Swissquote Bank: Giá dầu có thể vượt 100 USD nếu căng thẳng Mỹ - Iran tiếp tục leo thang

Cuối tuần qua, căng thẳng giữa Mỹ, Israel và Iran gia tăng mạnh. Hàng trăm vụ nổ được ghi nhận tại nhiều khu vực ở Trung Đông, bao gồm UAE, Ả Rập Saudi, Qatar, Bahrain và Kuwait. Thị trường đã phần nào dự đoán rủi ro này do tàu chiến Mỹ đã xuất hiện tại khu vực trong nhiều tuần trước đó. Tuy nhiên, khi sự việc thực sự xảy ra, phản ứng của thị trường diễn ra rất nhanh.

Ngay khi thị trường mở cửa đầu tuần, giá dầu và khí đốt tăng mạnh. Diễn biến này làm giảm tác động của thông báo từ OPEC vào Chủ nhật về việc tăng sản lượng thêm 206.000 thùng/ngày từ tháng 4, vì rủi ro gián đoạn nguồn cung hiện được đánh giá là lớn hơn.

Nguyên nhân chính là lo ngại về eo biển Hormuz. Đây là tuyến đường vận chuyển khoảng 20% lượng dầu toàn cầu. 45% năng lượng xuất khẩu qua tuyến này đi đến Trung Quốc. Hơn 80% khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) xuất khẩu qua đây đi sang châu Á. Khoảng 30% dầu tinh chế của Úc cũng phải đi qua tuyến đường này. Nếu eo biển bị gián đoạn nghiêm trọng, thị trường có thể thiếu hụt lượng dầu rất lớn. Một số ước tính cho rằng con số có thể tương đương 5,5 tháng nhu cầu dầu toàn cầu. Đây là mức thiếu hụt rất đáng kể.

Giá dầu thô Mỹ đã tăng hơn 10%, vượt 75 USD/thùng trong đầu phiên. Dầu Brent chạm 78 USD/thùng. Giá khí tự nhiên cũng tăng mạnh. Sau đó, giá hạ nhiệt phần nào khi nhà đầu tư đánh giá lại rủi ro. Hiện khoảng 70% sản lượng dầu thế giới đến từ ngoài Trung Đông và không cần đi qua eo biển Hormuz. Sản lượng dầu đá phiến của Mỹ, chiếm phần lớn sản lượng nội địa và hơn 20% nguồn cung toàn cầu, có thể giúp bù đắp một phần thiếu hụt trong ngắn hạn.

Tuy nhiên, nếu căng thẳng kéo dài hoặc lan rộng, giá năng lượng có thể tiếp tục tăng. Iran hiện chưa cho thấy dấu hiệu sẵn sàng đàm phán với Mỹ, vì vậy rủi ro leo thang vẫn tồn tại. Một số nhà phân tích cho rằng giá dầu có thể vượt 100 USD/thùng nếu tình hình xấu đi.

Giá năng lượng cao có thể ảnh hưởng đến lạm phát toàn cầu. Năng lượng thường chiếm khoảng 8–10% trong rổ chỉ số CPI. Trong các giai đoạn biến động mạnh, nhóm này có thể đóng góp tới một phần ba hoặc thậm chí một nửa mức tăng lạm phát chung. Ngoài ra, giá năng lượng cao còn làm tăng chi phí vận chuyển, sản xuất và dịch vụ, từ đó tạo thêm áp lực tăng giá gián tiếp.

Tại Mỹ, chỉ số giá sản xuất (PPI) công bố cuối tuần trước cao hơn dự kiến. Điều này khiến mục tiêu đưa lạm phát về 2% của Fed trở nên khó khăn hơn. Ở châu Âu, nếu giá năng lượng tăng trở lại, tiến trình giảm lạm phát về dưới mục tiêu của ECB có thể bị đảo ngược. Trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế tại nhiều khu vực vẫn yếu, nguy cơ lạm phát cao đi kèm tăng trưởng thấp có thể quay trở lại nếu xung đột kéo dài.

Sáng nay, nhà đầu tư chuyển sang các tài sản được coi là an toàn hơn. Giá vàng dao động quanh 5,400 USD/ounce. Đồng USD tăng giá so với các đồng tiền lớn. Lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm giảm xuống dưới 4%, cho thấy nhu cầu mua trái phiếu tăng.

Thị trường cổ phiếu chịu áp lực. Trước đó, cổ phiếu ngân hàng đã giảm do lo ngại rủi ro tín dụng. Nhóm cổ phiếu công nghệ cũng điều chỉnh. Dù một số tập đoàn công nghệ lớn công bố lợi nhuận tích cực, nhà đầu tư vẫn thận trọng do chi tiêu đầu tư lớn, đặc biệt trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), ngày càng phụ thuộc vào vay nợ.

Giá năng lượng cao ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận doanh nghiệp. Trung tâm dữ liệu tiêu thụ nhiều điện, nên chi phí tăng theo giá năng lượng. Chi phí vận chuyển và logistics tăng. Khách hàng doanh nghiệp có thể cắt giảm chi tiêu công nghệ nếu lợi nhuận bị thu hẹp.

Nếu giá dầu duy trì ở mức cao trong thời gian dài, kỳ vọng lạm phát có thể tăng. Khi đó, lợi suất trái phiếu có thể tăng theo. Lợi suất trái phiếu cao làm giảm giá trị hiện tại của dòng tiền tương lai, từ đó gây áp lực lên định giá cổ phiếu tăng trưởng, đặc biệt là các công ty công nghệ lớn có định giá dựa nhiều vào lợi nhuận tương lai.

Trong chu kỳ tăng lãi suất trước đây, cổ phiếu công nghệ vẫn tăng mạnh nhờ kỳ vọng vào AI. Tuy nhiên, thị trường hiện thận trọng hơn. Một phần đầu tư vào hạ tầng AI được tài trợ bằng nợ. Nếu lãi suất duy trì ở mức cao, chi phí vay tăng sẽ làm giảm mức độ linh hoạt tài chính của doanh nghiệp.

Trên phạm vi toàn cầu, sự kết hợp giữa giá năng lượng cao, rủi ro kinh tế gia tăng, lợi suất trái phiếu cao và chi phí vốn tăng có thể gây áp lực lên định giá cổ phiếu.

Tâm lý thị trường hôm nay khá thận trọng. Chỉ số CSI 300 của Trung Quốc tăng nhẹ. Nikkei của Nhật Bản giảm khoảng 1%. Hang Seng giảm khoảng 2%. Thị trường Mỹ và châu Âu dự kiến mở cửa giảm điểm, trong đó Nasdaq có thể chịu áp lực lớn nhất tại Mỹ và DAX có thể chịu tác động đáng kể tại châu Âu do nhạy cảm với giá năng lượng.

Tuần này ban đầu được kỳ vọng tập trung vào dữ liệu việc làm Mỹ và một số báo cáo lợi nhuận doanh nghiệp như Broadcom và Alibaba. Tuy nhiên, diễn biến địa chính trị nhiều khả năng sẽ là yếu tố chính chi phối thị trường trong những ngày tới.