MUFG - Asia FX: Mỹ kêu gọi đồng minh bảo vệ Eo biển Hormuz khi Iran duy trì áp lực chiến lược

Giá dầu Brent tăng lên mức 103 USD/thùng khi các cuộc tấn công của Mỹ vào cuối tuần qua nhằm vào trung tâm xuất khẩu chủ chốt của Iran làm gia tăng nguy cơ leo thang căng thẳng. Các cuộc tấn công nhắm vào các cơ sở quân sự trên đảo Kharg, nhưng đến nay cơ sở hạ tầng dầu mỏ vẫn được bảo vệ. Những thông điệp từ chính quyền Trump tương đối mâu thuẫn, khi Trump nhấn mạnh khả năng đàm phán nhằm chấm dứt xung đột dù cho rằng các điều khoản hiện tại vẫn chưa đủ tốt, bao gồm cả cam kết của Iran liên quan đến vũ khí hạt nhân. Trong khi đó, Kevin Hasset, người đứng đầu Hội đồng Kinh tế Quốc gia của Nhà Trắng, cho biết cuộc chiến với Iran có thể kéo dài từ bốn đến sáu tuần, dù quyết định cuối cùng về thời điểm kết thúc vẫn thuộc về Tổng thống. Ngoài ra, Trump cũng gia tăng lời kêu gọi các đồng minh Nato và các nền kinh tế Châu Á hỗ trợ mở lại Eo biển Hormuz, trong khi WSJ đưa tin rằng một liên minh nhằm hộ tống tàu thuyền qua Eo biển Hormuz (SoH) có thể được công bố vào cuối tuần này.

Cuối cùng, đối với các nền kinh tế Châu Á cũng như thị trường FX và lãi suất, mọi yếu tố hiện đều xoay quanh Eo biển Hormuz – và câu hỏi then chốt là cần những điều kiện gì để có thể mở hẳn tuyến đường này. Từ góc nhìn của nhóm phân tích từ MUFG, họ không hoàn toàn tin rằng các bước đi mà chính quyền Trump đang thực hiện, bao gồm việc kêu gọi sự hỗ trợ từ các đồng minh, sẽ thực sự mang lại hiệu quả trong vấn đề này vì một số lý do.

Thứ nhất, từ phía Iran, động thái gia tăng đòn bẩy bằng cách gây thêm thiệt hại cho kinh tế toàn cầu và Mỹ, bao gồm thông qua việc đẩy giá dầu lên cao hơn, là nước đi hoàn toàn hợp lý, nếu chỉ nhằm thiết lập khả năng răn đe đối với Mỹ và Israel trong trung hạn thông qua chiến tranh bất đối xứng.

Thứ hai, xét về khía cạnh quân sự, Mỹ có thể muốn tập hợp một liên minh các đối tác để mở lại eo biển, nhưng trên thực tế Mỹ nhiều khả năng vẫn phải là bên đi bước đầu tiên trong việc hộ tống tàu. Việc Hải quân Mỹ đến nay vẫn chưa thực hiện điều này, thậm chí còn công khai tìm kiếm sự hỗ trợ, cho thấy có thể đang tồn tại những thách thức đáng kể trong quá trình triển khai, với rủi ro thương vong cao do lợi thế địa lý của Iran, đặc biệt là địa hình đồi núi dọc bờ biển tại khu vực Eo biển.

Thứ ba, xét từ góc độ thương mại, các công ty vận tải và bảo hiểm chỉ thực sự lấy lại niềm tin khi họ chứng kiến dòng tàu qua lại Eo biển Hormuz diễn ra ổn định trong một khoảng thời gian đủ dài mà không xảy ra sự cố. Đối với Iran, có lẽ họ cũng không cần tấn công nhiều tàu; chỉ cần một vài trường hợp cũng đủ để duy trì tâm lý e ngại rủi ro của khu vực tư nhân ở mức cao, từ đó khiến Eo biển trên thực tế vẫn bị đóng cửa.

Tuy nhiên, điểm tích cực là ngày càng có nhiều báo cáo cho thấy tàu thuyền đã được phép đi qua Eo biển Hormuz, bao gồm hai tàu chở khí hóa lỏng (LPG) từ Ấn Độ. Trong bối cảnh Ấn Độ đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt LPG do hơn 95% lượng propane nhập khẩu của nước này đến từ Trung Đông, diễn biến này có thể phần nào giúp giảm bớt lo ngại về nguồn cung. Bên cạnh đó, các tuyến đường ống thay thế từ Ả Rập Saudi và UAE nhằm tránh đi qua Eo biển cũng dường như đang được tăng cường, với khoảng 5–7 triệu thùng/ngày từ đường ống Đông – Tây của Ả Rập Saudi và dưới 2 triệu thùng/ngày từ cảng Fujairah của UAE. Do đó, mức độ tắc nghẽn thực tế từ Eo biển có thể chỉ vào khoảng 11–12 triệu thùng/ngày, thấp hơn đáng kể so với con số gián đoạn theo dự báo là 20 triệu thùng/ngày đi qua Eo biển Hormuz.