếp tục thu hút sự quan tâm. Jefferies cho rằng năm 2026 có thể là năm tăng trưởng lợi nhuận dẫn dắt bởi hàng hóa, với các doanh nghiệp như Freeport-McMoRan, Glencore, Anglo American và Alcoa được xem là những cái tên hưởng lợi tiềm năng.