Swissquote Bank: Căng thẳng Trung Đông đẩy giá dầu, lợi suất trái phiếu và USD tăng mạnh

Các nhà giao dịch bước vào tuần mới trong bối cảnh thị trường tiếp tục gặp khó khăn do căng thẳng tại Trung Đông không dịu bớt sau cuối tuần. Ngược lại, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã yêu cầu Iran phải mở lại Eo biển Hormuz trong vòng 48 giờ. Nếu không thực hiện, Mỹ sẽ tấn công và phá hủy các nhà máy điện của Iran. Đáp lại, Iran tuyên bố sẽ tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng và các nhà máy khử mặn trong khu vực. Thực tế, một số dấu hiệu ban đầu của kịch bản này đã xuất hiện từ tuần trước, cho thấy rủi ro xung đột đang tăng lên rõ ràng.

Iran hiện thể hiện lập trường cứng rắn hơn so với dự đoán trước đó của Mỹ và Israel. Đồng thời, ngày càng có nhiều nhận định rằng chiến dịch quân sự hiện tại có thể mở rộng và trở thành một cuộc xung đột lớn hơn, thay vì chỉ dừng lại ở quy mô hạn chế.

Một điểm đáng chú ý là thị trường hiện phản ứng yếu hơn trước các phát biểu của Trump, bao gồm cả các bài đăng trên mạng xã hội và các cuộc phỏng vấn. Nguyên nhân là do Mỹ đang dần bị cô lập trong cuộc xung đột này khi nhiều đồng minh phương Tây chưa sẵn sàng tham gia. Bên cạnh đó, Iran đang chủ động hơn trong việc kiểm soát diễn biến thực tế, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến cách thị trường đánh giá tình hình. Điều này khiến kỳ vọng về một giải pháp nhanh chóng giảm đi đáng kể.

Giá dầu tăng trong phiên sáng do lo ngại rằng cơ sở hạ tầng năng lượng trong khu vực có thể tiếp tục bị tấn công. Điều này làm tăng nguy cơ xảy ra một cú sốc năng lượng kéo dài, tức là tình trạng nguồn cung bị gián đoạn trong thời gian dài khiến giá duy trì ở mức cao. Người đứng đầu IEA đã cảnh báo rằng xung đột này có thể trở thành một trong những rủi ro lớn nhất đối với thị trường năng lượng toàn cầu, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải đẩy nhanh việc phát triển các nguồn năng lượng thay thế.

Dầu thô Mỹ mở cửa tuần trên 100 USD/thùng rồi giảm nhẹ, trong khi dầu Brent tăng lên khoảng 114 USD/thùng trước khi giảm về gần 112 USD/thùng. Biến động giá không quá mạnh so với tuần trước cho thấy ba điểm chính. Thứ nhất, thị trường không còn kỳ vọng xung đột sẽ sớm được giải quyết. Thứ hai, Mỹ đang thực hiện một số biện pháp linh hoạt hơn như nới lỏng hạn chế đối với nguồn cung dầu từ Iran và Nga để giảm áp lực nguồn cung. Thứ ba, giá dầu cao đang làm tăng kỳ vọng lạm phát, khiến các ngân hàng trung ương có xu hướng giữ lập trường hawkish và làm tăng nguy cơ lạm phát cao đi kèm tăng trưởng yếu.

Khi giá năng lượng tăng cao, chi phí sản xuất và tiêu dùng tăng theo, điều này có thể làm chậm tăng trưởng kinh tế toàn cầu và giảm nhu cầu tiêu thụ dầu trong thời gian tới. Diễn biến giá gần đây cho thấy thị trường đang bắt đầu tính đến kịch bản tăng trưởng chậm lại khi giá dầu tiến gần 120 USD/thùng, một mức có thể đóng vai trò là giới hạn tăng trong ngắn hạn.

Một yếu tố khác cần chú ý là sự khác biệt giữa hai loại dầu chuẩn là WTI và Brent. WTI phản ánh chủ yếu thị trường nội địa Mỹ, còn Brent phản ánh thị trường toàn cầu và chịu ảnh hưởng lớn hơn từ các yếu tố địa chính trị, đặc biệt là căng thẳng tại Trung Đông. Khi rủi ro quốc tế tăng, giá Brent thường tăng mạnh hơn WTI, khiến chênh lệch giá giữa hai loại dầu này mở rộng. Về lý thuyết, chênh lệch này sẽ thu hẹp theo thời gian thông qua hoạt động kinh doanh chênh lệch giá, nhưng trong thực tế, chi phí vận chuyển và các hạn chế về xuất khẩu có thể khiến khoảng cách này duy trì lâu hơn.

Trong trung hạn, triển vọng thị trường vẫn chưa rõ ràng và điều này đang thể hiện qua diễn biến của các tài sản rủi ro. Hợp đồng tương lai Nikkei giảm hơn 3%, chỉ số CSI 300 của Trung Quốc giảm gần 3% và Kospi của Hàn Quốc giảm hơn 6%. Thị trường Mỹ và châu Âu cũng dự kiến mở cửa giảm. Đồng thời, lợi suất trái phiếu chính phủ tăng do hai nguyên nhân chính là lạm phát trong ngắn hạn tăng và lo ngại về áp lực tài khóa trong dài hạn khi chi tiêu quân sự tăng lên. Chính quyền Trump được cho là đã đề xuất chi khoảng 200 tỷ USD cho chiến dịch Iran, trong bối cảnh nợ công Mỹ đã vượt 39,000 tỷ USD.

Lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm đã tăng lên trên 4.40%, mức cao nhất kể từ mùa hè năm ngoái. Tại châu Âu, lợi suất trái phiếu cũng tăng mạnh, với trái phiếu kỳ hạn 10 năm của Đức và Pháp đạt mức cao nhất kể từ năm 2011, trong khi lợi suất trái phiếu của Anh tiến gần 5%, mức cao nhất kể từ năm 2008. Điều này phản ánh kỳ vọng rằng Ngân hàng Anh có thể phải chuyển sang lập trường hawkish, thậm chí xem xét tăng lãi suất để kiểm soát lạm phát do giá năng lượng tăng. Dữ liệu lạm phát sắp công bố có thể cho thấy cả lạm phát tổng thể và lạm phát lõi đều quanh mức 3%, cao hơn mục tiêu 2% của BoE.

Mặc dù kỳ vọng lãi suất tại châu Âu tăng, đồng EUR và GBP vẫn không mạnh lên so với USD. Nguyên nhân là do thị trường lo ngại tăng trưởng kinh tế yếu đi nhiều hơn là quan tâm đến chênh lệch lãi suất. Trong bối cảnh hiện tại, USD tiếp tục được hỗ trợ nhờ vai trò tài sản trú ẩn an toàn, cùng với nhóm cổ phiếu năng lượng và quốc phòng.

Trong khi đó, vàng không thu hút được dòng tiền trú ẩn như thường thấy. Nguyên nhân là do USD mạnh lên, lợi suất trái phiếu tăng và nhà đầu tư chốt lời sau giai đoạn giá vàng tăng trước đó. Giá vàng đã giảm xuống khoảng 4,358 USD/ounce và lần đầu tiên rơi xuống dưới đường trung bình động 200 ngày kể từ mùa hè năm ngoái. Nếu USD tiếp tục mạnh và lợi suất duy trì ở mức cao, áp lực giảm đối với vàng có thể còn tiếp diễn do việc nắm giữ vàng trở nên kém hấp dẫn hơn so với các tài sản sinh lãi.

Về mặt kỹ thuật, vàng đang trong giai đoạn điều chỉnh giảm trung hạn khi giao dịch dưới mức 4,610 USD/ounce, tương ứng với mức thoái lui Fibonacci 38.2% của đợt tăng trước đó. Nếu giá tiếp tục giảm và phá xuống dưới 4,335 USD, điều này sẽ xác nhận xu hướng điều chỉnh sâu hơn và cho thấy đà tăng trước đó đã kết thúc.