Swissquote Bank: Giá dầu leo thang bất chấp nỗ lực xoa dịu từ Mỹ và các nước IEA

Thị trường đang bước vào cuối tuần giao dịch thứ hai kể từ khi Mỹ và Israel tiến hành cuộc tấn công phối hợp vào Iran. Các cuộc tấn công này gây thiệt hại lớn cho cơ sở dầu mỏ của cả hai phía và làm gián đoạn hoạt động thương mại qua Eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển chiếm khoảng 20% tổng lượng dầu giao dịch trên toàn cầu. Kể từ khi sự kiện này xảy ra, giá dầu liên tục biến động mạnh vì nhà đầu tư lo ngại nguồn cung năng lượng toàn cầu có thể bị gián đoạn trong thời gian dài.

Nhiều biện pháp đã được đưa ra nhằm hạn chế đà tăng của giá dầu. Các quốc gia thuộc Cơ quan Năng lượng Quốc tế cho biết họ sẵn sàng giải phóng một lượng dầu lớn từ kho dự trữ chiến lược để bổ sung nguồn cung cho thị trường. Mỹ cũng tuyên bố sẽ cung cấp bảo hiểm và triển khai lực lượng hộ tống tàu thương mại đi qua Eo biển Hormuz nhằm giảm rủi ro gián đoạn vận chuyển. Đồng thời, Washington tạm thời đình chỉ một đạo luật hàng hải lâu đời yêu cầu hàng hóa vận chuyển giữa các cảng của Mỹ phải được chuyên chở bằng tàu do Mỹ đóng, qua đó cho phép các tàu nước ngoài tham gia vận chuyển nhằm tăng khả năng vận tải và giảm áp lực lên chuỗi cung ứng.

Ngoài ra, đầu tuần này Mỹ cũng thông báo chấp nhận việc Ấn Độ tiếp tục mua dầu của Nga với mục tiêu giữ cho nguồn cung dầu trên thị trường toàn cầu không bị thu hẹp quá mức. Đến ngày hôm qua, các quan chức Mỹ còn phát tín hiệu rằng họ có thể linh hoạt hơn trong việc cho phép dòng chảy dầu của Nga tiếp tục được duy trì nếu điều đó giúp ổn định thị trường năng lượng.

Tuy nhiên cho đến thời điểm hiện tại, những biện pháp này vẫn chưa tạo ra tác động đáng kể đối với giá dầu. Nguyên nhân chính là các cuộc tấn công tại Trung Đông vẫn tiếp diễn, nhiều cơ sở dầu mỏ trong khu vực bị hư hại và Eo biển Hormuz vẫn đang bị đóng cửa. Ngoài ra còn có nguy cơ Iran có thể rải mìn trong khu vực để ngăn tàu thuyền đi qua. Những yếu tố này khiến thị trường lo ngại nguồn cung dầu toàn cầu có thể bị gián đoạn nghiêm trọng nên giá dầu tiếp tục duy trì ở mức cao.

Giá dầu thô WTI đã tăng lên khoảng $98 mỗi thùng trước khi giảm nhẹ trong phiên sáng nay. Trong khi đó, dầu Brent có lúc chạm $100 mỗi thùng và hiện giao dịch quanh $98 mỗi thùng. Các biện pháp hỗ trợ nguồn cung được đưa ra nhanh chóng nhưng khó có thể làm giảm ngay lập tức áp lực tăng giá. Nếu các cuộc không kích và xung đột quân sự tiếp tục kéo dài, rủi ro đối với nguồn cung dầu có thể còn lớn hơn và giá dầu có thể tiếp tục tăng.

Giá dầu tăng đã làm gia tăng kỳ vọng lạm phát trên toàn cầu kể từ đầu tháng. Tại Mỹ, giá xăng đã tăng hơn 25% kể từ đầu tháng và tăng gần 80% so với đầu năm. Khi giá năng lượng tăng mạnh, chi phí vận chuyển và chi phí sản xuất cũng tăng theo, điều này thường dẫn đến việc giá hàng hóa và dịch vụ tăng.

Tuy nhiên giá dầu không phải là yếu tố duy nhất có thể làm tăng lạm phát. Một yếu tố khác là chính sách thuế quan. Các báo cáo gần đây cho thấy các quan chức thương mại Mỹ đang tìm cách khôi phục một số mức thuế nhập khẩu mà Tòa án Tối cao Mỹ từng phán quyết là không hợp pháp vào đầu năm nay. Nếu các doanh nghiệp phải đối mặt với chi phí năng lượng tăng và đồng thời phải trả thêm thuế nhập khẩu, họ nhiều khả năng sẽ chuyển phần chi phí tăng thêm này sang người tiêu dùng thông qua việc tăng giá sản phẩm.

Vì lý do đó, triển vọng lạm phát tại Mỹ và nhiều nền kinh tế khác đang xấu đi. Những quyết định chính sách của Mỹ có ảnh hưởng lớn đến thị trường toàn cầu nên các thay đổi trong chính sách thương mại và năng lượng của Mỹ thường tác động mạnh đến kỳ vọng của nhà đầu tư trên toàn thế giới.

Trong bối cảnh đó, nhà đầu tư đang theo dõi phản ứng của thị trường tài chính. Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 2 năm, loại trái phiếu phản ánh khá sát kỳ vọng của thị trường đối với chính sách lãi suất của Fed, đã tăng lên trên mức 3.75%. Nguyên nhân là giá năng lượng tăng làm giảm khả năng Fed có thể cắt giảm lãi suất trong thời gian tới vì lạm phát có nguy cơ tăng trở lại.

Dữ liệu từ thị trường hợp đồng tương lai quỹ Fed cũng cho thấy kỳ vọng của nhà đầu tư đã thay đổi. Trước đây thị trường từng kỳ vọng Fed sẽ cắt giảm khoảng 25 bps lãi suất trong năm nay, nhưng hiện tại mức kỳ vọng đó đã giảm đáng kể. Điều này cho thấy nhiều nhà đầu tư bắt đầu tin rằng Fed có thể không cắt giảm lãi suất trong năm 2026. Điều này xảy ra ngay cả khi Donald Trump vẫn liên tục kêu gọi Fed hạ lãi suất ngay lập tức. Tuy nhiên, thị trường tài chính thường dựa vào các yếu tố kinh tế thực tế như lạm phát và tăng trưởng nên việc kêu gọi cắt giảm lãi suất về mặt chính trị không nhất thiết sẽ làm lợi suất trái phiếu giảm.

Hiện nay phần ngắn của đường cong lợi suất trái phiếu có kỳ hạn ngắn, đang tăng vì nhà đầu tư cho rằng Fed có thể sẽ duy trì lãi suất cao lâu hơn. Trong khi đó phần dài của đường cong lợi suất, cũng đang chịu áp lực tăng vì nhà đầu tư lo ngại rằng nếu xung đột kéo dài thì chi tiêu ngân sách của Mỹ có thể tăng và làm tình hình tài chính của chính phủ trở nên căng thẳng hơn. Lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm hiện đang tiến gần mức 4.30%, còn lợi suất trái phiếu kỳ hạn 30 năm đã vượt 4.90%.

Thị trường chứng khoán cũng đang chịu ảnh hưởng từ lợi suất tăng và những căng thẳng trong lĩnh vực vốn cổ phần tư nhân. Trước đây CEO JPMorgan Jamie Dimon từng nói rằng khi thị trường gặp vấn đề thì nhiều rủi ro tiềm ẩn sẽ dần lộ ra, giống như việc khi thấy một con gián thì thường sẽ còn nhiều con khác. Ý của nhận xét này là khi xuất hiện một vấn đề tài chính thì thường sẽ có thêm nhiều vấn đề khác xuất hiện sau đó. Hiện nay trên thị trường đang xuất hiện ngày càng nhiều dấu hiệu rủi ro như vậy.

Một trong những rủi ro đó đến từ các công ty tín dụng tư nhân. Một số ngân hàng có mức độ tiếp xúc tài chính với các công ty này đang chịu áp lực vì nhà đầu tư đang rút vốn với quy mô lớn sau khi cổ phiếu của nhiều công ty phần mềm giảm mạnh. Trong khi đó, lĩnh vực SaaS vẫn gặp khó khăn khi nhà đầu tư chưa sẵn sàng tăng rủi ro trở lại dù định giá cổ phiếu trong ngành này đã giảm.

Adobe đã công bố kết quả kinh doanh sau khi thị trường đóng cửa ngày hôm qua. Công ty báo cáo doanh thu và lợi nhuận đều cao hơn dự báo của thị trường. Tuy nhiên cổ phiếu vẫn giảm khoảng 6–7% trong giao dịch ngoài giờ vì nhà đầu tư lo ngại về cạnh tranh liên quan đến AI và vì công ty thông báo rằng CEO lâu năm của họ sẽ từ chức.

Trong phiên giao dịch hôm qua, cổ phiếu của nhiều công ty công nghệ lớn cũng giảm giá. Điều này xảy ra dù trước đó thị trường đã có tâm lý tích cực sau khi Oracle công bố kết quả kinh doanh khả quan.

Kết thúc phiên giao dịch, chỉ số S&P 500 giảm 1.52%. Tuy nhiên chỉ số này vẫn chỉ thấp hơn chưa đến 5% so với mức đỉnh đạt được vào tháng 1. Điều này cho thấy dù thị trường đang phải đối mặt với nhiều yếu tố tiêu cực như xung đột Iran, giá năng lượng tăng, khả năng Fed cắt giảm lãi suất giảm, lo ngại về AI và căng thẳng trong thị trường tín dụng tư nhân, mức giảm của thị trường chứng khoán cho đến nay vẫn chưa quá lớn.

Sáng nay, hợp đồng tương lai chứng khoán tại Mỹ và châu Âu đang tăng nhẹ. Tuy nhiên xu hướng giảm có thể sẽ chưa thay đổi rõ ràng cho đến khi căng thẳng tại Trung Đông giảm bớt đáng kể, và hiện chưa có dấu hiệu rõ ràng cho thấy điều đó sẽ sớm xảy ra.

Trong ngày hôm nay, nhà đầu tư sẽ tập trung theo dõi các dữ liệu kinh tế quan trọng của Mỹ gồm GDP và chỉ số PCE lõi. Chỉ số giá PCE lõi được Fed sử dụng làm thước đo lạm phát chính trong quá trình đưa ra quyết định chính sách tiền tệ.

Các nhà kinh tế dự báo tăng trưởng kinh tế Mỹ có thể chậm lại từ mức 4.4% xuống khoảng 1.4% trong quý 4. Nguyên nhân là chi tiêu tiêu dùng đang yếu đi, chi phí vay vốn cao do lãi suất của Fed vẫn ở mức cao, hàng tồn kho của doanh nghiệp đang trở lại mức bình thường sau giai đoạn tích trữ trước đó, tốc độ đầu tư vào AI đang giảm và thuế quan cũng gây áp lực lên hoạt động thương mại.

Trong khi đó chỉ số PCE lõi được dự báo sẽ tăng lên khoảng 3.1%. Mức này vẫn cao hơn nhiều so với mục tiêu lạm phát 2% của Fed. Ngoài ra con số này được tính trước khi giá dầu và khí đốt tăng mạnh do xung đột tại Trung Đông nên áp lực lạm phát trong tương lai có thể còn lớn hơn.

Điều này có nghĩa là phản ứng của thị trường đối với dữ liệu kinh tế hôm nay có thể không cân bằng giữa hai yếu tố tăng trưởng và lạm phát. Tăng trưởng chậm lại có thể không phải là yếu tố quan trọng nhất đối với nhà đầu tư trong ngắn hạn, trong khi lạm phát cao lại là yếu tố có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chính sách lãi suất của Fed. Nếu chỉ số PCE cao hơn dự báo, kỳ vọng Fed cắt giảm lãi suất trong năm nay có thể tiếp tục giảm. Ngược lại, ngay cả khi dữ liệu lạm phát thấp hơn dự báo, điều đó cũng chưa chắc đủ để xoa dịu lo ngại rằng lạm phát có thể tăng trở lại trong những tháng tới.

Trong thời gian tới, thị trường có thể tiếp tục đối mặt với mức độ bất định cao, biến động lớn và rủi ro tăng trưởng kinh tế toàn cầu chậm lại trong khi lạm phát vẫn ở mức cao. Trong các chu kỳ trước đây thị trường tài chính cuối cùng luôn tìm được điểm đáy sau các giai đoạn điều chỉnh, nhưng trước khi điều đó xảy ra vẫn có khả năng xuất hiện thêm các đợt giảm giá trong ngắn hạn.