Mỹ cấp miễn trừ tạm thời cho dầu Nga giữa căng thẳng Iran để ổn định thị trường năng lượng

Mỹ đã ban hành lệnh miễn trừ 30 ngày cho các quốc gia nhằm mua dầu và các sản phẩm dầu mỏ của Nga đang mắc kẹt trên biển, trong một động thái mà Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết là nhằm ổn định thị trường năng lượng toàn cầu đang bị xáo trộn bởi cuộc chiến tại Iran.

Giá dầu biến động mạnh vào sáng thứ Sáu tại châu Á sau thông báo miễn trừ của Mỹ. Động thái này là nỗ lực mới nhất của chính quyền Tổng thống Donald Trump nhằm kiềm chế giá năng lượng sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran, và phản ứng của Tehran đã làm gia tăng căng thẳng khu vực, tê liệt hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz, gây gián đoạn dòng chảy dầu và khí đốt quan trọng ở Trung Đông, đẩy giá năng lượng tăng cao.

Vào thứ Tư, Washington thông báo sẽ giải phóng 172 triệu thùng dầu từ kho dự trữ dầu chiến lược nhằm kiềm chế giá dầu tăng vọt sau cuộc chiến tại Iran. Việc giải phóng này là một phần trong cam kết rộng lớn hơn của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) gồm 32 quốc gia, giải phóng tổng cộng 400 triệu thùng dầu. IEA tuyên bố vào thứ Năm rằng cuộc chiến ở Trung Đông đang tạo ra sự gián đoạn nguồn cung dầu lớn nhất trong lịch sử.

Giấy phép do Washington ban hành vào thứ Năm cho phép giao hàng và bán dầu thô cùng các sản phẩm dầu mỏ của Nga được chất lên các tàu tính đến ngày 12 tháng 3 và có hiệu lực đến nửa đêm theo giờ Washington ngày 11 tháng 4, theo nội dung giấy phép đăng trên trang web của Bộ Tài chính.

Động thái này phản ánh mối lo ngại của Nhà Trắng rằng sự tăng vọt giá dầu sau gần hai tuần các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran sẽ gây tổn hại cho doanh nghiệp và người tiêu dùng Mỹ trước cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11, khi các đồng minh Đảng Cộng hòa của Trump hy vọng duy trì quyền kiểm soát Quốc hội.

Bessent cho biết biện pháp này được “thiết kế hẹp” và “ngắn hạn” và sẽ không mang lại lợi ích tài chính đáng kể cho chính phủ Nga. “Sự tăng giá dầu tạm thời là một gián đoạn ngắn hạn, nhưng sẽ mang lại lợi ích lâu dài cho quốc gia và nền kinh tế của chúng ta,” ông nhấn mạnh, lặp lại quan điểm của Trump.

Hiện có khoảng 124 triệu thùng dầu có nguồn gốc từ Nga đang trên biển tại 30 địa điểm khác nhau trên toàn cầu, và giấy phép của Mỹ sẽ cung cấp nguồn cung khoảng 5–6 ngày dựa trên lượng dầu mất hàng ngày từ eo biển.

Mặc dù việc miễn trừ trừng phạt được kỳ vọng sẽ thúc đẩy nguồn cung dầu toàn cầu, nó cũng có thể phức tạp hóa nỗ lực của phương Tây nhằm tước đoạt nguồn thu của Nga từ cuộc chiến ở Ukraine và khiến Washington mâu thuẫn với các đồng minh. Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen cho biết sau một cuộc gọi với các nhà lãnh đạo G7 rằng bây giờ không phải là lúc để nới lỏng các biện pháp trừng phạt chống Nga.

Cũng trong ngày thứ Năm, đặc phái viên tổng thống Nga Kirill Dmitriev thảo luận về khủng hoảng năng lượng hiện nay với phái đoàn Mỹ gồm đặc phái viên Trump Steve Witkoff và con rể của Trump Jared Kushner tại một cuộc họp ở Florida.

Bộ Tài chính Mỹ trước đó đã ban hành giấy phép riêng cho Ấn Độ vào ngày 5 tháng 3, cho phép New Delhi mua dầu Nga mắc kẹt trên biển. Trump cũng chỉ đạo Tập đoàn Tài chính Phát triển Quốc tế Mỹ cung cấp bảo hiểm rủi ro chính trị và đảm bảo tài chính cho thương mại hàng hải ở Vịnh, và cho biết Hải quân Mỹ có thể hộ tống các tàu trong khu vực.

Trong nỗ lực kiểm soát giá cả, chính quyền Trump đang xem xét tạm thời miễn trừ đạo luật Jones Act, cho phép các tàu nước ngoài vận chuyển nhiên liệu giữa các cảng của Mỹ, giúp giảm chi phí và tăng tốc giao hàng. “Tổng thống đang thực hiện mọi hành động có thể để giảm giá… và bạn sẽ thấy nhiều điều đó trong những ngày tới,” Phó Chánh Văn phòng Nhà Trắng Stephen Miller nói với Fox News.

Ông Trump cũng cho biết Mỹ có thể hưởng lợi từ giá dầu tăng cao do chiến tranh gây ra, điều này đã vấp phải chỉ trích từ một số nhà lập pháp cáo buộc ông ưu tiên lợi ích của người giàu.