MUFG - AI đang định hình lại thị trường ngoại hối như thế nào

AI đang chuyển từ một chủ đề của cổ phiếu công nghệ thành động lực vĩ mô và ngoại hối rộng hơn thông qua sáu kênh chính: đầu tư vốn, dòng chảy thương mại, năng suất, chính sách và lãi suất của ngân hàng trung ương, dòng vốn và điều kiện thương mại. USD là bên hưởng lợi lớn nhất cho đến nay, được hỗ trợ bởi việc đầu tư liên quan đến AI tập trung tại Mỹ và nhu cầu mạnh của nhà đầu tư nước ngoài đối với các tài sản Mỹ gắn với AI.

Đài Loan và Hàn Quốc nằm trong số các nền kinh tế hưởng lợi thương mại lớn nhất từ cơn bùng nổ phần cứng AI, tạo ra thặng dư thương mại đặc biệt lớn mà lẽ ra sẽ hỗ trợ đồng nội tệ mạnh hơn nhiều. Tuy nhiên, việc người dân trong nước đầu tư mạnh ra nước ngoài và nhà đầu tư ngoại bán ròng cổ phiếu nội địa đã tái phân bổ phần lớn khoản thặng dư xuất khẩu ra bên ngoài, kìm hãm đà tăng của TWD và KRW. Cơn bùng nổ AI cũng tạo ra những bên hưởng lợi tiềm năng trong nhóm tiền tệ hàng hóa nhờ nhu cầu tăng với đồng, năng lượng và các nguyên liệu đầu vào then chốt — mạnh nhất là CLP và PEN nhờ giá đồng cao hơn, trong khi AUD, CAD và BRL hưởng lợi từ cú sốc điều kiện thương mại tích cực.

CƠN BÙNG NỔ ĐẦU TƯ AI LÀ ĐỘNG LỰC LỚN CỦA THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH

Nguồn: Bloomberg, Macrobond & MUFG GMR

Đầu tư vốn liên quan đến AI tập trung tại Mỹ

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã là động lực lớn của thị trường cổ phiếu kể từ khi OpenAI ra mắt ChatGPT vào tháng 11/2022, giúp chỉ số Nasdaq tăng khoảng 180%. Theo McKinsey & Company, đầu tư vào các trung tâm dữ liệu đến năm 2030 dự kiến đạt tổng cộng 7.0 nghìn tỷ USD, trong đó 5.2 nghìn tỷ USD dành riêng cho khối lượng công việc AI. Bốn tập đoàn hạ tầng đám mây và AI lớn nhất của Mỹ đã cam kết hơn 700 tỷ USD chi tiêu vốn cho năm 2026, gần gấp đôi mức của năm 2025, đưa chi tiêu vốn công nghệ của Mỹ lên gần 2% GDP. Quy mô này cho thấy bản chất thâm dụng vốn cao của AI, kéo theo nhu cầu về bán dẫn, bộ nhớ băng thông cao, máy chủ, hạ tầng trung tâm dữ liệu, hệ thống làm mát, thiết bị mạng và nguồn điện.

Mỹ dẫn đầu tuyệt đối về chi tiêu vốn cho AI. Theo Báo cáo Chỉ số AI 2026 của Đại học Stanford, Mỹ cam kết lượng vốn nhiều gấp 23 lần Trung Quốc trong năm 2025, dù con số này chưa phản ánh hết chi tiêu của Trung Quốc khi các quỹ nhà nước đã rót khoảng 184 tỷ USD vào các công ty AI trong giai đoạn 2000 - 2023. Đầu tư tư nhân vào AI vẫn tập trung cao độ: năm 2025, Mỹ dẫn đầu với gần 285.9 tỷ USD, theo sau là Trung Quốc với 12.4 tỷ USD và Anh với 5.9 tỷ USD. Châu Âu công bố kế hoạch tăng mạnh đầu tư, trong đó Kế hoạch Hành động Lục địa AI của Ủy ban châu Âu hướng tới huy động 200 tỷ EUR.

Cơn bùng nổ AI thúc đẩy mạnh xuất khẩu của Bắc Á

Một hiệu ứng lan tỏa tích cực đến từ thương mại quốc tế, với các nền kinh tế Bắc Á hưởng lợi nhiều nhất. Đài Loan chứng kiến mức tăng xuất khẩu rộng và lớn nhất nhờ vai trò trung tâm trong sản xuất chip logic tiên tiến và máy chủ AI thông qua TSMC. Giá trị xuất khẩu của Đài Loan tăng 45% so với cùng kỳ trong 12 tháng tính đến tháng 6, đạt 773 tỷ USD, đưa thặng dư thương mại tăng gần gấp đôi lên 198 tỷ USD — tương đương khoảng 20% GDP, một con số đặc biệt lớn theo tiêu chuẩn quốc tế, và dự kiến đẩy tăng trưởng GDP Đài Loan tiến sát mức hai chữ số trong năm 2026.

Câu chuyện tương tự diễn ra ở Hàn Quốc nhờ vị thế thống lĩnh trong sản xuất chip nhớ, gồm bộ nhớ băng thông cao (HBM) và DRAM, qua SK Hynix và Samsung. Giá trị xuất khẩu tăng 27% so với cùng kỳ trong 12 tháng tính đến tháng 6, đạt 871 tỷ USD, đưa thặng dư thương mại lên mức kỷ lục 188 tỷ USD — gần gấp bốn lần con số 56 tỷ USD của giai đoạn trước, tương đương khoảng 10% GDP. Nhu cầu liên quan đến AI đang giúp nâng tăng trưởng GDP Hàn Quốc lên gần 4% trong năm 2026. Với Nhật Bản, xuất khẩu bán dẫn tăng 27% trong 12 tháng tính đến tháng 6, góp phần thu hẹp thâm hụt thương mại, dù cú sốc giá năng lượng từ xung đột Mỹ - Iran vẫn được dự báo lấn át lực đẩy từ nhu cầu AI.

HÀN QUỐC VÀ ĐÀI LOAN LÀ NHỮNG BÊN THẮNG LỚN VỀ THƯƠNG MẠI NHỜ AI

Nguồn: Bloomberg, Macrobond & MUFG GMR

USD hưởng lợi nhờ dòng vốn kỷ lục vào cổ phiếu Mỹ

USD là một trong những bên hưởng lợi chính từ cơn bùng nổ AI khi Mỹ dẫn đầu về chi tiêu vốn. Amazon, Microsoft, Alphabet và Meta dự kiến chi hơn 700 tỷ USD trong năm 2026. Theo Bloomberg Intelligence, AI đã đóng góp 0.38 điểm phần trăm vào tăng trưởng GDP năm 2024 và 0.53 điểm phần trăm năm 2025. Lực đẩy từ AI giúp kinh tế Mỹ trụ vững trước các cơn gió ngược từ thương mại và giá năng lượng, với năng suất lao động khu vực phi nông nghiệp tăng khoảng 2.8% mỗi năm gần đây, cao hơn mức trung bình gần 2.0% của thập kỷ trước.

Dữ liệu Dòng vốn Quốc tế (TIC) mới nhất cho thấy sự hào hứng với AI tiếp tục hỗ trợ USD qua dòng vốn mạnh chảy vào tài sản Mỹ. Nhà đầu tư nước ngoài mua ròng 244 tỷ USD cổ phiếu Mỹ chỉ trong tháng 4 và tháng 5, nâng tổng mua ròng 12 tháng lên 904 tỷ USD, phần lớn do khối tư nhân (781 tỷ USD). Bối cảnh này khiến một số nhà quan sát mô tả đây là "kỷ nguyên của đồng USD lợi nhuận" — khi USD được hỗ trợ nhờ nhà đầu tư tìm kiếm lợi suất vượt trội ở tài sản Mỹ thay vì nhu cầu trú ẩn an toàn. Tuy nhiên, điều này cũng khiến USD dễ tổn thương hơn nếu tâm lý với cổ phiếu AI xấu đi và nhà đầu tư ngoại giảm nắm giữ tài sản Mỹ.

DÒNG VỐN KỶ LỤC CỦA NHÀ ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI VÀO CỔ PHIẾU MỸ

Nguồn: Bloomberg, Macrobond & MUFG GMR

Phản ứng chính sách của Fed vẫn chưa rõ ràng

Một kênh khác là chính sách của Fed. Chủ tịch Fed New York John Williams gần đây coi nhu cầu do AI thúc đẩy là mối lo lạm phát hàng đầu, cho rằng nếu đầu tư AI tạo ra mất cân đối cung - cầu kéo dài thì đây không phải loại cú sốc lạm phát mà Fed có thể "bỏ qua". Ông kỳ vọng lạm phát giảm về khoảng 3.25% vào cuối năm và trở lại mục tiêu 2.0% vào năm 2028. Trong khi đó, tân Chủ tịch Fed Kevin Warsh nghiêng về quan điểm dovish hơn, cho rằng giá cao hơn trong ngắn hạn chưa hẳn gây lạm phát nếu kích thích tăng cung, và lạc quan rằng AI cuối cùng sẽ mang tính giảm phát nhờ nâng năng suất. MUFG cho rằng rủi ro lạm phát từ AI chưa đủ để buộc Fed tăng lãi suất, và nghiêng nhiều hơn về kịch bản lãi suất Mỹ thấp hơn cùng USD yếu hơn dựa trên phát biểu của ông Warsh.

KRW và TWD chưa mạnh lên dù thặng dư lớn

KRW và TWD về cơ bản có vị thế tốt để hưởng lợi từ AI, song phản ứng của cả hai đồng tiền lại yếu hơn nhiều so với những gì cán cân đối ngoại gợi ý. Trong năm qua, KRW và TWD lần lượt giảm khoảng 6% và 9% so với USD. Nguyên nhân là phần lớn khoản thặng dư xuất khẩu đang được tái phân bổ ra nước ngoài: năm 2025, người dân Hàn Quốc mua kỷ lục 114 tỷ USD cổ phiếu nước ngoài (73.6 tỷ USD vào cổ phiếu Mỹ), trong khi nhà đầu tư ngoại bán ròng khoảng 127 tỷ USD cổ phiếu Hàn Quốc từ cuối năm ngoái. Chỉ số KOSPI tăng gần 130% từ tháng 1 đến tháng 6 trước khi điều chỉnh giảm hơn 30% từ đỉnh ngày 19/6.

Diễn biến tương tự xảy ra ở Đài Loan, nơi nhà đầu tư ngoại bán ròng gần 39 tỷ USD cổ phiếu, còn người dân trong nước mua gần 23 tỷ USD cổ phiếu nước ngoài trong năm tính đến quý 1/2026, cùng dòng vốn đầu tư trực tiếp ra nước ngoài gần 48 tỷ USD. Chừng nào các dòng vốn ra này còn bù đắp, đà tăng của TWD và KRW còn bị kìm hãm. Tuy nhiên, nếu các dòng chảy này chững lại trong khi thặng dư xuất khẩu nhờ AI vẫn còn, cả hai đồng tiền đều có vị thế mạnh lên — đặc biệt là TWD, xét thặng dư thương mại tương đương khoảng 20% GDP của Đài Loan.

DÒNG VỐN CHẢY RA MẠNH ĐÃ NGĂN KRW MẠNH LÊN

Nguồn: Bloomberg, Macrobond & MUFG GMR

Tiền tệ hàng hóa hưởng lợi từ điều kiện thương mại tích cực

Nhóm tiền tệ của các quốc gia xuất khẩu kim loại công nghiệp cũng có vị thế tốt để hưởng lợi. Đầu tư vào hạ tầng AI đang làm tăng nhu cầu nguyên liệu thô, tạo cú sốc điều kiện thương mại tích cực. Đồng là mặt hàng hưởng lợi lớn nhất: S&P Global dự báo nhu cầu đồng toàn cầu tăng từ khoảng 28 triệu tấn năm 2025 lên 42 triệu tấn vào năm 2040, hàm ý mức thiếu hụt cung tiềm năng khoảng 10 triệu tấn nếu không mở rộng nguồn cung. Giá đồng đã tăng khoảng 70% kể từ cuối năm 2022. Hai đồng tiền hưởng lợi rõ nhất từ giá đồng cao hơn là CLP và PEN, trong khi AUD, CAD và BRL hưởng lợi gián tiếp từ nhu cầu AI đối với kim loại công nghiệp, năng lượng và khoáng sản thiết yếu; USD cũng hưởng lợi nhờ vai trò ngày càng lớn của Mỹ như một nhà sản xuất năng lượng và đầu vào phục vụ mở rộng trung tâm dữ liệu.

TÁC ĐỘNG TÍCH CỰC TỪ ĐIỀU KIỆN THƯƠNG MẠI NHỜ CƠN BÙNG NỔ AI

Nguồn: Bloomberg, Macrobond & MUFG GMR