MUFG - Asia FX: Thị trường dầu phản ứng mạnh trước khả năng xung đột Iran tiến gần đến hồi kết

Các đồng tiền châu Á cũng đã chịu tác động nhất định trong bối cảnh này và nguyên nhân không chỉ đơn thuần đến từ biến động của giá dầu. Khu vực châu Á có mức độ phụ thuộc rất lớn vào tuyến vận chuyển năng lượng qua eo biển Hormuz. Khoảng 90% lượng dầu đi qua eo biển này được vận chuyển đến các thị trường châu Á. Ngoài ra, các nền kinh tế trong khu vực còn phụ thuộc vào Trung Đông đối với khoảng 65% lượng dầu thô nhập khẩu, khoảng 27% các sản phẩm dầu tinh chế, khoảng 17% khí tự nhiên và khoảng 45-50% các loại chất lỏng khí tự nhiên như propane. Những con số này chỉ phản ánh mức trung bình của toàn khu vực, trong khi một số nền kinh tế riêng lẻ có mức độ phụ thuộc còn cao hơn nên sẽ chịu tác động lớn hơn nếu nguồn cung bị gián đoạn.

Điểm đáng chú ý của cuộc khủng hoảng lần này đối với châu Á là rủi ro không chỉ nằm ở việc giá dầu tăng mà còn nằm ở khả năng nguồn cung năng lượng thực sự bị thiếu hụt. Nếu eo biển Hormuz bị gián đoạn trong thời gian dài, nhiều nền kinh tế có thể gặp khó khăn trong việc nhập khẩu đủ năng lượng để duy trì hoạt động sản xuất và vận tải. Khi năng lượng bị thiếu, hoạt động kinh tế có thể bị hạn chế và điều này có thể kéo theo các tác động lan tỏa sang nhiều lĩnh vực khác. Ví dụ, chi phí năng lượng tăng có thể làm chi phí sản xuất lương thực tăng lên, hoạt động vận tải và du lịch bị gián đoạn và chi phí vận chuyển hàng hóa tăng cao. Khi nói rằng tác động có thể giống sự kết hợp giữa các đợt lockdown trong đại dịch COVID và cú sốc từ xung đột Nga–Ukraine, điều đó có nghĩa là nền kinh tế có thể đồng thời phải đối mặt với gián đoạn hoạt động kinh doanh, chi phí năng lượng tăng mạnh và chuỗi cung ứng bị ảnh hưởng.

Việc Tổng thống Trump có dấu hiệu giảm mức độ cứng rắn trong các phát biểu của mình được xem là tín hiệu tích cực đối với nền kinh tế toàn cầu vì điều này làm giảm khả năng xảy ra một kịch bản rất xấu, trong đó xung đột leo thang mạnh và gây ra suy thoái toàn cầu. Tuy nhiên điều đó không có nghĩa là rủi ro đã hoàn toàn biến mất và thị trường có thể vẫn phải đối mặt với một giai đoạn bất ổn. Nhóm phân tích của MUFG cho rằng thị trường vẫn nên duy trì sự thận trọng trong thời gian tới vì một số yếu tố quan trọng vẫn chưa rõ ràng.

• Thứ nhất, hiện chưa rõ Iran và Israel có đánh giá tình hình và mục tiêu chiến lược giống như chính quyền Mỹ hay không, vì nếu các bên này có cách tiếp cận khác nhau thì xung đột vẫn có thể tiếp tục kéo dài.
• Thứ hai, vẫn chưa chắc chắn eo biển Hormuz có thể nhanh chóng hoạt động bình thường trở lại. Trong thực tế, một phần lớn sự gián đoạn vận chuyển dầu hiện nay không phải do tuyến đường bị phong tỏa hoàn toàn mà do phí bảo hiểm vận tải biển tăng rất cao và các công ty vận tải lo ngại rủi ro an ninh nên hạn chế di chuyển qua khu vực này. Những yếu tố này có thể tiếp tục tồn tại ngay cả khi mức độ xung đột giảm xuống.
• Thứ ba, đã có các báo cáo cho thấy một số nhà sản xuất năng lượng tại Trung Đông buộc phải tạm dừng sản xuất, trong đó có hoạt động sản xuất khí tự nhiên tại Qatar. Các cơ sở sản xuất khí tự nhiên thường được thiết kế để vận hành liên tục và việc dừng hoạt động rồi khởi động lại là quá trình phức tạp và tốn thời gian, vì vậy nguồn cung thực tế trên thị trường có thể tiếp tục bị ảnh hưởng trong một thời gian trước khi trở lại bình thường.

Dù vậy, việc căng thẳng có dấu hiệu hạ nhiệt vẫn được xem là tin tích cực và các chính phủ châu Á hiện đang tạm thời cảm thấy nhẹ nhõm hơn vì nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng nghiêm trọng có thể đã giảm bớt trong ngắn hạn.