KBC Bank: ECB sẽ tăng lãi suất chính sách tại cuộc họp tuần tới hoặc vào tháng Tư

Diễn biến thị trường

Nhóm phân tích của KBC Bank cho rằng ECB có thể sẽ tăng lãi suất chính sách tại cuộc họp tuần tới hoặc muộn nhất là vào tháng Tư. Nếu không có một lệnh ngừng bắn bất ngờ nào trong vài ngày tới, khi ECB họp vào thứ Năm tới họ sẽ phải đối mặt với một môi trường kinh tế khó khăn hơn nhiều do giá dầu đang tiến gần mức 100 USD/thùng. Giá năng lượng tăng mạnh tạo ra rủi ro lạm phát mới cho khu vực Eurozone. Thông báo ngày hôm qua của Cơ quan Năng lượng Quốc tế rằng các quốc gia thành viên sẽ giải phóng kỷ lục 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ khẩn cấp lẽ ra phải giúp giảm bớt lo ngại về nguồn cung, nhưng trên thực tế thị trường vẫn chưa cảm thấy yên tâm.

Nguyên nhân là vì vấn đề chính hiện nay không chỉ là lượng dầu có sẵn mà là khả năng vận chuyển dầu ra thị trường. Iran vẫn tiếp tục tấn công các tàu thương mại cố gắng đi qua Eo biển Hormuz, một tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng của thế giới. Số lượng tàu dám đi qua khu vực này hiện đã rất ít. Mỹ hiện không cung cấp hoặc không muốn cung cấp hộ tống quân sự cho các tàu thương mại trong khu vực, vì vậy rủi ro vận chuyển vẫn rất cao.

Trong khi đó hoạt động sản xuất tại nhiều nơi đang bắt đầu bị ảnh hưởng do thiếu năng lượng và sự gián đoạn trong chuỗi cung ứng. Oman cũng đã phải sơ tán một cảng xuất khẩu dầu quan trọng sau các cuộc tấn công gần đây. Ngoài ra sản xuất LNG tại QatarEnergy vẫn bị dừng lại do công ty đã tuyên bố tình trạng bất khả kháng từ ngày 6 tháng 3. Ngay cả khi xung đột kết thúc trong thời gian tới, việc khôi phục lại hoạt động vận chuyển năng lượng, niềm tin của doanh nghiệp và sự ổn định của chuỗi cung ứng toàn cầu cũng sẽ cần thêm thời gian.

Trước đây ECB từng cho rằng chính sách tiền tệ hiện tại đã ở mức phù hợp và có đủ dư địa để phản ứng nếu các rủi ro kinh tế thay đổi theo cả hai hướng. Nói cách khác, ngân hàng trung ương tin rằng họ có thể chờ thêm dữ liệu trước khi đưa ra các quyết định lớn. Tuy nhiên trong bối cảnh hiện nay nhiều khả năng ECB sẽ phải hành động nhanh hơn so với kế hoạch trước đây. Khi xây dựng dự báo kinh tế vĩ mô của Eurosystem vào tháng 12 năm 2025, các nhà kinh tế của ECB đã giả định giá dầu Brent trung bình khoảng 62.5 USD/thùng trong năm nay và năm sau. Mức giá đó được cho là đủ thấp để giúp lạm phát dần ổn định quanh mục tiêu 2% của ECB trong giai đoạn dự báo. Tuy nhiên thời điểm hoàn tất dữ liệu cho bộ dự báo mới lại diễn ra ngay trước khi xung đột ở Trung Đông bùng phát. Vì vậy các giả định ban đầu về giá năng lượng hiện đã không còn phù hợp. ECB dự kiến sẽ phải sử dụng thêm các kịch bản phân tích khác nhau để đánh giá các phản ứng chính sách trong điều kiện mới.

Nhóm phân tích cho rằng lần này ECB có thể phản ứng nhanh hơn vì họ đã rút ra bài học từ giai đoạn lạm phát bùng nổ vài năm trước. Khi đó các cú sốc về năng lượng và nguồn cung đã khiến lạm phát tăng mạnh và sau đó lan sang nhiều lĩnh vực khác của nền kinh tế. Quá trình lan tỏa này thường được gọi là hiệu ứng vòng hai, nghĩa là giá năng lượng tăng sẽ dẫn tới chi phí sản xuất cao hơn, sau đó doanh nghiệp tăng giá hàng hóa và dịch vụ, cuối cùng người lao động yêu cầu tăng lương và vòng xoáy lạm phát tiếp tục. Những dấu hiệu của quá trình này đang có nguy cơ xuất hiện trở lại. Ví dụ việc gián đoạn nguồn cung phân bón có thể khiến giá thực phẩm tăng.

Ngoài ra kỳ vọng lạm phát của người dân và doanh nghiệp trong khu vực Eurozone hiện vẫn cao hơn mục tiêu 2% của ECB. Những yếu tố này có thể trở thành rủi ro lớn hơn so với nguy cơ kinh tế tăng trưởng chậm lại. Trong phiên điều trần gần đây trước Nghị viện châu Âu, Chủ tịch ECB Christine Lagarde cũng đã nhấn mạnh rằng người dân thường cảm nhận lạm phát cao hơn so với số liệu thống kê chính thức. Khoảng cách giữa cảm nhận của người dân và dữ liệu thực tế khiến việc kiểm soát kỳ vọng lạm phát trở nên khó khăn hơn. Dù lạm phát tổng thể hiện nay thấp hơn đáng kể so với giai đoạn Nga bắt đầu cuộc xâm lược toàn diện Ukraine, lạm phát lõi trong nền kinh tế vẫn ở mức tương đối giống thời điểm đó.

Trước khi bước vào giai đoạn im lặng trước cuộc họp chính sách tuần tới, Chủ tịch Lagarde đã nhấn mạnh rằng ECB cần cảnh giác với các rủi ro lạm phát mới đang hình thành. Đây là cách diễn đạt rất khác so với năm 2022 khi nhiều quan chức cho rằng lạm phát chỉ là hiện tượng tạm thời. Bối cảnh hiện nay cho thấy ECB có thể sẽ phản ứng sớm hơn với cú sốc giá năng lượng thay vì chờ đợi quá lâu như trong chu kỳ trước. Nếu ngân hàng trung ương không hành động, thị trường trái phiếu có thể phản ứng bằng cách yêu cầu lợi suất cao hơn để bù đắp rủi ro lạm phát trong tương lai.

Điều này sẽ khiến lợi suất trái phiếu dài hạn tăng và làm cho việc kiểm soát kỳ vọng lạm phát trở nên khó khăn hơn. Phân tích diễn biến lợi suất trái phiếu chính phủ Đức kỳ hạn 10 năm cho thấy phần lớn mức tăng gần đây của lợi suất danh nghĩa đến từ việc kỳ vọng lạm phát tăng lên. Các kỳ vọng này đã tăng lên khoảng 2.3%, mức cao nhất kể từ năm 2023 và cũng đánh dấu sự kết thúc của giai đoạn gần hai năm ổn định quanh mục tiêu lạm phát 2% của ECB. Ngoài ra đường cong lợi suất trái phiếu trong khu vực đồng euro đang trở nên phẳng hơn.

Điều này thường xảy ra khi thị trường tin rằng ngân hàng trung ương sẽ thắt chặt chính sách trong ngắn hạn để kiểm soát lạm phát. Hiện tại khả năng ECB tăng lãi suất ngay trong tháng Ba vẫn khá thấp, khoảng 6%. Tuy nhiên xác suất thị trường dự đoán ECB sẽ hành động vào tháng Tư đã tăng lên khoảng 25%.

Tin tức và quan điểm

Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer ngày hôm qua đã công bố một loạt cuộc điều tra thương mại mới. Các cuộc điều tra này có thể dẫn đến việc Mỹ áp đặt thêm các mức thuế nhập khẩu trong thời gian tới. Mục tiêu của chính quyền Mỹ là tìm cách tái áp dụng phần lớn các biện pháp thuế quan trước đây từng được đưa ra theo Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế. Tuy nhiên các biện pháp đó đã bị Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ vào tháng trước. Lần này các cuộc điều tra được tiến hành theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại.

Điều khoản này cho phép Mỹ áp thuế để đáp trả những chính sách thương mại của các quốc gia khác nếu Washington cho rằng các chính sách đó gây bất lợi hoặc mang tính phân biệt đối xử với doanh nghiệp Mỹ. Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ cho rằng nhiều quốc gia đang duy trì công suất sản xuất quá lớn trong nhiều ngành công nghiệp. Các lĩnh vực bị nhắc tới bao gồm nhôm, ô tô, thiết bị điện tử, giấy, nhựa, máy móc và hóa chất. Những nền kinh tế lớn bị điều tra gồm Trung Quốc, EU, Mexico, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan. Ngoài ra danh sách còn bao gồm Thụy Sĩ, Na Uy và một số quốc gia ASEAN như Campuchia, Singapore và Malaysia.

Chính quyền Trump cũng dự kiến công bố thêm các cuộc điều tra khác trong ngày hôm nay. Các cuộc điều tra này có thể dẫn đến lệnh cấm nhập khẩu nếu phát hiện rằng hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức. Greer muốn hoàn tất kết quả điều tra trước khi mức thuế 10% theo Mục 122, được áp dụng sau phán quyết của Tòa án Tối cao, hết hiệu lực vào cuối tháng Bảy.

Trong khi đó tại Úc, kỳ vọng lạm phát của người tiêu dùng trong tháng Ba đã tăng lên mức cao nhất kể từ tháng 7 năm 2023. Mức kỳ vọng hiện tại là 5.2%, tăng từ 5% của tháng Hai và cao hơn đáng kể so với mức 3.6% của cùng kỳ năm trước. Báo cáo này được công bố chỉ vài ngày trước cuộc họp chính sách tiếp theo của RBA vào thứ Ba tới. Sau khi dữ liệu được công bố, thị trường đã tăng nhẹ xác suất dự đoán RBA sẽ tiếp tục tăng lãi suất lên khoảng 73%. Xác suất này đã tăng mạnh trong ngày hôm qua sau khi Phó Thống đốc RBA Andrew Hauser cảnh báo rằng ngân hàng trung ương sẽ không lặp lại sai lầm trong quá khứ khi để lạm phát duy trì ở mức quá cao sau cú sốc giá năng lượng năm 2022.

Trước đó không lâu, Thống đốc Michele Bullock cũng đã mô tả cuộc họp chính sách tháng Ba là một cuộc họp có nhiều khả năng đưa ra quyết định quan trọng, vì rủi ro lạm phát vẫn còn hiện hữu trong nền kinh tế Úc.