KBC Bank: Thị trường toàn cầu chịu sức ép từ xung đột Hormuz và kỳ vọng Fed nâng lãi suất

Diễn biến thị trường

Tổng thống Mỹ Donald Trump gọi nước Mỹ là "Người bảo vệ eo biển Hormuz" (THE GUARDIAN OF THE HORMUZ STRAIT). Khi chiến dịch quân sự của Mỹ nhằm vào Iran tiếp tục leo thang, ông Trump đã tái áp đặt lệnh phong tỏa đối với Iran, ngăn các tàu của nước này cũng như khách hàng của Iran ra vào các cảng. Đồng thời, ông cũng đưa ra quy định mới đối với các tàu khác khi đi qua eo biển Hormuz: phải trả khoản phí tương đương 20% giá trị hàng hóa cho "Người bảo vệ" như một sự đền bù hợp lý để đổi lấy việc được đảm bảo an toàn và an ninh tại một trong những tuyến hàng hải bất ổn nhất thế giới.

Chỉ trong chưa đầy một tháng, lập trường của Mỹ đã chuyển từ tuyên bố "không quốc gia nào được phép thu phí hoặc áp lệ phí đối với tuyến đường thủy quốc tế" sang việc chính họ đề xuất thu phí. Điều này gợi nhớ tới câu nói nổi tiếng: "Mọi loài vật đều bình đẳng, nhưng có những loài bình đẳng hơn những loài khác". Rủi ro gián đoạn nguồn cung năng lượng và chuỗi cung ứng được dự báo sẽ còn kéo dài, và thị trường đang dần điều chỉnh theo thực tế mới. Giá dầu Brent sáng nay vượt mốc 85 USD/thùng, so với khoảng 75 USD/thùng vào cuối tuần trước và vùng đáy điều chỉnh đầu tháng 7 ngay trên 70 USD/thùng. Hợp đồng khí đốt chuẩn châu Âu (Dutch TTF) cũng tăng lên 53.55 EUR/MWh, mức cao nhất kể từ tháng 3.

Thị trường trái phiếu đồng loạt giảm giá, với lợi suất bear steepening khi thị trường tiền tệ nhanh chóng quay trở lại đặt cược vào khả năng các ngân hàng trung ương tiếp tục thắt chặt chính sách. Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ tăng từ 4.5 bps ở kỳ hạn 30 năm đến 7.6 bps ở kỳ hạn 2 năm, đưa lợi suất kỳ hạn 2 năm lên mức cao nhất kể từ tháng 2/2025. Những phát biểu mang quan điểm hawkish của Thống đốc Fed Christopher Waller càng củng cố xu hướng này, đẩy xác suất Fed tăng lãi suất trong tháng 7 lên khoảng 50%. Ông cho biết: "Nếu lạm phát lõi tuần này tiếp tục cao hơn kỳ vọng, FOMC sẽ cần cân nhắc thắt chặt chính sách tiền tệ trong thời gian tới."

Sắp tới, thị trường sẽ đón nhận dữ liệu CPI tháng 6 của Mỹ. Đồng thuận dự báo CPI toàn phần giảm 0.1% so với tháng trước nhờ giá xăng hạ nhiệt, qua đó kéo lạm phát toàn phần từ 4.2% xuống còn 3.8% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, CPI lõi được dự báo tăng 0.2% so với tháng trước và giữ nguyên ở mức 2.9% so với cùng kỳ. Đặc biệt, nếu CPI lõi theo tháng cao hơn đôi chút so với kỳ vọng, thị trường có thể phản ứng tiêu cực sau những phát biểu của Waller cũng như biên bản cuộc họp FOMC tháng 6, vốn cho thấy "một số" thành viên đã ủng hộ việc tăng lãi suất. Mô hình KBC Nowcast của đội ngũ phân tích cũng cho thấy rủi ro lạm phát cao hơn dự báo, với CPI toàn phần ở mức 3.92% và CPI lõi ở mức 2.85%.

Sau dữ liệu lạm phát, Chủ tịch Fed Kevin Warsh sẽ có phiên điều trần bán niên đầu tiên trước Quốc hội Mỹ. Cho đến nay, ông vẫn khá kín tiếng, phù hợp với định hướng chung là giảm bớt hoạt động truyền thông và forward guidance của Fed. Hiện chưa rõ liệu ông có cởi mở hơn trước Quốc hội hay không, nhưng thị trường sẽ theo dõi sát mọi tín hiệu, đặc biệt là đánh giá của ông về triển vọng và rủi ro lạm phát. Khi giai đoạn blackout của Fed bắt đầu từ ngày 18/7, diễn biến trong ngày hôm nay nhiều khả năng sẽ đóng vai trò quyết định đối với kết quả cuộc họp FOMC ngày 23/7. Đội ngũ chuyên gia cho rằng việc duy trì trạng thái thận trọng, với kịch bản giá dầu cao hơn, trái phiếu và chứng khoán suy yếu, đồng USD mạnh hơn cùng quá trình tái định vị theo hướng hawkish, vẫn là chiến lược phù hợp.

Tin tức và góc nhìn

Kinh tế trưởng của Ngân hàng Dự trữ New Zealand (RBNZ), Paul Conway, cảnh báo dựa trên các nghiên cứu rằng doanh nghiệp hiện sẵn sàng chuyển phần lớn chi phí gia tăng sang người tiêu dùng hơn so với trước đây. Theo ông, điều này là hệ quả của các cú sốc giá nhiên liệu toàn cầu lặp đi lặp lại trong nhiều năm. Sau giai đoạn lạm phát duy trì trên mục tiêu, những cú sốc như vậy làm gia tăng nguy cơ lạm phát kéo dài thay vì chỉ mang tính tạm thời. Phát biểu của Conway được đưa ra trong bối cảnh giá dầu gần đây tăng mạnh trở lại do căng thẳng mới tại Trung Đông. Điều này làm tăng khả năng RBNZ sẽ tiếp tục thắt chặt chính sách sau khi nâng lãi suất lên 2.5% vào tuần trước. Thị trường hiện định giá khoảng 90% khả năng RBNZ tiếp tục tăng lãi suất trong tháng 9 và kỳ vọng tổng cộng hơn hai đợt tăng nữa trong phần còn lại của năm 2026. Đồng NZD tiếp tục phục hồi nhờ sự chuyển hướng hawkish của RBNZ, với tỷ giá NZD/USD tăng lên gần 0.58, mức cao nhất trong một tháng.

"Các quốc gia châu Âu đang đối mặt với áp lực chi tiêu ngày càng lớn và chi phí lãi vay tăng cao, có thể khiến nợ công tăng mạnh và đe dọa tăng trưởng nếu không được xử lý kịp thời. [...] Duy trì tính bền vững tài khóa đòi hỏi một chiến lược phối hợp giữa cải cách cơ cấu và củng cố tài khóa; trong một số trường hợp còn cần những thay đổi sâu rộng hơn về vai trò của chính phủ, bởi các biện pháp cải cách từng phần sẽ không còn đủ hiệu quả." Đây là kết luận đáng chú ý trong báo cáo mới của IMF mang tên Europe's Fiscal Squeeze: Tackling Rising Spending Pressures. Các chuyên gia của IMF cảnh báo rằng những thách thức ngày càng cấp bách như già hóa dân số, quá trình chuyển đổi năng lượng và tăng chi tiêu quốc phòng khiến cách tiếp cận cải cách từng phần không còn phù hợp, thậm chí có nguy cơ dẫn đến "mệt mỏi cải cách". Báo cáo ước tính chi tiêu công tại châu Âu sẽ tăng lên trung bình 5% GDP vào năm 2040, đẩy tỷ lệ nợ công lên khoảng 130% GDP, gần gấp đôi mức hiện nay. Phần lớn các quốc gia sẽ phải tiến hành điều chỉnh tài khóa, trong khi một số nước, chủ yếu là những nền kinh tế có mức nợ cao, cần xem xét lại vai trò của khu vực công cũng như phạm vi cung cấp dịch vụ công. Đối với Bỉ, cùng với Pháp và Na Uy, IMF cho rằng vẫn còn nhiều dư địa để nâng cao hiệu quả trong việc phân bổ các khoản chi an sinh xã hội.