Swissquote Bank: Lạm phát Mỹ phù hợp kỳ vọng nhưng giá dầu tăng mạnh làm giảm tác động tích cực

Lạm phát tại Mỹ nhìn chung đúng với kỳ vọng trong số liệu tháng Hai. Lạm phát toàn phần duy trì quanh mức 2.4% so với cùng kỳ năm trước và lạm phát lõi ở khoảng 2.5%. Những con số này cho thấy áp lực lạm phát không tăng mạnh so với dự báo. Tuy nhiên, các số liệu này không cải thiện đáng kể tâm lý nhà đầu tư vì giá dầu vẫn tăng mạnh. Nguyên nhân là do xung đột tại Trung Đông vẫn tiếp diễn và chưa có dấu hiệu sớm kết thúc, trong khi thị trường đang đánh giá tác động từ quyết định của IEA về việc giải phóng một lượng dầu kỷ lục từ kho dự trữ chiến lược nhằm tăng nguồn cung và kiềm chế giá.

Diễn biến giá dầu trong tuần này phản ánh cách thị trường thường phản ứng với thông tin. Trước khi thông báo chính thức được đưa ra, giá dầu đã giảm do nhà đầu tư kỳ vọng rằng việc giải phóng dầu dự trữ sẽ làm tăng nguồn cung và giảm giá. Tuy nhiên, sau khi IEA xác nhận rằng 400 triệu thùng dầu sẽ được đưa ra thị trường, giá dầu lại tăng trở lại. Quy mô giải phóng này nằm ở mức cao nhất trong các dự báo trước đó nên về lý thuyết có thể làm giảm áp lực giá, nhưng thực tế thị trường lại phản ứng theo hướng ngược lại. Tình huống tương tự cũng từng xảy ra trong giai đoạn đầu của cuộc chiến tại Ukraine khi các nước giải phóng dầu dự trữ nhưng giá dầu sau đó vẫn tăng.

Một số nhà phân tích cho rằng việc giải phóng lượng dầu quá lớn khiến thị trường lo ngại rằng xung đột có thể kéo dài. Khi nhìn vào các con số cụ thể, 400 triệu thùng dầu chỉ đủ đáp ứng nhu cầu tiêu thụ của các quốc gia thuộc IEA trong khoảng 9–10 ngày. Sau khoảng thời gian đó, nguồn cung bổ sung sẽ không còn. Tổng lượng dầu dự trữ của hệ thống IEA hiện khoảng 1.2 tỷ thùng, vì vậy nếu phải tiếp tục giải phóng trong thời gian dài thì lượng dự trữ này sẽ giảm nhanh. Người đứng đầu IEA là Fatih Birol cho biết giải pháp lâu dài duy nhất là khôi phục hoạt động vận chuyển dầu bình thường qua eo biển Hormuz, nhưng hiện chưa có dấu hiệu cho thấy điều này sẽ xảy ra trong thời gian gần.

Giá dầu tiếp tục tăng mạnh trong phiên sáng nay. Tại thời điểm viết bài, dầu thô Mỹ tăng hơn 6% và vượt mức 94 USD/thùng, trong khi dầu Brent tăng khoảng 7% lên gần 97 USD/thùng sau khi xuất hiện tin tức rằng ba tàu khác đã bị tấn công tại khu vực Vịnh Ba Tư vào ngày hôm trước.

Nhìn chung, giá dầu khó có thể giảm về mức thấp hơn đủ để giúp ổn định kỳ vọng lạm phát nếu căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông chưa giảm bớt.

Việc giá dầu tăng đang làm thay đổi kỳ vọng của thị trường đối với chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương. Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 2 năm, loại lợi suất phản ánh khá trực tiếp kỳ vọng về chính sách của Fed, đã tăng lên gần 3.70% trong sáng nay và đây là mức cao nhất kể từ tháng 9. Trong khi đó, lợi suất trái phiếu chính phủ chuẩn của châu Âu kỳ hạn 10 năm cũng tăng lên gần 2.95%, mức cao nhất trong hơn 2.5 năm.

Đồng USD tăng trở lại trong phiên sáng nay và mạnh lên so với hầu hết các đồng tiền lớn khác. Tuy nhiên, tác động của giá dầu tăng đối với các đồng tiền không giống nhau. Những đồng tiền của các quốc gia xuất khẩu năng lượng như AUD và CAD có xu hướng mạnh hơn vì giá dầu cao có thể cải thiện thu nhập xuất khẩu của các nền kinh tế này. Ngược lại, các đồng tiền của những khu vực phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu năng lượng như JPY và EUR lại chịu áp lực giảm.

Tỷ giá USD/JPY đang tiến gần mức 160. Đây là mức mà các cơ quan chức năng Nhật Bản có thể can thiệp vào thị trường ngoại hối để ngăn đồng JPY suy yếu quá mạnh. Trong khi đó, một số quan chức của ECB cho biết họ không muốn lặp lại tình huống trong cuộc khủng hoảng năng lượng khi chiến tranh Ukraine bùng nổ và có thể sẽ phản ứng sớm hơn để ngăn lạm phát tăng do giá năng lượng cao. Tuy nhiên, việc thắt chặt chính sách tiền tệ cũng có thể làm giảm nhu cầu trong nền kinh tế và vì vậy chưa chắc đã hỗ trợ cho đồng EUR.

Tỷ giá EUR/USD vẫn có thể giảm về vùng 1.1350 mà không làm thay đổi xu hướng tăng dài hạn đã hình thành từ đầu năm 2025 sau khi Donald Trump trở lại Nhà Trắng. Nếu tỷ giá giảm xuống dưới mức này thì đồng EUR có thể quay lại vùng dao động giảm trước đó. Trong trường hợp đó, giá dầu cao và sự phụ thuộc lớn của châu Âu vào năng lượng nhập khẩu có thể trở thành những yếu tố gây áp lực chính lên đồng tiền chung.

Một cuộc khủng hoảng năng lượng mới xuất hiện chỉ trong vòng chưa đầy năm năm cho thấy các nền kinh tế vẫn phụ thuộc nhiều vào năng lượng nhập khẩu. Điều này làm tăng nhu cầu phải đa dạng hóa nguồn năng lượng. Trong thời gian gần đây, các quỹ đầu tư vào năng lượng sạch đã tăng cùng với giá dầu và khí đốt. Tuy nhiên, lợi nhuận từ uranium lại tương đối yếu. Điều này khá bất ngờ vì nhiều quan chức châu Âu trong tuần này thừa nhận rằng việc từ bỏ năng lượng hạt nhân trước đây là một quyết định sai lầm và châu lục này đang xem xét quay trở lại phát triển điện hạt nhân. Trong dài hạn, năng lượng hạt nhân có thể giúp các quốc gia giảm phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng vì năng lượng gió và mặt trời khó có thể đáp ứng toàn bộ nhu cầu.

Trong lĩnh vực năng lượng truyền thống, cổ phiếu các công ty năng lượng tại Mỹ đã tăng khoảng 2.5% trong phiên giao dịch hôm qua. Trong khi đó, chỉ số S&P 500 nhìn chung đi ngang hoặc giảm nhẹ. Một số cổ phiếu công nghệ lớn tăng nhẹ đã giúp hạn chế mức giảm của chỉ số. Cổ phiếu Oracle tăng khoảng 9% sau khi công bố kết quả kinh doanh tốt hơn kỳ vọng và đưa ra triển vọng tích cực. Công ty cũng cho biết nhiều khách hàng sẵn sàng trả trước chi phí cho các con chip AI đắt tiền, điều này giúp Oracle không phải vay thêm tiền để đầu tư mở rộng hạ tầng AI.

Ở một diễn biến khác, căng thẳng trong thị trường tín dụng tư nhân đang gia tăng trong tuần này. Một số báo cáo cho thấy các ngân hàng đang giảm giá trị các khoản vay trong sổ sách của họ, đặc biệt là các khoản vay dành cho các công ty phần mềm đang đối mặt với rủi ro do sự phát triển nhanh của công nghệ AI.

Tổng hợp các yếu tố hiện tại cho thấy rủi ro trên thị trường vẫn nghiêng về phía giảm. Thị trường đang phải đối mặt với nhiều yếu tố bất ổn cùng lúc, bao gồm rủi ro từ AI, sự gián đoạn trong thương mại dầu mỏ và phân bón, nguy cơ lạm phát toàn cầu tăng trở lại và áp lực trong thị trường tín dụng tư nhân. Tuy vậy, nhiều chỉ số chứng khoán lớn tại phương Tây vẫn đang giao dịch gần mức đỉnh lịch sử.

Trong bối cảnh này, việc các chỉ số chứng khoán Mỹ giảm khoảng 10% là kịch bản có thể xảy ra. Tại châu Âu, nơi nhiều doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào năng lượng và có tính chu kỳ cao, mức giảm có thể lớn hơn. Chỉ số Stoxx 600 đã giảm khoảng 8% tại thời điểm tồi tệ nhất trong đợt bán tháo của tuần này và sự phục hồi hiện nay vẫn còn yếu và phụ thuộc nhiều vào các tin tức liên quan đến chiến sự.

Một thị trường có diễn biến tốt hơn so với nhiều khu vực khác là Trung Quốc. Chỉ số CSI 300 giảm ít hơn so với nhiều chỉ số lớn khác, một phần do Trung Quốc có nguồn cung năng lượng đa dạng hơn. Ngoài ra, việc Nga hưởng lợi từ sự gián đoạn nguồn cung dầu ở Trung Đông và việc Mỹ có lập trường mềm mỏng hơn đối với việc Trung Quốc mua dầu từ Nga cũng giúp giảm bớt áp lực đối với nền kinh tế Trung Quốc.

Tuy nhiên, nếu chiến tranh kéo dài và khiến kinh tế toàn cầu rơi vào suy thoái thì Trung Quốc cũng sẽ chịu tác động tiêu cực. Năm ngoái nước này đạt mức xuất khẩu kỷ lục nên sự suy yếu của các nền kinh tế đối tác lớn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tăng trưởng. Ngoài ra, Trung Quốc vẫn đang đối mặt với những vấn đề nội tại như khó khăn trong thị trường bất động sản và xu hướng dân số già hóa, điều này làm giảm khả năng chống chịu của nền kinh tế trước suy thoái toàn cầu.

Trong bối cảnh hiện tại gần như không có khu vực nào hoàn toàn an toàn đối với nhà đầu tư. Các tin tức liên quan đến chiến tranh và diễn biến của giá năng lượng nhiều khả năng sẽ tiếp tục chi phối tâm lý thị trường trong thời gian tới. Việc đưa ra nhận định giá chính xác trở nên khó khăn hơn. Vì vậy, một cách tiếp cận hợp lý là theo dõi diễn biến của giá dầu và thị trường năng lượng. Nếu giá năng lượng duy trì ở mức cao trong thời gian dài thì các nhịp phục hồi của thị trường có thể chỉ kéo dài trong thời gian ngắn và rủi ro điều chỉnh lớn sẽ tiếp tục tăng.