Giá hàng hóa suy yếu có thể đẩy Australia trở lại thâm hụt thương mại

Thặng dư thương mại hàng hóa của Australia đã giảm đáng kể từ đầu năm do nhập khẩu nhiên liệu và thiết bị phục vụ làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu tăng mạnh, trong khi xuất khẩu hầu như không tăng trưởng.

Xu hướng này nhiều khả năng sẽ tiếp diễn khi Chính phủ Australia dự báo doanh thu xuất khẩu từ các mặt hàng khoáng sản chủ lực trong năm tài chính hiện tại chỉ tăng khoảng 3% so với năm trước.

Giai đoạn bùng nổ đầu tư khai khoáng từng giúp Australia gia tăng mạnh xuất khẩu quặng sắt, khí tự nhiên hóa lỏng và nhiều loại hàng hóa khác, tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế và thu nhập của người dân trong nhiều năm. Tuy nhiên, việc quay trở lại trạng thái thâm hụt thương mại có thể làm suy yếu đồng AUD và ảnh hưởng đến kế hoạch chi tiêu của Chính phủ.

James McIntyre, chuyên gia kinh tế của Bloomberg Economics, cho biết sau khi hưởng lợi từ làn sóng đầu tư khai khoáng, doanh thu xuất khẩu của Australia sẽ chịu áp lực khi giá hàng hóa được dự báo giảm từ giữa năm tới. Điều này có thể khiến các giai đoạn thặng dư thương mại và thặng dư tài khoản vãng lai trong thập kỷ qua nhường chỗ cho tình trạng thâm hụt như trước đây.

Tài khoản vãng lai của Australia đã quay trở lại trạng thái thâm hụt khi thặng dư thương mại hàng hóa thu hẹp, trong khi thâm hụt dịch vụ vẫn ở mức lớn. Việc Chính phủ hạn chế số lượng người nhập cư cũng có thể khiến tình hình xấu hơn do lượng du học sinh quốc tế giảm, kéo theo doanh thu từ xuất khẩu dịch vụ giáo dục đi xuống.

Dữ liệu thương mại của Australia được dự báo sẽ tiếp tục biến động trong năm nay khi giá cả hàng xuất khẩu và nhập khẩu, đặc biệt là nhiên liệu lỏng, chịu ảnh hưởng từ cuộc chiến Iran và những gián đoạn nguồn cung toàn cầu.

Australia là quốc gia nhập khẩu lớn dầu thô và các sản phẩm dầu tinh chế. Riêng trong tháng 5, chi phí nhập khẩu các mặt hàng này đã lên mức kỷ lục 8.6 tỷ AUD (6 tỷ USD).

Trong vài năm gần đây, vàng là điểm sáng của xuất khẩu Australia khi giá tăng mạnh giúp mặt hàng này trở thành nguồn thu lớn thứ hai sau quặng sắt. Tuy nhiên, giá vàng đã giảm hơn 1,000 USD/ounce kể từ mức đỉnh hồi tháng 1, khiến cả giá trị lẫn sản lượng xuất khẩu vàng đều giảm trong tháng 5.

Ở chiều ngược lại, làn sóng đầu tư xây dựng trung tâm dữ liệu đã kéo nhập khẩu máy chủ, thiết bị điện tử và linh kiện tăng mạnh.

Mantas Vanagas, chuyên gia kinh tế cấp cao của Westpac Banking Corp., cho biết phần lớn thiết bị phục vụ trung tâm dữ liệu không được sản xuất trong nước mà phải nhập khẩu. Đây sẽ là yếu tố quan trọng nhất định hình cán cân thương mại của Australia trong ngắn hạn cũng như trung hạn.

Theo ông, kết hợp với biến động của thị trường hàng hóa, Australia nhiều khả năng sẽ rơi vào tình trạng thâm hụt thương mại trong nửa cuối năm và cả năm 2026.

Tuy nhiên, vị thế đối ngoại của Australia vẫn được đánh giá tích cực hơn ở khía cạnh đầu tư. Khác với các giai đoạn thâm hụt trước đây, vị thế đầu tư quốc tế ròng của nước này đã cải thiện đáng kể trong những năm gần đây, chủ yếu nhờ hệ thống quỹ hưu trí phát triển nhanh và đầu tư mạnh vào cổ phiếu nước ngoài.

Theo Lachlan Dynan, chiến lược gia vĩ mô của Deutsche Bank, dòng vốn đầu tư và nhu cầu mạnh đối với trái phiếu Australia đang góp phần hỗ trợ đồng AUD. Đồng thời, nhập khẩu tăng để phục vụ xây dựng trung tâm dữ liệu có thể giúp thúc đẩy xuất khẩu dịch vụ trong tương lai.

Ông nhận định việc tài khoản vãng lai suy giảm không phải lúc nào cũng là tín hiệu tiêu cực, đặc biệt khi nguyên nhân xuất phát từ đầu tư gia tăng trong bối cảnh triển vọng tăng trưởng dài hạn tích cực và Australia vẫn duy trì xếp hạng tín nhiệm quốc gia AAA.