Swissquote Bank: Cổ phiếu năng lượng giữ vai trò là tài sản phòng thủ trong giai đoạn biến động mạnh

Xung đột tại Trung Đông đang leo thang nhanh chóng. Các cơ sở năng lượng, đại sứ quán, sân bay và nhiều mục tiêu dân sự liên tục bị tấn công từ cả hai phía là Mỹ/Israel và Iran. Mức độ tấn công gia tăng làm rủi ro gián đoạn nguồn cung năng lượng trở nên rõ ràng hơn.

Giá năng lượng và khí đốt tiếp tục tăng mạnh. Nhà đầu tư bán trái phiếu và cổ phiếu để chuyển tiền sang USD. Thông thường, vàng được xem là tài sản trú ẩn khi thị trường biến động. Tuy nhiên, lần này vàng không tăng mà giảm hơn 4% trong ngày hôm qua, dù tin tức về xung đột ngày càng tiêu cực theo từng khung giờ. Điều này cho thấy nhà đầu tư ưu tiên nắm giữ tiền mặt bằng USD thay vì các tài sản khác.

Tại châu Âu, cổ phiếu chịu áp lực bán rộng khắp. Chỉ số STOXX Europe 600 giảm 3% trong phiên. Trong rổ FTSE 100, cổ phiếu năng lượng tăng nhưng không đủ bù đắp mức giảm của nhóm ngân hàng và hàng hóa cơ bản. Cổ phiếu khai khoáng như Fresnillo và Antofagasta giảm hơn 5%. Trước đó, hai mã này tăng mạnh nhờ giá kim loại đi lên. Dù Fresnillo công bố kết quả kinh doanh tốt hơn dự kiến, cổ phiếu vẫn giảm. Nguyên nhân là tâm lý thị trường tiêu cực lấn át thông tin tích cực. Trong nhóm ngân hàng, Lloyds Banking Group và Barclays giảm khoảng 3%, còn HSBC giảm 5%.

Cổ phiếu ngân hàng giảm trong bối cảnh rủi ro tín dụng tư nhân tăng lên. Tín dụng tư nhân là các khoản cho vay ngoài hệ thống ngân hàng truyền thống. Trước đó, cổ phiếu công nghệ và phần mềm bị bán tháo vì lo ngại AI có thể làm thay đổi mô hình kinh doanh của nhiều công ty, thậm chí khiến một số doanh nghiệp mất khả năng cạnh tranh. Đợt bán tháo này làm gia tăng lo ngại về khả năng trả nợ của một số bên vay trong lĩnh vực tín dụng tư nhân.

Dù vậy, cổ phiếu phần mềm đang phục hồi nhẹ. Quỹ iShares Expanded Tech-Software Sector ETF tăng 1.63% trong ngày hôm qua. Tuy nhiên, mức tăng này chưa bù được phần giảm trước đó. Dòng tiền đã rút mạnh khỏi các quỹ tín dụng tư nhân. Blackstone Inc. thông báo sẽ mua lại 7.9% cổ phần từ quỹ tín dụng tư nhân lớn nhất của mình. Việc mua lại này cho thấy nhà đầu tư yêu cầu rút vốn ở mức cao. Ở giai đoạn hiện tại, vấn đề chính của các công ty phần mềm có thể là khó khăn trong huy động vốn, hơn là tác động trực tiếp từ AI.

Điểm tích cực là áp lực trong tín dụng tư nhân hiện chưa ở mức nghiêm trọng như cuộc khủng hoảng năm 2008. Điều này có nghĩa là rủi ro hệ thống chưa lan rộng ra toàn bộ hệ thống tài chính. Tuy nhiên, thời điểm hiện nay vẫn nhạy cảm vì thị trường đang chịu tác động cùng lúc từ nhiều yếu tố bất lợi.

Tại Mỹ, thị trường mở cửa giảm mạnh trong phiên hôm qua. Sau đó, tâm lý cải thiện khi giá dầu rời khỏi các mức đỉnh trước đó. Nguyên nhân là thông tin Mỹ sẽ hộ tống và bảo hiểm tàu chở dầu qua Eo biển Hormuz nhằm giảm nguy cơ gián đoạn nguồn cung. Nhờ đó, các chỉ số Mỹ thu hẹp đà giảm và đóng cửa ít tiêu cực hơn so với châu Âu và châu Á. Tuy nhiên, xu hướng chung vẫn là thận trọng. Áp lực bán có thể tiếp diễn nếu căng thẳng không hạ nhiệt hoặc giá năng lượng không giảm ổn định.

Sáng nay, hợp đồng tương lai Mỹ tiếp tục giảm. Tại châu Á, Nikkei 225 giảm 2.30%, CSI 300 giảm hơn 1%, Hang Seng Index giảm khoảng 2.80% và KOSPI giảm hơn 1.10%. Hợp đồng tương lai DAX và FTSE 100 tăng nhẹ, nhưng mức tăng này có thể không bền do tâm lý thị trường còn bất ổn.

Nguyên nhân chính khiến thị trường chứng khoán toàn cầu suy yếu là giá năng lượng tăng. Giá năng lượng cao làm tăng chi phí sản xuất và vận chuyển, từ đó đẩy lạm phát lên cao. Trong khi đó, lạm phát ở nhiều nền kinh tế vẫn chưa trở lại mức mục tiêu. Khi kỳ vọng lạm phát tăng, thị trường dự báo ngân hàng trung ương sẽ giữ lập trường hawkish lâu hơn. Điều này khiến giá trái phiếu chính phủ giảm và lợi suất tăng. Nếu giá năng lượng duy trì ở mức cao lâu, tăng trưởng kinh tế toàn cầu sẽ chịu tác động tiêu cực.

Phản ứng của thị trường Mỹ hiện tương đối hạn chế so với mức độ rủi ro địa chính trị. Đây là điểm đáng chú ý vì Mỹ cũng chịu tác động trực tiếp từ giá năng lượng.

Giá xăng tại Mỹ đã tăng 17% từ giữa tháng Hai và tăng khoảng 50% từ đầu năm, lên 2.50 USD mỗi gallon. Một số dự báo cho rằng giá có thể tăng lên 3.25–3.50 USD trong vài tuần tới.

Nếu giá xăng tiếp tục tăng, khả năng Fed cắt giảm lãi suất sẽ giảm. Giá năng lượng cao có thể làm lạm phát tăng trở lại. Ngay cả khi AI giúp tăng năng suất, tác động tích cực đó có thể không đủ bù cho chi phí năng lượng cao, đặc biệt khi các hệ thống AI tiêu thụ nhiều điện. Vì vậy, dữ liệu việc làm Mỹ tuần này có thể ít được chú ý hơn so với tin tức chiến sự. Báo cáo ADP dự kiến cho thấy Mỹ tạo thêm khoảng 50 nghìn việc làm tư nhân trong tháng Hai, nhưng con số này có thể không làm thay đổi xu hướng thị trường nếu rủi ro địa chính trị tiếp tục leo thang.

Tại Eurozone, dữ liệu CPI sơ bộ tháng Hai cao hơn dự kiến. Cả lạm phát lõi và lạm phát tổng thể đều tăng thay vì đi ngang như dự báo. Một phần nguyên nhân có thể đến từ giá năng lượng tăng. Điều này cho thấy các báo cáo lạm phát sắp tới có thể tiếp tục gây áp lực cho ECB trong việc điều hành chính sách.

Đà tăng giá năng lượng hiện nay tương tự giai đoạn đầu của xung đột Ukraine. Khi đó, châu Âu chịu cú sốc lớn về nguồn cung khí đốt và giá năng lượng tăng mạnh.

Sau khi xung đột Ukraine bùng phát, châu Âu tăng nhập khẩu LNG từ Mỹ và Qatar để thay thế nguồn cung từ Nga. Nếu nguồn LNG này bị gián đoạn, trong khi nguồn cung qua đường ống từ Na Uy và Bắc Phi không tăng thêm, giá khí đốt có thể tăng rất mạnh. Biến động của hợp đồng tương lai TTF cho thấy thị trường lo ngại về khả năng thiếu hụt nguồn cung khi châu Âu bước vào giai đoạn tái tích trữ. Theo Gas Infrastructure Europe, dự trữ khí đốt của EU chỉ khoảng 29% vào ngày 28 tháng Hai, thấp hơn mức trung bình theo mùa. Mức dự trữ thấp đồng nghĩa với khả năng ứng phó hạn chế nếu nguồn cung bị gián đoạn và khiến việc chuẩn bị cho mùa đông tới trở nên khó khăn hơn.

Trong giai đoạn đỉnh điểm sau khi xung đột Ukraine bắt đầu, hợp đồng tương lai TTF từng tăng lên mức cao gấp hơn mười lần so với giai đoạn trước khủng hoảng. Điều này cho thấy khi nguồn cung bị thiếu hụt nghiêm trọng và kéo dài, giá khí đốt có thể tăng lên mức rất cao và biến động mạnh.