MUFG - Daily FX: Việc leo thang thuế quan làm gia tăng bất ổn thương mại sớm hơn dự kiến

Chỉ số tương lai Stoxx châu Âu giảm 1.3% và chỉ số tương lai S&P 500 giảm 0.9% sau khi nhà đầu tư phản ứng với thông báo của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc áp thuế nhập khẩu 10% đối với hàng hóa đến từ Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Anh, Hà Lan và Phần Lan. Các mức thuế này dự kiến có hiệu lực từ ngày 1 tháng 2 và sẽ tăng lên 25% kể từ ngày 1 tháng 6. Thuế sẽ được duy trì cho đến khi đạt được một thỏa thuận liên quan đến việc Mỹ mua lại toàn bộ Greenland.

Trong giai đoạn đầu, các đồng tiền chịu ảnh hưởng trực tiếp từ thông tin này mở cửa trong trạng thái suy yếu. Tuy nhiên, trong phiên giao dịch châu Á, thị trường bắt đầu xuất hiện trở lại quan điểm rằng nhà đầu tư có thể giảm nắm giữ tài sản Mỹ, thường được gọi là giao dịch “bán tháo tài sản Mỹ”. Diễn biến này khiến đồng USD suy yếu trở lại.

Đợt leo thang thuế quan lần này cần được xem xét cùng với các yếu tố khác đang diễn ra song song. Trong đó đáng chú ý là quyết định sắp tới về việc bổ nhiệm Chủ tịch Fed mới, cũng như khả năng Tòa án Tối cao Mỹ sẽ đưa ra phán quyết liên quan đến tính hợp pháp của việc sử dụng đạo luật IEEPA để áp thuế quan đối ứng trên quy mô toàn cầu.

Có một kịch bản hợp lý cho thấy các yếu tố bổ sung này có thể tiếp tục gây áp lực giảm lên đồng USD. Điều này củng cố quan điểm rằng nhà đầu tư toàn cầu có xu hướng bán bớt tài sản Mỹ hoặc giảm mức độ tiếp xúc với USD thông qua các biện pháp phòng ngừa rủi ro. Do các quốc gia chịu ảnh hưởng đều thuộc châu Âu, việc đồng franc Thụy Sĩ tăng giá mạnh không phải là điều bất ngờ, phản ánh dòng tiền tìm đến các tài sản được coi là an toàn trong bối cảnh bất ổn gia tăng.

Đồng JPY cũng tăng giá trong ngày, có thể phản ánh một phần lo ngại về rủi ro can thiệp, sau khi giới chức Nhật Bản phát tín hiệu vào tuần trước rằng họ sẵn sàng hành động nếu cần thiết. Đáng chú ý, thị trường trái phiếu chính phủ Nhật Bản (JGB) ghi nhận một đợt bán tháo mạnh trong ngày, nhưng điều này không kéo theo áp lực bán tương ứng lên đồng yên. Dù vậy, MUFG vẫn nghi ngờ khả năng JPY có thể duy trì sức mạnh trong bối cảnh lợi suất JGB tăng nhanh.

Yếu tố giúp hạn chế đà giảm của đồng USD, với chỉ số DXY chỉ giảm khoảng 0.3%, là việc các mức thuế chưa được áp dụng ngay lập tức mà phải đến ngày 1 tháng 2. Điều này để ngỏ khả năng Tổng thống Trump có thể rút lại hoặc điều chỉnh quyết định thông qua một dạng thỏa thuận nào đó. Tuy nhiên, khả năng này sẽ giảm đáng kể nếu châu Âu triển khai các biện pháp trả đũa.

Liên minh châu Âu hiện đang cân nhắc áp thuế đối với lượng hàng hóa trị giá 93 tỷ EUR nếu Mỹ thực hiện đầy đủ các đe dọa. Kế hoạch này từng được xây dựng trước đây nhưng đã bị tạm đình chỉ, do đó có thể được kích hoạt lại trong thời gian ngắn. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron thậm chí còn đề xuất sử dụng công cụ chống cưỡng chế của EU, cho phép khối này áp dụng các biện pháp vượt ra ngoài khuôn khổ thuế quan thông thường.

Mức độ bất ổn vì thế tiếp tục gia tăng. Có cơ sở cho rằng các hành động của ông Trump sẽ tiếp tục thúc đẩy xu hướng giảm mức độ tiếp xúc với USD, dù quy mô điều chỉnh nhiều khả năng vẫn ở mức hạn chế, với giả định rằng thị trường sẽ tránh được một sự leo thang nghiêm trọng.

Giảm mạnh vị thế mua EUR tuần trước

Dữ liệu IMM cho tuần kết thúc vào ngày 13 tháng 1 được công bố vào tối thứ Sáu cho thấy những thay đổi đáng kể trong vị thế của các Quỹ Đòn bẩy. Bước sang đầu năm, thị trường dường như đang ghi nhận sự gia tăng niềm tin của nhóm nhà đầu tư đầu cơ vào các chiến lược giao dịch của họ.

Trước đây các chuyên gia đã lưu ý rằng vị thế mua EUR đang trở nên quá lớn, làm gia tăng rủi ro đảo chiều và buộc phải thanh lý. Vị thế mua ròng EUR của các Quỹ Đòn bẩy đã vượt 56,000 hợp đồng vào cuối năm ngoái, mức cao nhất kể từ tháng 2 năm 2018. Thời điểm đó, thị trường ngoại hối từng đảo chiều trong nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Trump.

Trong năm 2017, EUR từng giảm khoảng 10%, nhưng đợt giảm này chỉ mang tính tạm thời. Sau đó, chính sách thương mại cứng rắn của Trump cùng với chu kỳ Fed tăng lãi suất đã tạo ra một xu hướng đảo chiều rõ rệt hơn, khiến các Quỹ Đòn bẩy chuyển sang vị thế bán ròng vào tháng 5 năm 2018.

MUFG không cho rằng kịch bản này sẽ lặp lại trong giai đoạn hiện tại. Bối cảnh kinh tế vĩ mô của Mỹ đã thay đổi đáng kể. Dù kinh tế Mỹ có dấu hiệu phục hồi, năm nay nhiều khả năng vẫn sẽ chứng kiến thêm các đợt cắt giảm lãi suất, thay vì tăng lãi suất. Vì vậy, họ đánh giá đợt giảm vị thế mua EUR vừa qua chủ yếu là hoạt động điều chỉnh vị thế, chứ chưa phải là khởi đầu của một xu hướng đảo chiều mang tính cấu trúc.

Sự thay đổi trong vị thế JPY cũng đặc biệt đáng chú ý. Các Quỹ Đòn bẩy vốn đã ở trạng thái bán JPY tiếp tục gia tăng mạnh vị thế bán, với mức tăng hơn 35,000 hợp đồng chỉ trong một tuần. Đây là một trong những thay đổi lớn nhất được ghi nhận trong lịch sử gần đây. Lần gần nhất thị trường chứng kiến mức tăng vị thế bán yên lớn như vậy trong một tuần là vào năm 2011.

Gần đây hơn, một sự thay đổi vị thế có quy mô tương tự nhưng theo hướng ngược lại, tức là mua JPY, đã xảy ra sau khi Bộ Tài chính Nhật Bản can thiệp vào thị trường vào tháng 7 năm 2024.

Việc bán yên với quy mô lớn cho thấy nhà đầu tư hiện chưa quá lo ngại về rủi ro can thiệp, dù các phát biểu từ giới chức Nhật Bản đã gia tăng kể từ thứ Ba tuần trước, thời điểm sau khi dữ liệu vị thế được ghi nhận. Đáng chú ý, mức phục hồi của JPY vẫn khá hạn chế dù quy mô vị thế bán đã tăng mạnh.

Tổng vị thế bán JPY của các Quỹ Đòn bẩy hiện vào khoảng 99,000 hợp đồng, mức cao nhất kể từ tuần ngay trước thời điểm can thiệp vào tháng 7 năm 2024. Điều này củng cố quan điểm rằng sự suy yếu của JPY chủ yếu mang tính đầu cơ, thay vì xuất phát từ các yếu tố cơ bản. Đây cũng là lập luận mà Bộ Tài chính Nhật Bản hoàn toàn có thể sử dụng để biện minh cho hành động can thiệp. Cơ quan này đã đặc biệt nhắc tới ngày 9 tháng 1 như một thời điểm thị trường biến động quá mức, nhiều khả năng do hoạt động đầu cơ thúc đẩy.

Chưa có cơ sở để cho rằng khả năng can thiệp có thể mang lại hiệu quả bền vững nếu không đi kèm với sự cải thiện của các yếu tố nền tảng hỗ trợ đồng yên. Diễn biến của JPY trong ngày hôm nay nhìn chung ổn định hơn. Thị trường JGB ghi nhận một đợt bán tháo mạnh khiến lợi suất tăng nhanh, nhưng đồng yên vẫn nhích nhẹ, có thể do tác động tiêu cực của bất ổn thương mại do ông Trump khơi mào đối với đồng Đô la Mỹ.

Tuy vậy, xu hướng bán tháo JGB về tổng thể là một yếu tố bất lợi đối với đồng JPY.

Vị thế bán JPY tăng mạnh và quay trở lại mức ghi nhận trước thời điểm can thiệp năm 2024