Swissquote Bank: Căng thẳng Trung Đông leo thang làm gia tăng biến động trên thị trường toàn cầu

Biến động trên các thị trường tài chính đang thu hút sự chú ý của nhà đầu tư khi xung đột tại Trung Đông leo thang và bước sang ngày thứ sáu. Trước đó, một số báo cáo từ New York Times cho rằng Iran sẵn sàng đàm phán. Tuy nhiên, các quan chức Iran sau đó đã bác bỏ thông tin này. Đồng thời, một số tổ chức tài chính Trung Quốc đang giảm mức độ nắm giữ nợ của các công ty tại Trung Đông, trong đó có Aramco. Mỹ cho biết họ có kế hoạch hộ tống tàu thương mại và cung cấp bảo hiểm để duy trì hoạt động vận chuyển. Tuy vậy, theo các báo cáo gần đây, lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz đã tạm dừng trong ngày hôm qua khi không có tàu nào đi qua khu vực này.

Donald Trump tuyên bố rằng Mỹ đang đạt được kết quả rất tốt tại Iran. Một bộ phận nhà đầu tư dường như tin vào nhận định này và hy vọng xung đột có thể sớm được giải quyết. Tuy nhiên, các thông tin thực tế từ khu vực cho thấy tình hình vẫn còn rất căng thẳng.

Trong phiên giao dịch hôm qua, thị trường chứng khoán Mỹ và châu Âu tăng điểm nhờ các dữ liệu kinh tế tích cực. Chỉ số PMI tại châu Âu cho thấy hoạt động kinh tế trong tháng Hai mở rộng nhanh hơn. Tại Mỹ, dữ liệu ISM cũng cho thấy hoạt động kinh tế tương đối vững, đồng thời áp lực giá đã giảm bớt. Báo cáo việc làm ADP ghi nhận khu vực tư nhân tạo thêm 63,000 việc làm mới, cao hơn dự báo của thị trường. Tuy nhiên, số liệu của tháng trước đã được điều chỉnh giảm từ 22,000 xuống còn 11,000 việc làm.

Về thương mại, Mỹ cho biết sẽ nâng mức thuế quan áp dụng toàn cầu từ 10% lên 15%. Trong khi đó, châu Âu vẫn giữ mức thuế 10%, nhiều khả năng ngoại trừ Tây Ban Nha. Trump cho biết ông không muốn duy trì hoạt động thương mại với Tây Ban Nha vì nước này không sẵn sàng tham gia vào xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran. Tuy nhiên, thông tin này dường như không ảnh hưởng đáng kể đến thị trường. Chỉ số IBEX của Tây Ban Nha tăng 2.5% trong phiên hôm qua, còn chỉ số Stoxx 600 của châu Âu tăng 1.37% nhờ kỳ vọng rằng xung đột với Iran có thể sớm kết thúc.

Dù vậy, hiện vẫn chưa có nhiều dấu hiệu cho thấy kịch bản này sẽ sớm xảy ra. Không có kế hoạch rõ ràng để chấm dứt xung đột, và các cuộc tấn công bằng tên lửa và không kích vẫn đang tiếp diễn. Trong khi đó, giá dầu và khí đốt tiếp tục giao dịch ở mức cao hơn trong phiên sáng nay.

Giá dầu thô của Mỹ đang giao dịch trên 78 USD/thùng tại thời điểm viết bài, gần mức cao nhất kể từ khi căng thẳng với Iran bắt đầu. Hợp đồng tương lai khí đốt tự nhiên tại châu Âu giảm khoảng 10% nhưng vẫn cao hơn gần 60% so với tuần trước. Trong khi đó, hợp đồng tương lai khí đốt tự nhiên tại Mỹ nhìn chung ổn định.

Mỹ hiện là nhà sản xuất khí đốt lớn nhất thế giới kể từ khi ngành dầu khí đá phiến phát triển mạnh. Điều này giúp Mỹ có mức độ độc lập năng lượng cao hơn so với nhiều nền kinh tế khác. Ngoài ra, Mỹ cũng là nước xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) lớn nhất thế giới. Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) trước đó dự báo giá khí đốt tại Mỹ sẽ tăng trong năm nay do xuất khẩu tăng. Tuy nhiên, chính phủ Mỹ cũng có thể lựa chọn hạn chế xuất khẩu LNG để kiểm soát giá trong nước. Nếu điều này xảy ra, châu Âu có thể gặp bất lợi vì khu vực này phụ thuộc nhiều vào nguồn khí đốt nhập khẩu. Trong khi đó, Trung Quốc được cho là đã yêu cầu các nhà máy lọc dầu lớn tạm dừng xuất khẩu diesel và xăng.

Từ các thông tin hiện tại, có thể thấy căng thẳng tại khu vực Trung Đông vẫn đang tiếp tục gia tăng.

Trong phiên sáng nay, phần lớn hợp đồng tương lai của thị trường Mỹ và châu Âu đều giảm, dù mức giảm nhỏ hơn so với đầu tuần. Riêng chỉ số FTSE của Anh tăng điểm, có thể nhờ được hỗ trợ bởi giá năng lượng tăng. Chỉ số Thị trường Tài chính Dubai, vốn tập trung nhiều vào các công ty tài chính và bất động sản, đã giảm 5% ngay sau khi mở cửa trở lại lần đầu tiên kể từ khi xung đột bắt đầu. Mức giảm này đã chạm giới hạn giảm tối đa trong ngày của sàn giao dịch.

Ở các khu vực khác, diễn biến thị trường không đồng nhất. Chỉ số Nikkei của Nhật Bản giảm 1.5%. Chỉ số Hang Seng của Hồng Kông tăng khoảng 1% nhưng gặp khó khăn khi tiếp cận đường trung bình động 200 ngày, một mốc kỹ thuật mà nhiều nhà đầu tư sử dụng để đánh giá xu hướng dài hạn. Chỉ số Kospi của Hàn Quốc tăng mạnh 11% hôm nay sau khi giảm 12% trong ngày hôm qua.

Biến động mạnh của thị trường Hàn Quốc đặc biệt đáng chú ý. Chỉ riêng việc chỉ số tăng hoặc giảm hơn 10% trong một ngày đã cho thấy mức độ biến động rất cao. Điều này càng đáng lo hơn khi Hàn Quốc là quốc gia phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng. Khoảng 97% nhu cầu năng lượng của nước này phải nhập khẩu từ nước ngoài, và phần lớn nguồn cung đi qua eo biển Hormuz. Nếu tuyến vận chuyển này bị gián đoạn, Hàn Quốc có thể gặp khó khăn trong việc đảm bảo nguồn cung năng lượng. Vì vậy, những biến động lớn của chỉ số Kospi phản ánh mức độ bất ổn cao trên thị trường.

Ở quy mô toàn cầu, việc giá dầu tiếp tục tăng là một yếu tố đáng lo ngại. Giá năng lượng cao hơn có thể ảnh hưởng đến kỳ vọng chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương. Khi chi phí năng lượng tăng, lạm phát có thể tăng theo. Điều này có thể khiến các ngân hàng trung ương duy trì lãi suất ở mức cao lâu hơn. Khi lãi suất tăng hoặc duy trì cao, lợi suất trái phiếu chính phủ thường tăng theo. Lợi suất trái phiếu tăng thường gây áp lực lên thị trường chứng khoán.

Lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm đã tiếp tục tăng trong phiên giao dịch châu Á. Lợi suất trái phiếu tại Nhật Bản và Úc cũng tăng. Đồng USD đang phục hồi sau khi suy yếu trong phiên trước. Tỷ giá EUR/USD đã giảm xuống dưới 1.16, trong khi GBP/USD đang dần lùi về khu vực 1.33.

Đồng USD có thể tiếp tục được nhà đầu tư ưu tiên nắm giữ trong bối cảnh bất ổn tại Trung Đông vẫn kéo dài. Việc giá vàng chưa thu hút dòng tiền trú ẩn mạnh hơn cho thấy nhà đầu tư hiện chưa có nhiều lựa chọn rõ ràng để tìm tài sản an toàn.

Diễn biến tiếp theo của thị trường vẫn phụ thuộc nhiều vào tình hình tại Trung Đông. Hiện tại, các thông tin mới chưa cho thấy dấu hiệu rõ ràng về một giải pháp sớm cho xung đột. Điều này đồng nghĩa nguy cơ căng thẳng tiếp tục leo thang vẫn còn. Sự bất ổn kéo dài có thể khiến các chỉ số chứng khoán toàn cầu khó phục hồi bền vững. Nếu xung đột mở rộng, đồng USD có thể tiếp tục tăng giá. Trong khi đó, giá năng lượng cao kết hợp với đồng USD mạnh có thể gây áp lực lên tăng trưởng kinh tế toàn cầu. Các thị trường mới nổi thường chịu ảnh hưởng nặng hơn trong những giai đoạn như vậy.

Trong bối cảnh đó, Trung Quốc hôm nay đã đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế trong khoảng 4.5–5%, mức thấp nhất kể từ năm 1991.

Trong ngắn hạn, các nước xuất khẩu dầu có thể có diễn biến kinh tế khác với các nước nhập khẩu dầu. Châu Âu lục địa, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan là những nền kinh tế nhập khẩu dầu lớn. Ngược lại, Mỹ, Canada và Brazil nằm trong nhóm các nước xuất khẩu dầu. Tuy nhiên, nếu xung đột kéo dài và tăng trưởng toàn cầu suy yếu, cuối cùng tất cả các nền kinh tế đều có thể chịu tác động tiêu cực. Tăng trưởng kinh tế chậm lại là yếu tố bất lợi ngay cả đối với các nước xuất khẩu năng lượng. Tuy vậy, trong ngắn hạn, những nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu năng lượng có thể chịu ảnh hưởng mạnh hơn.

Hiện vẫn còn một khả năng tích cực: xung đột có thể sớm kết thúc. Một số nhà đầu tư dường như đã bắt đầu kỳ vọng vào kịch bản này. Vì vậy, chỉ cần xuất hiện một vài tín hiệu tích cực từ các cuộc đàm phán hoặc từ tình hình thực địa, thị trường có thể phản ứng bằng các đợt tăng mạnh. Tuy nhiên, trước khi điều đó xảy ra, thị trường có thể vẫn phải trải qua thêm nhiều giai đoạn biến động mạnh.