Swissquote Bank: Giá dầu tăng vọt giữa xung đột leo thang, các ngân hàng trung ương đối mặt áp lực lạm phát

Sự nhẹ nhõm trên thị trường dầu mỏ sau tin tức Iraq sẽ nối lại xuất khẩu qua Thổ Nhĩ Kỳ không kéo dài lâu. Thông tin về việc thêm một quan chức quan trọng của Iran bị sát hại cùng với các cơ sở năng lượng của nước này bị tấn công đã nhanh chóng đảo chiều tâm lý thị trường, khi Iran đe dọa trả đũa mạnh mẽ các quốc gia vùng Vịnh, nhấn mạnh rằng các cơ sở năng lượng của họ giờ đây đã trở thành “mục tiêu hợp pháp”. Qatar cũng báo cáo thiệt hại nghiêm trọng tại một trong những nhà máy xuất khẩu LNG lớn nhất thế giới.

Do đó, giá dầu và khí đốt bật tăng trở lại, xóa sạch sự lạc quan ban đầu trên thị trường chứng khoán. Căng thẳng không hề dịu bớt mà còn leo thang, khiến rủi ro đối với giá dầu tiếp tục nghiêng về phía tăng. Điều này đồng nghĩa rủi ro đối với cổ phiếu vẫn thiên về giảm, bởi vì:

Giá năng lượng tăng làm chi phí đầu vào leo thang và gây áp lực lên biên lợi nhuận.

Fed cùng các ngân hàng trung ương lớn nhiều khả năng duy trì lập trường thận trọng – thậm chí mang tính hawkish – trong những tháng tới nhằm kiểm soát lạm phát.

Dữ liệu PPI của Mỹ công bố hôm qua không tích cực. Giá sản xuất trong tháng Hai tăng nhanh hơn kỳ vọng: PPI lõi đạt 3.9% so với cùng kỳ năm trước, tăng từ mức 3.5% trước đó và vượt dự báo 3.7%. Đồng thời, giá xăng tại Mỹ đã tăng gần 40% kể từ đầu tháng Ba, trong khi giá dầu diesel vượt mốc 5 USD mỗi gallon, cũng tương đương mức tăng gần 40%.

Dù vậy, Fed vẫn giữ thái độ bình tĩnh trong cuộc họp tuần này khi quyết định giữ nguyên lãi suất như kỳ vọng. Biểu đồ dot plot cho thấy khả năng chỉ có một lần cắt giảm lãi suất trong năm nay, với phân bố nghiêng về ít lần cắt giảm hơn. Dự báo lạm phát được điều chỉnh tăng, nhưng Jerome Powell cho rằng còn “quá sớm” để đánh giá tác động của giá dầu cao hơn và “không ai biết” mức độ ảnh hưởng sẽ ra sao. Ông cũng lưu ý rằng nếu đây là một cú sốc năng lượng mang tính điển hình, Fed có thể lựa chọn bỏ qua, nhưng vẫn nhấn mạnh rủi ro lạm phát đến từ thuế quan.

Ông nhấn mạnh mục tiêu duy trì chính sách ở mức “hạn chế nhẹ hoặc gần mức đó, nhưng không quá thắt chặt do rủi ro suy yếu của thị trường lao động. Chúng tôi đang cân bằng giữa hai mục tiêu này.”

Quyết định và thông điệp đi kèm được thị trường diễn giải theo hướng hawkish: lợi suất trái phiếu kỳ hạn 2 năm tăng trong khi cổ phiếu giảm. Tuy nhiên, xét một cách tổng thể, các phát biểu của Powell khá cân bằng. Ông thậm chí còn để ngỏ khả năng cắt giảm lãi suất vào giữa năm nếu lạm phát có tiến triển. Nhưng tựu trung lại: không ai có thể chắc chắn.

Nhìn chung, phản ứng của thị trường vẫn mang màu sắc hawkish.

Bên ngoài Mỹ, BoC và BoJ cũng giữ nguyên lãi suất chính sách, đồng thời nhấn mạnh các rủi ro gia tăng từ xung đột Trung Đông. Canada là quốc gia xuất khẩu năng lượng ròng, nên ở “phía thuận lợi”. Điều này không đúng với Nhật Bản và châu Âu.

Châu Âu là khu vực nhập khẩu năng lượng ròng và đặc biệt phụ thuộc vào nguồn cung từ Mỹ và Trung Đông kể từ khi cắt giảm phụ thuộc vào Nga sau xung đột Ukraine. Hiện tại, tình hình đang trở nên căng thẳng hơn: giá năng lượng tăng kết hợp với đồng USD mạnh đã đẩy kỳ vọng lạm phát đi lên, qua đó khiến nhà đầu tư chuyển sang lập trường hawkish hơn đối với chính sách tiền tệ.

Hôm nay, ECB, BoE và SNB sẽ công bố quyết định chính sách. Dù cả ba nhiều khả năng giữ nguyên lãi suất, nhưng đà tăng gần đây của giá năng lượng và tác động đến kỳ vọng lạm phát có thể khiến các thông điệp trở nên thận trọng hơn — thậm chí mang tính hawkish. Mức độ hawkish đến đâu vẫn còn là ẩn số.

Đúng là các ngân hàng trung ương thường ít chú trọng đến giá thực phẩm và năng lượng do tính biến động cao. Tuy nhiên, trong bối cảnh chiến tranh kéo dài, yếu tố thời gian không còn đứng về phía họ. Châu Âu đã từng trải qua bài học đắt giá từ cuộc khủng hoảng năng lượng do chiến tranh Ukraine gây ra, khi gián đoạn nguồn cung kéo dài dẫn đến áp lực lạm phát dai dẳng và buộc phải phản ứng chính sách quyết liệt. Các nhà hoạch định chính sách hiện nay rõ ràng muốn tránh lặp lại sai lầm đó.

Vì vậy, tuyên bố của ECB nhiều khả năng sẽ mang thiên hướng hawkish, thậm chí có thể ám chỉ khả năng thắt chặt hơn vào cuối năm, tùy thuộc vào diễn biến và thời gian kéo dài của xung đột Trung Đông cũng như tác động trung hạn lên giá dầu.

Tại Anh, BoE có thể sẽ trì hoãn kế hoạch cắt giảm lãi suất. Dù tăng trưởng kinh tế còn yếu và cần được hỗ trợ, nền kinh tế Anh lại đặc biệt nhạy cảm với biến động giá năng lượng. Lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm đã tăng khoảng 50 bps kể từ đáy ngày 27 tháng 2.

Các thành viên MPC nhiều khả năng sẽ không đưa ra tín hiệu rõ ràng hôm nay — bởi không ai có thể dự đoán chính xác thời gian kéo dài của chiến tranh. Tuy nhiên, xung đột càng kéo dài và giá năng lượng càng leo thang, khả năng cắt giảm lãi suất của BoE càng trở nên xa vời.

Trong cả hai trường hợp, việc thắt chặt chính sách từ ECB và BoE khó có thể hỗ trợ đồng EUR và GBP nếu giá năng lượng tiếp tục tăng. Chính sách tiền tệ bị siết chặt do cú sốc nguồn cung thường làm suy yếu tăng trưởng, và điều này cuối cùng gây bất lợi cho tiền tệ. Vì vậy, đồng EUR và GBP nhiều khả năng sẽ tiếp tục chịu áp lực từ USD mạnh miễn là xung đột Trung Đông còn duy trì và giữ giá dầu ở mức cao.

Tại Thụy Sĩ, bức tranh có phần khác biệt. Dù cũng là quốc gia nhập khẩu năng lượng ròng, nhưng sức mạnh của đồng CHF giúp giảm bớt tác động tiêu cực từ giá dầu tăng đối với nền kinh tế. SNB vì thế có thể tiếp tục lựa chọn chiến lược chờ đợi và quan sát.