KBC Bank: Chiến lược thuế quan của Tổng thống Trump gặp trở ngại pháp lý khiến bất ổn gia tăng

Tòa án Tối cao Hoa Kỳ đã phán quyết rằng phần lớn các mức thuế nhập khẩu do chính quyền Trump áp đặt theo Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp (IEEPA) là trái luật. Điều này khiến khoảng 130–160 tỷ USD tiền thu từ thuế quan bị mất hiệu lực.

Tổng thống Trump phản đối mạnh mẽ phán quyết này. Ông cho biết sẽ tìm cách khác để duy trì chính sách thuế quan, vốn là một phần quan trọng trong chiến lược đối ngoại của mình. Đồng thời, ông công bố mức thuế mới 10% áp dụng trên phạm vi toàn cầu. Đến thứ Bảy, mức thuế này đã được nâng lên 15%. Diễn biến chính sách vì vậy trở nên phức tạp và khó theo dõi hơn.

Hiện tại, chưa thể xác định rõ bước đi tiếp theo của chính quyền Trump. Nhà Trắng cho biết các thỏa thuận thương mại song phương đã ký kết vẫn có hiệu lực. Tuy nhiên, chưa rõ các đối tác thương mại có tiếp tục duy trì các điều khoản ban đầu hay không nếu bị áp thêm mức thuế 15%. Ngoài ra, cơ sở pháp lý mà Tổng thống viện dẫn để áp dụng mức thuế mới chỉ cho phép thực hiện trong thời gian ngắn, nên khả năng duy trì lâu dài là không chắc chắn.

Một vấn đề khác là việc hoàn trả các khoản thuế đã thu trước đó. Chưa rõ chính phủ Hoa Kỳ có hoàn lại tiền cho doanh nghiệp hay không, và nếu có thì sẽ thực hiện theo cơ chế nào. Điều này đặc biệt phức tạp vì nhiều doanh nghiệp có thể đã chuyển phần chi phí thuế sang người tiêu dùng thông qua giá bán cao hơn.

Sau một năm áp thuế, thâm hụt thương mại của Hoa Kỳ đã tăng lên mức cao nhất kể từ năm 1960. Một nghiên cứu của Fed New York cho thấy doanh nghiệp và hộ gia đình Mỹ đã chịu gần 90% chi phí của các mức thuế này, thay vì phần còn lại của thế giới như mục tiêu ban đầu. Tổng thống Trump thể hiện sự không hài lòng sau khi nghiên cứu được công bố.

Cụm từ “quay lại điểm xuất phát, không được đi tiếp” có nghĩa là tình hình hiện nay khiến mức độ bất định trong thương mại toàn cầu trở lại như ban đầu. Những gì đã diễn ra trong một năm qua gần như bị xóa bỏ về mặt chính sách. Doanh nghiệp, các ngành kinh tế, các quốc gia và cả tình hình nợ công của Hoa Kỳ lại phải đối mặt với sự không rõ ràng về hướng đi sắp tới.

Các doanh nghiệp chịu ảnh hưởng bởi thuế quan coi phán quyết của Tòa án là tích cực và đã yêu cầu hoàn trả tiền thuế. Trong khi đó, lợi suất trái phiếu chính phủ Hoa Kỳ tăng nhẹ do lo ngại rằng nếu hoàn tiền, chính phủ sẽ phải vay thêm, làm gia tăng nợ công, hiện đã gần 39 nghìn tỷ USD.

Chỉ số USD rời khỏi đỉnh ba tuần gần nhất. Giá vàng và bạc tăng do nhà đầu tư tìm đến tài sản phòng ngừa rủi ro khi tranh luận về thuế quan quay trở lại. Chỉ số Nikkei và hợp đồng tương lai cổ phiếu châu Âu, Hoa Kỳ giảm mạnh trong phiên mở cửa thứ Hai do bất định gia tăng. Ngược lại, Hang Seng tăng nhờ nhóm cổ phiếu công nghệ sau kỳ nghỉ Tết Nguyên Đán, trong khi Kospi điều chỉnh giảm sau khi lập đỉnh lịch sử mới.

Nhiều khả năng thị trường trong tuần này sẽ tiếp tục phản ứng theo các tin tức liên quan đến Trump và thuế quan. Diễn biến này có thể hỗ trợ giá hàng hóa, gây áp lực giảm lên USD và tạo sức ép đối với các ngành và chỉ số nhạy cảm với thương mại. Trong bối cảnh đó, FTSE 100 có thể hoạt động tốt hơn so với các chỉ số khác, trong khi thị trường châu Âu lục địa chịu thêm áp lực.

Tại châu Âu, dữ liệu PMI của Eurozone và Anh công bố tuần trước đều cao hơn kỳ vọng. Lạm phát đã quay về mức mục tiêu 2%, do đó ECB có dư địa để hỗ trợ nền kinh tế nếu cần.

Tại Hoa Kỳ, tình hình kém tích cực hơn. Dữ liệu công bố thứ Sáu cho thấy tăng trưởng kinh tế quý trước giảm từ 4.4% xuống 1.4%, thấp hơn mức 2.8% mà thị trường dự báo. Nguyên nhân gồm đợt đóng cửa chính phủ kéo dài gần một nửa quý, chi tiêu tiêu dùng yếu đi và thương mại giảm tốc. Đồng thời, trong tháng 12, PCE lõi – thước đo lạm phát ưa thích của Fed – tăng trở lại mức 3%, cao nhất trong hai năm. Điều này khiến các thành viên dovish trong Fed phải giảm kỳ vọng về việc cắt giảm lãi suất dù tăng trưởng chậm lại. Khả năng giảm lãi suất vào tháng 6 hiện ở mức gần 50/50. Tuy nhiên, Fed vẫn có thể cung cấp thanh khoản để hạn chế đà giảm của thị trường nếu xảy ra bán tháo mạnh, tương tự các động thái từ mùa hè năm ngoái.

Ở một diễn biến khác, RingCentral – công ty cung cấp phần mềm truyền thông đám mây – tăng 30% trong phiên thứ Sáu sau khi công bố kết quả kinh doanh vượt kỳ vọng. Điều này cho thấy một số doanh nghiệp có thể đã bị định giá thấp do lo ngại AI sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến mô hình kinh doanh của họ. Kết quả tích cực mở ra khả năng phục hồi giá cổ phiếu. Lợi nhuận của Salesforce, Snowflake và Zoom sẽ được theo dõi trong tuần này.

Tuy nhiên, lo ngại về tác động của AI vẫn tiếp diễn. Thứ Sáu, nhóm cổ phiếu an ninh mạng giảm mạnh sau khi Anthropic giới thiệu công cụ có thể quét mã nguồn, phát hiện lỗ hổng và đề xuất bản vá để con người kiểm tra lại. CrowdStrike và Cloudflare giảm 8%. ETF An ninh mạng Toàn cầu Global X giảm gần 5% và đóng cửa ở mức thấp nhất kể từ tháng 11/2023. Đây là tín hiệu cần theo dõi thêm.

Tuần này, Nvidia sẽ công bố kết quả kinh doanh vào thứ Tư sau giờ đóng cửa. Thị trường kỳ vọng báo cáo tích cực, thậm chí vượt dự báo. Lần gần nhất Nvidia gây thất vọng là trước khi làn sóng AI bùng nổ, tức trước năm 2023. Kết quả khả quan từ TSMC và kế hoạch chi tiêu lớn của các công ty công nghệ lớn cũng hỗ trợ triển vọng của Nvidia. Tuy nhiên, nhà đầu tư sẽ đánh giá kỹ chất lượng doanh thu, đặc biệt là tỷ lệ doanh thu thực nhận. Dù kết quả tốt, điều đó chưa chắc giải tỏa được lo ngại rằng chi tiêu lớn cho AI đang làm tăng nợ của các công ty công nghệ lớn. Nếu giá cổ phiếu giảm mạnh, các doanh nghiệp này có thể buộc phải điều chỉnh kế hoạch đầu tư.

Tuần mới dự kiến tiếp tục nhiều biến động liên quan đến thuế quan và mùa công bố lợi nhuận.