KBC Bank: Vì sao CPI và PCE của Mỹ ngày càng chênh lệch?

Trong khi CPI phản ánh các khoản chi mà người tiêu dùng trực tiếp thanh toán, khiến nhà ở và phương tiện giao thông có tỷ trọng lớn hơn, thì PCE đo lường giá của các hàng hóa và dịch vụ được người tiêu dùng sử dụng, dù không nhất thiết do họ trực tiếp chi trả. Vì vậy, các hạng mục như y tế, dịch vụ tài chính và phần mềm có tỷ trọng cao hơn trong PCE. Đặc biệt, giá phần mềm đã tăng mạnh trong thời gian gần đây. Trong thời gian tới, CPI lõi và PCE lõi có thể tiếp tục phân hóa khi lạm phát tiền thuê nhà hạ nhiệt trong khi giá phần mềm còn tăng.

Lạm phát của Mỹ hiện ở mức nào còn tùy thuộc vào thước đo được sử dụng. Người tiêu dùng và thị trường thường theo dõi CPI vì đây là chỉ số được sử dụng để điều chỉnh tiền lương, trợ cấp xã hội và các hợp đồng gắn với lạm phát. Trong khi đó, Fed lại tập trung vào PCE để đánh giá mục tiêu ổn định giá cả ở mức 2% trong dài hạn.

Khác biệt về phương pháp tính

CPI đo lường mức thay đổi giá mà người tiêu dùng đô thị trực tiếp chi trả, còn PCE phản ánh giá của hàng hóa và dịch vụ mà người tiêu dùng sử dụng, bao gồm cả các khoản do doanh nghiệp hoặc chính phủ thanh toán.

Điều này khiến chi phí y tế, dịch vụ tài chính và phần mềm có tỷ trọng lớn hơn trong PCE. Ngược lại, tiền thuê nhà và ô tô chiếm tỷ trọng lớn hơn trong CPI.

Ngoài ra, CPI chủ yếu dựa trên khảo sát hộ gia đình, trong khi PCE sử dụng nhiều dữ liệu từ doanh nghiệp và cơ quan quản lý. CPI chỉ điều chỉnh tỷ trọng mỗi năm một lần, còn PCE cập nhật liên tục theo hành vi chi tiêu thực tế của người tiêu dùng.

Nhờ cơ chế linh hoạt này, PCE thường thấp hơn CPI trong lịch sử, một phần do chi phí nhà ở tăng nhanh hơn mức lạm phát chung trong nhiều thập kỷ qua.

PCE vượt CPI trong thời gian gần đây

Tuy nhiên, xu hướng này đã đảo chiều trong năm nay. Tháng 2, lạm phát PCE cao hơn CPI tới 0.46 điểm phần trăm. Đến tháng 4, cả hai cùng ở mức 3.8%, nhưng PCE lõi vẫn đạt 3.3%, cao hơn đáng kể so với CPI lõi ở mức 2.7%.

Nguyên nhân khiến CPI toàn phần bắt kịp PCE chủ yếu là giá năng lượng tăng mạnh, trong khi nhóm năng lượng có tỷ trọng cao hơn trong CPI.

Trong khi đó, giá phần mềm – nhóm có tỷ trọng lớn trong PCE – tăng mạnh nhờ làn sóng AI. Ngược lại, giá xe và tiền thuê nhà, vốn có tỷ trọng cao hơn trong CPI, lại giảm tốc trong những năm gần đây.

Sự phân hóa này có kéo dài?

Việc PCE có tiếp tục cao hơn CPI hay không phụ thuộc nhiều vào diễn biến xung đột tại Iran.

Nếu căng thẳng hạ nhiệt và giá năng lượng giảm, CPI có thể giảm nhanh hơn PCE. Ngược lại, nếu eo biển Hormuz tiếp tục bị gián đoạn, CPI sẽ chịu áp lực tăng lớn hơn.

Đối với lạm phát lõi, sự phân hóa nhiều khả năng sẽ còn kéo dài. Đà bùng nổ AI tiếp tục đẩy giá các sản phẩm công nghệ đi lên, trong khi lạm phát nhà ở – thành phần lớn nhất của CPI – được dự báo sẽ tiếp tục giảm tốc trong những tháng tới.

Dù giá xe có thể tăng trở lại, yếu tố này khó đủ để thu hẹp đáng kể khoảng cách hiện nay giữa CPI lõi và PCE lõi.