MUFG - Asia FX: Ý định phong tỏa Hormuz của Mỹ làm lung lay niềm tin của Iran vào tiến trình đàm phán

Tổng thống Donald Trump đã công bố ý định phong tỏa Eo biển Hormuz vào cuối tuần, sau khi các đoàn đàm phán của Mỹ và Iran rời Pakistan mà không đạt được thỏa thuận sau 21 giờ làm việc liên tục. Ngay sau thông tin này, giá dầu Brent tăng khoảng 9% lên 103 USD/thùng, các tài sản rủi ro như cổ phiếu giảm, đồng USD tăng giá, còn các đồng tiền châu Á suy yếu, điều này phản ánh việc nhà đầu tư chuyển sang tài sản an toàn hơn. Ban đầu, thị trường chưa rõ việc phong tỏa sẽ được thực hiện như thế nào, nhưng các thông tin sau đó từ Bộ Chỉ huy Trung tâm Hoa Kỳ cho thấy biện pháp này không phải là chặn toàn bộ eo biển, mà chủ yếu áp dụng với các tàu ra vào các cảng và khu vực ven biển của Iran, bao gồm các cảng ở Vịnh Ả Rập và Vịnh Oman. Cơ quan này cũng cho biết các tàu đi qua Hormuz để đến hoặc rời các cảng không thuộc Iran vẫn được phép di chuyển bình thường, và việc kiểm soát sẽ bắt đầu từ 10 giờ sáng theo giờ miền Đông vào thứ Hai ngày 13 tháng 4, trùng với thời điểm thị trường Mỹ mở cửa. Tuy nhiên, dù không phải phong tỏa hoàn toàn, cách thực hiện cụ thể vẫn chưa rõ, đặc biệt là việc xác định tàu nào thuộc Iran hoặc liên quan đến Iran.

Dù vậy, trong cuối tuần vẫn xuất hiện một số yếu tố tích cực dù có thông báo phong tỏa.

• Thứ nhất, đây là mức độ tiếp xúc ngoại giao cao nhất giữa Mỹ và Iran trong hơn 40 năm, và phía Iran đã cử một đoàn đàm phán lớn với nhiều quan chức quan trọng, bao gồm cả thống đốc ngân hàng trung ương, điều này cho thấy Iran tham gia đàm phán một cách nghiêm túc.
• Thứ hai, các cuộc đàm phán không dừng lại ở một phiên mà kéo dài sang ngày thứ hai với các cuộc họp kỹ thuật và chuyên gia, điều này có nghĩa là hai bên đã trao đổi chi tiết và có một số tiến triển nhất định. Theo The New York Times, vẫn còn ba vấn đề lớn chưa giải quyết gồm việc mở lại Eo biển Hormuz khi Iran cho rằng chỉ thực hiện sau khi có thỏa thuận hòa bình cuối cùng, việc xử lý khoảng 900 pound uranium làm giàu cao khi hai bên chưa đạt được thỏa thuận, và yêu cầu của Iran về việc giải phóng khoảng 27 tỷ USD tài sản bị phong tỏa ở nước ngoài.
• Thứ ba, trong cuối tuần đã có ba tàu chở dầu cỡ lớn đi qua Eo biển Hormuz với tổng khối lượng khoảng 6 triệu thùng, đây có thể là lượng vận chuyển không liên quan đến Iran lớn nhất kể từ khi xung đột tại Trung Đông bắt đầu.

Tuy nhiên, các yếu tố tích cực này có thể không còn quan trọng nếu xung đột tiếp tục leo thang, và điều này phụ thuộc nhiều vào cách thực thi lệnh phong tỏa. Ví dụ, hiện vẫn chưa rõ liệu các tàu của Trung Quốc vận chuyển dầu từ các cảng của Iran có bị chặn hay không, và cách vận hành trên thực tế vẫn còn nhiều điểm chưa rõ.

Vấn đề lớn hơn là phía Iran có thể sẽ khó tiếp tục tin tưởng vào chính quyền Trump sau sự kiện này, trong khi trước đó mức độ tin tưởng đã rất thấp, vì vậy khả năng xung đột kéo dài là cao hơn, đồng nghĩa với việc chi phí chiến tranh sẽ tăng dần theo thời gian đối với Mỹ, dù nguy cơ leo thang mạnh có thể tạm thời được kiểm soát.

Hệ quả là khả năng dòng vận chuyển qua Eo biển Hormuz sớm trở lại bình thường hiện thấp hơn rõ rệt, và điều này có thể khiến các đồng tiền châu Á, đặc biệt là các nước nhập khẩu năng lượng như INR, PHP và THB, tiếp tục chịu áp lực giảm trong thời gian tới.