Liệu giá dầu có thể thực sự đạt mức 200 USD/thùng?

Biểu đồ nến khung ngày của dầu Brent. Nguồn: TradingView

Trong hai tuần qua, giá dầu đã tăng vọt lên mức cao nhất kể từ năm 2022 khi căng thẳng liên quan đến Iran leo thang, đe dọa các tuyến cung ứng toàn cầu quan trọng. Dầu Brent đã tiến sát 120 USD/thùng, trong khi dầu WTI vượt 118 USD, làm dấy lên lo ngại rằng nền kinh tế toàn cầu có thể đang bước vào một chu kỳ lạm phát mới do chi phí năng lượng dẫn dắt.

Câu hỏi đang chi phối thị trường tài chính hiện nay không còn là liệu giá dầu có tiếp tục tăng hay không – mà là liệu giá có thể thực sự bùng nổ lên mức từng được xem là không thể: 200 USD/thùng.

Khủng hoảng nguồn cung với hậu quả toàn cầu

Trọng tâm của đợt tăng giá hiện tại nằm ở một trong những điểm nghẽn quan trọng nhất của hệ thống năng lượng toàn cầu: eo biển Hormuz.

Khoảng 20 triệu thùng dầu – tương đương gần 1/5 mức tiêu thụ toàn cầu mỗi ngày – đi qua tuyến đường hẹp này. Khi hoạt động vận chuyển tàu chở dầu ngày càng bị gián đoạn trong bối cảnh căng thẳng leo thang, nguy cơ mất đi một phần lớn nguồn cung đang tạo ra những làn sóng chấn động trên thị trường năng lượng toàn cầu.

“Nếu eo biển Hormuz bị phong tỏa trong thời gian dài, cú sốc nguồn cung có thể vượt xa tác động từ việc gián đoạn nguồn năng lượng của Nga trong xung đột Ukraine,” Lars Hansen, trưởng bộ phận nghiên cứu tại The Gold & Silver Club, nhận định.

“Điều thị trường đang dần nhận ra là hệ thống dầu toàn cầu gần như không có dư địa để hấp thụ các gián đoạn ở quy mô này.”

Chỉ một phần nhỏ dòng chảy dầu có thể được chuyển hướng qua các tuyến đường ống thay thế, đồng nghĩa với việc nếu tình trạng đóng cửa kéo dài, hàng triệu thùng dầu sẽ bị loại khỏi nguồn cung toàn cầu – một kịch bản có thể kích hoạt quá trình định giá lại mạnh mẽ trên thị trường năng lượng.

Ngân hàng trung ương đối mặt với rủi ro lạm phát mới

Thời điểm của cú sốc này đặc biệt nhạy cảm.

Các ngân hàng trung ương lớn, bao gồm Fed, ECB, BoE và BoC, đang chuẩn bị đưa ra các quyết định chính sách quan trọng trong tuần này, trong bối cảnh lo ngại gia tăng rằng giá dầu tăng mạnh có thể làm chệch hướng quá trình kiểm soát lạm phát vốn còn mong manh.

Sau ba năm lạm phát hạ nhiệt tại nhiều nền kinh tế phát triển, các nhà kinh tế đang bắt đầu nâng nhận định về giá cả, đồng thời hạ triển vọng tăng trưởng.

Các khảo sát gần đây cho thấy giới phân tích đã điều chỉnh tăng kỳ vọng lạm phát năm 2026 trên phần lớn các quốc gia G7. Lạm phát tại Eurozone hiện được dự kiến ở mức trung bình khoảng 2.1% trong năm nay, cao hơn mục tiêu của ECB, trong khi lạm phát tại Mỹ được nâng lên khoảng 2.7%.

“Giá năng lượng càng tăng cao, các ngân hàng trung ương càng phải thận trọng,” Hansen cho biết. “Dầu tác động trực tiếp đến vận tải, sản xuất và giá thực phẩm. Khi năng lượng tăng mạnh, kỳ vọng lạm phát có thể thay đổi rất nhanh.”

Các nhà giao dịch đã bắt đầu điều chỉnh lại kỳ vọng lãi suất. Dữ liệu từ CME Group cho thấy gần một nửa số nhà giao dịch hiện tin rằng Fed có thể sẽ không cắt giảm lãi suất trong năm nay – một sự thay đổi đáng kể so với chỉ một tháng trước, khi kịch bản nới lỏng được kỳ vọng rộng rãi.

Nỗi lo lạm phát đình trệ quay trở lại

Mối lo lớn nhất đối với các nhà hoạch định chính sách là nguy cơ cú sốc năng lượng có thể kích hoạt lại lạm phát đình trệ – sự kết hợp tiêu cực giữa giá cả tăng cao và tăng trưởng kinh tế suy yếu.

Thị trường trái phiếu đã bắt đầu phát tín hiệu cảnh báo. Lợi suất trái phiếu kho bạc tăng mạnh ngay cả khi căng thẳng địa chính trị leo thang – một diễn biến hiếm gặp, cho thấy thị trường đang định giá một môi trường lạm phát kéo dài hơn.

“Đây là kiểu môi trường vĩ mô mà dầu trở thành kênh truyền dẫn lạm phát mạnh nhất trong nền kinh tế toàn cầu,” Hansen nhận định.

“Lịch sử cho thấy khi cú sốc năng lượng xảy ra trong bối cảnh kinh tế mong manh, lạm phát có thể quay trở lại nhanh hơn nhiều so với dự tính của các nhà hoạch định chính sách.”

Rủi ro còn gia tăng khi một điểm nghẽn vận tải quan trọng khác cũng có nguy cơ bị gián đoạn.

Khoảng 12% lượng dầu vận chuyển bằng đường biển toàn cầu đi qua eo biển Bab al-Mandab gần Yemen. Nếu căng thẳng lan rộng và tuyến đường này bị ảnh hưởng, như một số cảnh báo, thì tổng cộng tới 25 triệu thùng mỗi ngày có thể bị loại khỏi nguồn cung toàn cầu.

Liệu giá dầu có lên đến 200 USD?

Đối với nhiều nhà giao dịch, kịch bản dầu đạt 200 USD vẫn còn mang tính cực đoan. Tuy nhiên, tốc độ tăng giá hiện tại đang buộc thị trường phải xem xét lại những kịch bản trước đây từng bị coi là khó xảy ra.

“Khi gián đoạn đạt đến quy mô này, thị trường không điều chỉnh một cách từ từ,” Hansen nói. “Giá sẽ được định lại một cách mạnh mẽ. Hệ thống không thể hấp thụ mức độ rủi ro nguồn cung như vậy nếu không đi kèm mức giá cao hơn đáng kể.”

Các ngân hàng lớn đã bắt đầu xây dựng các kịch bản cực đoan hơn. Một số ước tính cho thấy nếu gián đoạn kéo dài trong vài tuần, giá dầu có thể tăng lên khoảng 150 USD – và mốc 200 USD sẽ trở nên khả thi hơn nếu các tuyến vận tải tiếp tục bị gián đoạn.

Thị trường năng lượng hiếm khi vận động theo đường thẳng. Tuy nhiên, những yếu tố tích tụ bên dưới cho thấy đợt tăng giá hiện tại có thể không chỉ là một pha tăng ngắn hạn.

Như Hansen nhận định: “Những biến động lớn nhất của thị trường hàng hóa luôn mang lại lợi thế cho những người định vị sớm, trước khi thị trường nhận ra đầy đủ quy mô của sự thay đổi.”

Câu hỏi còn lại lúc này là: bạn sẽ đứng ngoài quan sát, hay chủ động định vị trước khi làn sóng tăng tiếp theo bắt đầu?