Swissquote Bank: Greenland trở thành tâm điểm căng thẳng thương mại và địa chính trị

Trong vài tuần gần đây, việc đưa ra bình luận về thị trường trở nên khó khăn hơn bình thường. Nguyên nhân không phải do thiếu dữ liệu, mà do các tin tức liên tiếp xuất hiện những diễn biến bất thường, vượt ngoài các kịch bản quen thuộc. Nhiều thông tin mang tính cực đoan hoặc khó dự đoán, khiến việc đánh giá vừa chính xác vừa trung lập trở nên phức tạp. Từ đầu năm đến nay, gần như mỗi tuần đều bắt đầu bằng một sự kiện gây bất ngờ cho thị trường toàn cầu.

Tuần đầu tiên của năm, thông tin gây chú ý là việc Mỹ tiến hành một chiến dịch tại Venezuela, với mục tiêu được cho là bắt giữ tổng thống nước này và đưa về Mỹ. Giá dầu phản ứng mạnh và tăng vọt ngay sau tin tức, nhưng phần còn lại của thị trường tài chính toàn cầu gần như không có biến động đáng kể.

Sang tuần trước, Chủ tịch Fed Jerome Powell đối mặt với một cuộc điều tra liên quan đến việc cải tạo trụ sở của Fed. Ông đã phản hồi rõ ràng rằng cuộc điều tra này không thực sự nhằm vào cá nhân ông hay dự án cải tạo, mà phản ánh sự không hài lòng của Nhà Trắng đối với lập trường cắt giảm lãi suất một cách thận trọng của Fed. Phản hồi này giúp thị trường bớt biến động trong ngắn hạn, nhưng đồng thời làm gia tăng lo ngại về tính độc lập của Fed trong dài hạn. Trong bối cảnh đó, giá vàng và các kim loại quý liên tục thiết lập các mức đỉnh mới.

Tuần này mở đầu với thông tin Mỹ áp dụng các mức thuế mới đối với một số quốc gia châu Âu. Mức thuế 10% dự kiến có hiệu lực từ tháng 2 và tăng lên 25% từ tháng 6, với điều kiện chấm dứt là Mỹ đạt được thỏa thuận liên quan đến Greenland. Ngay khi tin tức xuất hiện, giá vàng lập tức tăng mạnh và mở đầu tuần bằng một mức đỉnh mới, đạt 4,690.00 USD/ounce tại thị trường châu Á. Giá bạc cũng giao dịch quanh mức cao kỷ lục, trên 94.00 USD/ounce, trong khi giá đồng tiếp tục đi lên.

Đồng USD suy yếu do lo ngại căng thẳng thương mại quay trở lại. Các hợp đồng tương lai chứng khoán châu Âu phản ánh kỳ vọng tiêu cực và cho thấy thị trường có thể mở cửa trong sắc đỏ. Tại Mỹ, thị trường tài chính đóng cửa do kỳ nghỉ lễ ngân hàng.

Tổng hợp các yếu tố trên, có cơ sở để cho rằng cho rằng thị trường đang hình thành nền tảng cho một đợt bán tháo tài sản rủi ro trong thời gian tới. Nguyên nhân có thể đến từ bất ổn địa chính trị hoặc sự leo thang trở lại của căng thẳng thương mại toàn cầu.

Trong tuần này, Diễn đàn Kinh tế Thế giới tại Davos sẽ diễn ra, đúng vào thời điểm nhạy cảm. Những tác động từ vấn đề Greenland nhiều khả năng sẽ được thảo luận sâu. Về mặt kinh tế, châu Âu có thể xử lý vấn đề thuế quan một cách tương đối bình tĩnh. Tuy nhiên, khía cạnh an ninh và chính trị lại phức tạp hơn. Đáng chú ý, không phải toàn bộ châu Âu đều bị áp thuế, mà chỉ một số quốc gia cụ thể. Điều này cho thấy Mỹ đang áp dụng chiến lược gây sức ép có chọn lọc, có thể làm gia tăng bất đồng nội bộ trong Liên minh châu Âu, do tác động của chính sách không đồng đều giữa các nước thành viên. Nếu phản ứng không thống nhất, vị thế chung của châu Âu có thể bị suy yếu thêm.

Một phương án thực tế là châu Âu kích hoạt Công cụ Chống Ép buộc, cho phép EU phản ứng tập thể khi một quốc gia bên ngoài sử dụng biện pháp kinh tế để gây ảnh hưởng chính sách. Biện pháp này có thể bao gồm áp thuế trả đũa, chẳng hạn nhắm vào các tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ, hoặc hạn chế dòng vốn đầu tư. Điều này phần nào lý giải vì sao các hợp đồng tương lai Nasdaq, vốn tập trung vào cổ phiếu công nghệ, đang chịu áp lực giảm mạnh hơn so với Dow Jones.

Trong bối cảnh bất ổn toàn cầu gia tăng, cổ phiếu quốc phòng châu Âu có thể hưởng lợi, và chiến lược đa dạng hóa danh mục đầu tư trở nên đặc biệt quan trọng.

Tại châu Á, thị trường Trung Quốc khởi đầu tuần trong trạng thái thận trọng. Dữ liệu sản xuất và tăng trưởng nhìn chung tốt hơn dự báo, nhưng doanh số bán lẻ yếu cho thấy nền kinh tế Trung Quốc vẫn phụ thuộc nhiều vào nhu cầu bên ngoài để duy trì đà tăng trưởng.

Tuy nhiên, triển vọng của Trung Quốc có thể đang cải thiện. Vào thứ Sáu, Mark Carney của Canada đã gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và ký kết một thỏa thuận thương mại. Hình ảnh hai bên thể hiện sự thân thiện rõ rệt, điều đáng chú ý trong bối cảnh hai quốc gia đã không có mức độ hợp tác cao như vậy trong khoảng tám năm qua. Diễn biến này làm gia tăng khả năng châu Âu cũng sẽ điều chỉnh cách tiếp cận với Trung Quốc theo hướng thực dụng hơn.

Trong khi đó, khái niệm về các giá trị chung giữa châu Âu và Mỹ ngày càng bị đặt dấu hỏi.

Nếu tìm kiếm điểm sáng, thị trường Hàn Quốc là một ví dụ. Bất chấp các rủi ro địa chính trị, làn sóng mua cổ phiếu công nghệ vẫn rất mạnh, đẩy chỉ số Kospi lên một mức đỉnh mới.

Ngược lại, thị trường Nhật Bản thể hiện sự kém ổn định hơn. Căng thẳng thương mại giữa Mỹ và châu Âu cùng với các yếu tố toàn cầu bất lợi khiến tâm lý thị trường chịu áp lực. Đồng JPY tiếp tục suy yếu, phản ánh việc lực bán vẫn chiếm ưu thế so với lực mua. Mức tỷ giá USD/JPY hiện tại gây lo ngại cho giới chức Nhật Bản và làm gia tăng khả năng can thiệp ngoại hối nhằm giảm áp lực bán và hạn chế các vị thế bán khống quá lớn, ít nhất trong ngắn hạn. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, bên bán yên vẫn đang kiểm soát thị trường.

Mốc 160 được xem là ngưỡng có thể kích hoạt hành động can thiệp. Đồng thời, cái gọi là giao dịch Takaichi đang trở nên phổ biến, với đặc điểm là hỗ trợ thị trường cổ phiếu nhưng gây áp lực lên trái phiếu chính phủ Nhật Bản và đồng JPY. Áp lực bán JPY gia tăng kể từ khi Thủ tướng Takaichi kêu gọi tổ chức bầu cử sớm nhằm củng cố quyền lực và mở rộng hỗ trợ tài khóa. Ngân hàng Nhật Bản, trong khi đó, đang cân nhắc tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát đã lên mức cao chưa từng thấy trong nhiều thập kỷ. Dù vậy, yếu tố này vẫn chưa đủ để đảo ngược xu hướng bán yên.

Ngay cả khi đồng USD suy yếu trên diện rộng trong phiên sáng, tỷ giá USD/JPY chỉ giảm về quanh 157.50 trước khi phục hồi tại Tokyo. Câu hỏi đặt ra là điều gì có thể thực sự đảo chiều xu hướng này.

Một yếu tố tiềm năng là rủi ro chính trị nội bộ. Một số thông tin cho thấy Thủ tướng Takaichi có thể gặp khó khăn trong cuộc bầu cử sắp tới. Đảng đối lập lớn nhất cùng với một cựu đối tác liên minh cầm quyền đang hình thành Liên minh Cải cách Trung tâm, với mục tiêu cải thiện đời sống người dân bằng cách ngăn chặn sự mất giá của đồng JPY và kiểm soát lạm phát. Theo các báo cáo gần nhất, cuộc bầu cử sớm có thể diễn ra vào ngày 8 tháng 2. Trước đó, Ngân hàng Nhật Bản dự kiến họp trong tuần này nhưng nhiều khả năng chưa điều chỉnh lãi suất ngay. Lần tăng lãi suất tiếp theo có thể diễn ra sớm nhất vào tháng 4 nếu đồng JPY tiếp tục yếu và lạm phát duy trì ở mức cao.

Đối với các nhà giao dịch, mức giá hiện tại hấp dẫn cho chiến lược bán tại đỉnh, nhưng cần lưu ý rằng điều này đồng nghĩa với việc đi ngược lại một xu hướng đang rất mạnh. Vì vậy, nếu giao dịch theo hướng mua JPY, cần thận trọng và tránh kỳ vọng quá mức.