Hàn Quốc đặt cược 880 tỷ USD để AI mang lại lợi ích cho cả nền kinh tế

Trong bài phát biểu được truyền hình trực tiếp, Tổng thống Lee Jae Myung cho biết nguồn vốn đầu tư sẽ được dành cho ngành bán dẫn, các trung tâm dữ liệu và AI ứng dụng trong lĩnh vực công nghiệp. Tuy nhiên, trọng tâm của kế hoạch không nằm ở quy mô đầu tư mà là chiến lược phát triển theo vùng.

Chính phủ muốn xây dựng các trung tâm công nghệ cao và những cụm sản xuất bán dẫn mới tại nhiều địa phương ngoài khu vực Seoul. Trước khi công bố kế hoạch, ông Lee viết trên mạng xã hội X rằng Hàn Quốc vừa đạt được những thành tựu kinh tế nổi bật nhưng cũng tồn tại sự mất cân đối nghiêm trọng giữa khu vực thủ đô và phần còn lại của đất nước. Ông kêu gọi người dân ủng hộ mục tiêu giảm sự tập trung dân cư và hoạt động kinh tế tại vùng thủ đô, đồng thời thúc đẩy phát triển cân bằng hơn.

Nhiều chuyên gia đồng tình rằng việc phân bổ rộng hơn lợi ích từ AI là hướng đi đúng. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất là triển khai kế hoạch một cách hiệu quả.

Ngay sau khi kế hoạch được công bố, một số ý kiến chỉ trích cho rằng chính phủ lựa chọn các địa phương hưởng lợi dựa trên tính toán chính trị. Tổng thống Lee bác bỏ cáo buộc này và khẳng định chính các doanh nghiệp đã lựa chọn địa điểm đầu tư. Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng nếu các quyết định đầu tư chịu tác động của lợi ích chính trị ngắn hạn, dự án có thể dẫn đến lãng phí nguồn lực và giảm hiệu quả kinh tế. Vì vậy, quá trình triển khai cần được thực hiện minh bạch.

Theo kế hoạch, Samsung Electronics và SK Hynix sẽ xây dựng mỗi doanh nghiệp hai nhà máy bán dẫn mới tại khu vực Tây Nam Hàn Quốc, mở rộng hoạt động ra ngoài cụm sản xuất hiện nay ở tỉnh Gyeonggi, phía Nam Seoul.

Bộ trưởng Đất đai Kim Yun-duk cho biết mô hình các trung tâm công nghệ này được xây dựng dựa trên kinh nghiệm của Thung lũng Silicon (Mỹ) và Thâm Quyến (Trung Quốc), kết hợp doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu và khu dân cư trong cùng một hệ sinh thái.

Tuy nhiên, để thu hút các kỹ sư trình độ cao đến sinh sống và làm việc ngoài Seoul, chính phủ sẽ phải đầu tư mạnh vào hạ tầng giao thông, trường học, bệnh viện, nhà ở và các dịch vụ công.

Theo bài viết, nhiều quốc gia từng thất bại khi cố gắng đồng thời phục hồi các địa phương kém phát triển và di dời các ngành công nghiệp đến đó. Tuy nhiên, việc quá tập trung sản xuất tại một khu vực cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro như giá đất tăng cao, quá tải hệ thống điện hoặc nguy cơ gián đoạn sản xuất nếu xảy ra thiên tai hay xung đột địa chính trị.

Đó cũng là lý do TSMC mở rộng sản xuất sang đảo Kyushu của Nhật Bản và phát triển thêm các cơ sở tại thành phố Cao Hùng bên cạnh trung tâm sản xuất truyền thống ở Tân Trúc. Theo tác giả, việc đa dạng hóa địa điểm sản xuất vừa mang lại lợi ích kinh doanh, vừa giúp tăng khả năng chống chịu của ngành công nghiệp.

Các cuộc khảo sát cũng cho thấy người dân Hàn Quốc ngày càng lo ngại về khoảng cách phát triển giữa khu vực thủ đô và các địa phương khác, tạo cơ sở để chính phủ theo đuổi chiến lược phát triển cân bằng hơn.

Bài viết nhận định chính sách phát triển ngành chip từ lâu đã gắn với yếu tố địa chính trị. Tình trạng thiếu chip trong đại dịch COVID-19 khiến nhiều quốc gia coi việc phát triển năng lực sản xuất trong nước là vấn đề an ninh quốc gia. Sự bùng nổ của AI càng làm cuộc cạnh tranh này trở nên quyết liệt hơn và Hàn Quốc có lý do để tiếp tục đầu tư nhằm bảo vệ vị thế dẫn đầu.

Tuy nhiên, nhiều chi tiết quan trọng của kế hoạch vẫn chưa được công bố. Hiện chưa rõ bao nhiêu trong tổng số 880 tỷ USD là vốn đầu tư mới và bao nhiêu là các dự án mà Samsung và SK Hynix vốn đã có kế hoạch triển khai để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng đối với chip nhớ phục vụ các trung tâm dữ liệu AI. Tiến độ thực hiện cũng chưa được xác định cụ thể.

Bên cạnh đó, toàn bộ kế hoạch còn dựa trên giả định rằng nhu cầu AI toàn cầu sẽ tiếp tục tăng mạnh trong nhiều năm tới, điều chưa thể được bảo đảm.

Theo tác giả, kinh nghiệm của Hàn Quốc sẽ được nhiều quốc gia theo dõi sát sao. Đây đang là một trong những nước đầu tiên phải đối mặt với câu hỏi quan trọng: ai sẽ là người được hưởng lợi nhiều nhất từ sự bùng nổ của AI.

Khoản thưởng dành cho một số nhân viên ngành chip trong năm nay được dự báo cao gấp nhiều lần mức lương trung bình năm của người lao động Hàn Quốc. Tháng trước, một cố vấn chính sách của Tổng thống Lee cũng cảnh báo rằng lợi nhuận khổng lồ từ AI có thể làm gia tăng khoảng cách giàu nghèo trong xã hội nếu không có các chính sách phân phối hợp lý.

Nhờ sức mạnh của Samsung Electronics và SK Hynix, Hàn Quốc hiện là một trong những quốc gia hưởng lợi nhiều nhất từ làn sóng AI. Tuy nhiên, theo bài viết, mục tiêu của chính phủ không chỉ là duy trì lợi thế cạnh tranh mà còn ngăn AI làm gia tăng khoảng cách giữa nhóm được hưởng lợi và những người bị bỏ lại phía sau.

Nếu thành công, các trung tâm công nghệ mới có thể giúp phân bổ tăng trưởng đồng đều hơn, giảm tình trạng tập trung quá mức tại khu vực thủ đô và tạo động lực phát triển cho nhiều địa phương. Mô hình này cũng có thể trở thành kinh nghiệm tham khảo cho các quốc gia như Nhật Bản hay Anh, vốn đang đối mặt với tình trạng dân số già và lao động trẻ tập trung về các thành phố lớn.

Ngược lại, nếu triển khai không hiệu quả, kế hoạch có thể trở thành minh chứng rằng một quốc gia vẫn có thể chiến thắng trong cuộc đua AI nhưng thành quả tăng trưởng chỉ tập trung ở một bộ phận của nền kinh tế, trong khi nhiều khu vực khác tiếp tục bị bỏ lại phía sau.