Swissquote Bank: BoJ bất ngờ trở thành yếu tố chi phối thị trường toàn cầu

Bitcoin luôn phản ánh rõ ràng nhu cầu đối với các tài sản rủi ro và đầu cơ. Vậy nên không có gì đáng ngạc nhiên khi Bitcoin di chuyển gần như song song với USDJPY trong hai phiên gần đây, sau khi Thống đốc Ngân hàng Nhật Bản (BoJ) Ueda cho biết BoJ đang chuẩn bị tăng lãi suất trong cuộc họp tháng 12.

Sáng nay, Bitcoin có phần tích cực hơn. Chỉ số Nikkei quay lại trên mốc tâm lý 50,000 và hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ và châu Âu đều hướng đến đà tăng. Tuy nhiên, áp lực từ thị trường trái phiếu Nhật Bản (JGB) vẫn rất mạnh. Lợi suất JGB 10 năm tiếp tục tăng lên mức cao nhất trong nhiều thập kỷ, đạt 1.88% sáng nay. Đây không phải là tín hiệu tốt, vì lợi suất cao cho thấy dòng vốn Nhật Bản từng chảy ra nước ngoài trong nhiều năm có thể đảo chiều. Trong nhiều năm, nhà đầu tư Nhật Bản đã đưa hàng nghìn tỷ USD vào trái phiếu Mỹ và các tài sản toàn cầu để tìm lợi suất tốt hơn. Nhưng khi lợi suất JGB kỳ hạn 10 năm vượt 1.71%, mức lợi suất điều chỉnh theo chi phí phòng hộ rủi ro tiền tệ không còn hấp dẫn so với tài sản nước ngoài.

Điều này làm gia tăng rủi ro xảy ra một đợt đảo chiều mới của các vị thế carry trade trên đồng JPY: nhà đầu tư bán tài sản toàn cầu, đưa tiền trở lại Nhật và khiến đồng JPY mạnh lên. Đồng JPY tăng có thể gây thêm áp lực bán lên tài sản toàn cầu, bao gồm cả trái phiếu chính phủ Mỹ. Và trái phiếu chính phủ Mỹ là nền tảng của mọi mô hình định giá vì đó là mức lãi suất phi rủi ro được sử dụng làm chuẩn.

Do đó, chuỗi tác động có thể diễn ra như sau: BoJ tăng lãi suất → lợi suất JGB tiếp tục tăng → nhà đầu tư Nhật bán tài sản nước ngoài và hồi hương dòng vốn → đồng JPY mạnh lên → định giá tài sản toàn cầu giảm. Kịch bản này đã xảy ra vào thứ Hai. Sang thứ Ba, một phiên đấu giá JGB 10 năm thành công đã mang lại sự ổn định tạm thời và giúp Bitcoin phục hồi. Hôm nay, diễn biến lại trở về trạng thái căng thẳng khi lợi suất Nhật tăng trở lại. Nếu lập luận này tiếp tục đúng, thị trường có thể có xu hướng giảm và tâm lý rủi ro sẽ thận trọng hơn.

Có thể cho rằng yếu tố ảnh hưởng lớn nhất đến tâm lý thị trường cuối năm có thể không phải Fed, mà là BoJ – hoặc sự kết hợp của cả hai. Fed được kỳ vọng sẽ cắt giảm 25 bps tại cuộc họp tuần tới. Báo cáo ADP công bố hôm nay được dự báo ghi nhận 5,000 việc làm mới trong khu vực tư nhân Mỹ, đủ để củng cố khả năng Fed hạ lãi suất vào tháng 12. Tuy nhiên, dữ liệu PCE vào thứ Sáu sẽ đóng vai trò quyết định triển vọng sau đó. Với lạm phát vẫn cao hơn mục tiêu của Fed, khả năng Fed đưa ra thông điệp mang tính hawkish về lần cắt giảm này là có thể xảy ra. Điều đó có thể làm thay đổi kỳ vọng cho năm sau, theo hướng ít lần cắt giảm hơn. Thị trường hiện định giá 2–4 lần hạ lãi suất trong năm tới, nhưng rủi ro nghiêng về kịch bản ít hơn.

BoJ sẽ họp một tuần sau Fed, và thị trường đang định giá khoảng 80% khả năng tăng lãi suất. Thống đốc Ueda đã cho thấy rõ quan điểm rằng BoJ còn dư địa để bình thường hóa chính sách. Lãi suất chính sách hiện ở mức 0.50% trong khi lạm phát Nhật dao động gần 3%, cho thấy việc tăng lãi suất là phù hợp. Đây có thể đánh dấu sự kết thúc của thời kỳ giảm phát kéo dài tại Nhật và chấm dứt nguồn thanh khoản giá rẻ mà Nhật Bản đã cung cấp cho thị trường toàn cầu trong nhiều năm.

Chỉ số S&P 500 tăng nhẹ hôm qua. Nvidia có một phiên giao dịch tích cực nhưng phần lớn mức tăng đã bị đảo ngược, có thể liên quan đến thông tin Amazon tung ra chip AI mới – Trainium 3 – để cạnh tranh với Nvidia và Google trong thị trường phần cứng AI. Điều đáng chú ý là phản ứng thị trường với chip của Amazon kém mạnh hơn so với phản ứng khi Google giới thiệu TPU. Tuy nhiên, nếu một khách hàng lớn ký hợp đồng sử dụng chip của Amazon, điều này có thể thay đổi. Amazon, giống như Google, có lợi thế về trung tâm dữ liệu và chip tùy chỉnh. Dù Amazon không có mô hình AI đối thoại như Gemini, AWS lại hỗ trợ toàn bộ quy trình đào tạo và triển khai mô hình AI bằng chip AI nội bộ. Đây là điều đáng theo dõi.

Nhà đầu tư cũng nên theo dõi Bloomberg và Visual Capitalist. Bloomberg chỉ ra rằng mô hình kinh doanh của các công ty công nghệ lớn như Meta và Amazon từng dựa vào cấu trúc cần ít vốn, giúp họ đạt lợi nhuận rất cao. Biểu đồ của Visual Capitalist so sánh biên lợi nhuận và doanh thu, cho thấy không phải công ty nào có doanh thu cao cũng có biên lợi nhuận cao, nhưng nhiều công ty công nghệ cần ít vố nằm trong nhóm lợi nhuận hàng đầu. Điều đó đang thay đổi với AI. Các công ty công nghệ lớn hiện đang đầu tư hàng tỷ USD vào trung tâm dữ liệu và chip để duy trì cạnh tranh. Chi tiêu vốn ngày càng lớn này đang ảnh hưởng đến dòng tiền tự do – và có thể sớm ảnh hưởng đến biên lợi nhuận. Biên lợi nhuận sẽ không giảm ngay lập tức, nhưng xu hướng này đã rõ ràng: AI đang làm tăng chi phí cơ sở của Big Tech, và thị trường sẽ phải định giá lại yếu tố này.

Quy mô của sự định giá lại cuối cùng sẽ phụ thuộc vào lợi suất trái phiếu, bởi vì lợi suất là nền tảng của mọi mô hình định giá. Lợi suất thấp hơn làm tăng định giá; lợi suất cao hơn làm giảm định giá. Hiện tại, lợi suất đang chịu áp lực tăng.

Vì vậy, tâm điểm đang hướng về Fed cùng dữ liệu lạm phát sẽ quyết định Fed có thể cắt giảm nhanh và mạnh đến mức nào.