Swissquote Bank: Giá vàng tăng mạnh phản ánh tâm lý phòng thủ lan rộng của nhà đầu tư

Tuần trước, thị trường ghi nhận sự gia tăng rồi phần nào giảm bớt của căng thẳng địa chính trị và thương mại giữa Mỹ và EU. Bên lề Diễn đàn Kinh tế Thế giới, hình ảnh chiếc kính của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron được truyền thông nhắc tới nhiều, nhưng đối với thị trường tài chính, yếu tố quan trọng hơn là áp lực ngày càng lớn liên quan đến nợ công của Nhật Bản. Những lo ngại này đã kích hoạt hoạt động bán mạnh trái phiếu chính phủ Nhật Bản. Lợi suất trái phiếu JGB kỳ hạn dài tăng lên mức cao nhất trong nhiều thập kỷ, thậm chí ở một số kỳ hạn là mức cao nhất lịch sử, qua đó gây áp lực giảm đáng kể lên đồng JPY.

Kết thúc tuần giao dịch, tâm lý thị trường được cải thiện so với đầu tuần nhưng mức độ phục hồi còn hạn chế. Thị trường chứng khoán Mỹ và châu Âu tăng trở lại khi căng thẳng tạm thời lắng xuống. Tuy nhiên, đà phục hồi này chưa bền vững. Phần lớn nhà đầu tư cho rằng các cú sốc mới vẫn có thể xảy ra, vấn đề chỉ là khi nào và xuất phát từ đâu.

Trật tự kinh tế và chính trị toàn cầu đang trong giai đoạn điều chỉnh. Niềm tin giữa các quốc gia và trên thị trường tài chính đã suy giảm rõ rệt. Việc khôi phục niềm tin này được đánh giá là quá trình dài và không thể diễn ra trong thời gian ngắn.

Trong bối cảnh đó, dòng tiền tiếp tục ưu tiên các tài sản phòng thủ, đặc biệt là kim loại quý. Giá vàng vượt mốc 5,000 USD vào sáng thứ Hai, cho thấy nhà đầu tư vẫn thận trọng và chưa sẵn sàng tăng mức chấp nhận rủi ro. Giá bạc, sau khi vượt 100 USD vào thứ Sáu, tiếp tục tăng. Trái lại, HĐTL chứng khoán Mỹ và châu Âu giảm trong phiên sáng. Riêng HĐTL FTSE của Anh gần như đi ngang, do nhóm cổ phiếu khai khoáng được hưởng lợi từ đà tăng của kim loại quý.

Đáng chú ý, nhu cầu đối với các tài sản trú ẩn an toàn tăng lên ngay cả khi không có tin tức địa chính trị lớn mới trong buổi sáng. Cuối tuần không xuất hiện thêm các sự kiện nghiêm trọng như xung đột quân sự hay vi phạm luật pháp quốc tế. Tuy nhiên, Mỹ đã đưa ra cảnh báo áp thuế 100% đối với Canada sau khi Thủ tướng Mark Carney có động thái tiếp xúc với Trung Quốc vào tuần trước, trái với quan điểm của Nhà Trắng. Điều này cho thấy căng thẳng thương mại vẫn chưa chấm dứt. Ngoài thông tin này, dòng tin tức tương đối hạn chế, nhưng diễn biến tăng mạnh của kim loại quý cho thấy áp lực phòng thủ trên thị trường vẫn còn lớn.

Ngay cả chỉ số Kospi của Hàn Quốc, vốn tăng mạnh trong thời gian gần đây và từng được xem là ít bị ảnh hưởng bởi bất ổn toàn cầu, cũng giảm điểm trong phiên sáng. Dù vậy, trong tuần này, thị trường có thể chuyển sự chú ý sang các yếu tố quen thuộc hơn, bao gồm dữ liệu kinh tế, quyết định chính sách của các ngân hàng trung ương và báo cáo lợi nhuận doanh nghiệp.

Về chính sách tiền tệ, Ngân hàng Canada (BoC) và Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ công bố quyết định mới nhất. Cả hai đều được thị trường dự đoán sẽ giữ nguyên lãi suất. Tuy nhiên, thông điệp từ Fed sẽ được theo dõi kỹ do áp lực chính trị từ Nhà Trắng đang gia tăng. Dù thị trường có thể kỳ vọng những phát biểu gây chú ý, Chủ tịch Fed Jerome Powell nhiều khả năng sẽ tiếp tục nhấn mạnh rằng các quyết định của Fed dựa trên dữ liệu kinh tế, đồng thời tránh bình luận về chính trị. Hiện tại, kinh tế Mỹ vẫn tăng trưởng ổn định, lạm phát còn trên mục tiêu và thị trường lao động đang chậm lại nhưng chưa suy yếu nghiêm trọng. Những yếu tố này cho phép Fed duy trì chính sách thận trọng. HĐTL quỹ Fed cho thấy khả năng cắt giảm lãi suất sớm nhất vào tháng Sáu, với xác suất chỉ hơn 40%.

Trong thời gian này, việc bảng cân đối kế toán của Fed mở rộng trở lại đang giúp cung cấp thêm thanh khoản cho hệ thống tài chính. Điều này có thể bù đắp một phần tác động tiêu cực từ việc lợi suất trái phiếu Nhật Bản tăng cao và khả năng dòng vốn của Nhật quay trở về trong nước.

Tại Nhật Bản, dù hoạt động bán trái phiếu JGB chưa đủ để ngăn USD/JPY vượt mốc 159, các thông tin liên quan đến khả năng can thiệp tiền tệ đã bắt đầu tác động đến thị trường. Từ thứ Sáu, đồng JPY phục hồi đáng kể do kỳ vọng rằng chính phủ và ngân hàng trung ương Nhật Bản, thậm chí có thể phối hợp với Mỹ, sẽ can thiệp để ổn định tỷ giá. Đà phục hồi này được củng cố bởi các báo cáo cho biết Fed New York đã liên hệ với các tổ chức tài chính để đánh giá tình hình thị trường ngoại hối. Sau đó, USD/JPY giảm về khu vực 154, đồng thời giới chức Nhật Bản đưa ra những tuyên bố rõ ràng rằng họ sẵn sàng hành động khi cần thiết.

Theo một góc nhìn khác, sau khi các vị thế bán khống đồng JPY bị đóng bớt, khả năng cao là các nhà đầu tư sẽ thiết lập lại các vị thế này. Điều đó có thể khiến USD/JPY quay trở lại khu vực 160, mức được xem là nhạy cảm đối với các nhà hoạch định chính sách Nhật Bản.

Trên thị trường tiền tệ toàn cầu, xu hướng suy yếu của đồng USD tiếp tục chiếm ưu thế. EUR/USD tăng lên 1.19, trong khi GBP/USD giao dịch trên 1.36, mức cao nhất kể từ tháng Chín năm ngoái. Diễn biến này cho thấy hoạt động bán USD đang diễn ra trên diện rộng.

Về mặt lý thuyết, đồng đô la yếu hơn sẽ hỗ trợ chứng khoán Mỹ vì tài sản Mỹ trở nên hấp dẫn hơn đối với nhà đầu tư nước ngoài, đồng thời lợi nhuận từ hoạt động quốc tế của doanh nghiệp Mỹ tăng khi quy đổi về USD. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa rõ liệu yếu tố này có đủ mạnh để kéo dòng tiền quay lại thị trường cổ phiếu hay không.

Tuần này cũng đánh dấu giai đoạn sôi động hơn của mùa công bố lợi nhuận doanh nghiệp. Tại Mỹ, Meta, Microsoft và Tesla sẽ báo cáo vào thứ Tư; Apple, Visa và Mastercard vào thứ Năm; Exxon, Chevron và American Express vào thứ Sáu. Tại châu Âu, các doanh nghiệp lớn như ASML, SAP và LVMH sẽ là tâm điểm chú ý.

Các tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ bước vào năm mới với tâm lý thận trọng. Nhà đầu tư lo ngại về mô hình kinh doanh AI mang tính nội bộ khép kín, mức chi tiêu lớn, nợ cao và hiệu quả đầu tư chưa rõ ràng. Do đó, mùa báo cáo lợi nhuận lần này sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá liệu triển vọng dài hạn có được cải thiện hay không. Nếu kết quả không đủ thuyết phục, ngay cả các con số headline tích cực cũng có thể không đủ để trấn an thị trường.

Xét về mặt lịch sử, khi thị trường giao dịch gần các mức cao kỷ lục (ATH), các đợt điều chỉnh trong khoảng 10–20% thường xảy ra, tùy thuộc vào các yếu tố khó dự đoán. Tuy nhiên, trong vài năm gần đây, thị trường thường xuất hiện các nhịp mua vào nhanh khi giá giảm, dẫn đến các đợt phục hồi hình chữ V.

Vì vậy, thị trường có thể tiếp tục điều chỉnh, và nhiều nhà đầu tư đang chuẩn bị sẵn cho kịch bản này.