Swissquote Bank: Thị trường đối mặt rủi ro điều chỉnh khi lo ngại AI lan sang nhiều lĩnh vực

Phố Wall giảm mạnh trong phiên thứ Năm. Nhóm công nghệ chịu áp lực lớn nhất, nhưng nguyên nhân không hoàn toàn giống nhau giữa các công ty. Cisco giảm 12% sau khi cảnh báo giá chip nhớ tăng có thể làm giảm biên lợi nhuận. Thông tin này kéo Nasdaq 100 giảm khoảng 2%. Nhóm Magnificent 7 giảm khoảng 2.3%. Nasdaq Composite giảm gần 2%.

Cổ phiếu phần mềm tiếp tục bị bán mạnh. Quỹ iShares Expanded Tech-Software ETF giảm tới 3.5% trong một ngày và hiện thấp hơn hơn 30% so với đỉnh tháng 9. Điều này cho thấy nhà đầu tư đang định giá lại toàn bộ nhóm ngành.

Cổ phiếu logistics cũng giảm do lo ngại về tác động của AI. Algorhythm Holdings, một công ty trước đây hoạt động trong lĩnh vực karaoke, công bố rằng họ có thể giúp khách hàng tăng khối lượng vận chuyển 300%–400% mà không cần tăng số lượng nhân viên tương ứng. Thông tin này làm dấy lên lo ngại rằng AI có thể giúp các công ty vận hành hiệu quả hơn và làm giảm nhu cầu lao động. Cổ phiếu Algorhythm tăng 12% lên 1.50 USD, nhưng vẫn thấp hơn rất nhiều so với đỉnh hơn 3,300 USD vào đầu những năm 2000. Trong khi đó, quỹ SPDR S&P Transportation ETF giảm gần 4%. Chỉ số vận tải của Russell 3000 giảm gần 8%.

Áp lực không chỉ dừng ở giá cổ phiếu.

Theo PitchBook của Morningstar, khối lượng các khoản vay gặp khó khăn của các công ty phần mềm đã tăng gấp đôi trong tháng 1. Khoản vay gặp khó khăn là các khoản vay đang giao dịch dưới 0.80 USD cho mỗi 1 USD mệnh giá. Điều này cho thấy thị trường tín dụng đánh giá rủi ro của nhóm công ty này đang tăng lên.

Thị trường hiện đang phản ánh một kịch bản trong đó AI tạo sinh, như Claude của Anthropic và các công cụ tương tự, có thể làm suy yếu hoặc thay thế mô hình SaaS truyền thống. SaaS là mô hình phần mềm cung cấp dịch vụ qua nền tảng trực tuyến theo dạng thuê bao.

Tuy nhiên, đánh giá này có thể đang đi quá xa. AI giúp việc lập trình nhanh hơn và làm tăng cạnh tranh. Điều này có thể làm giảm biên lợi nhuận của các công ty phần mềm. Hoạt động mua bán và sáp nhập có thể tăng lên khi các doanh nghiệp tìm cách mở rộng năng lực công nghệ.

Dù vậy, nhiều công ty có khả năng sẽ tích hợp AI vào sản phẩm hiện có thay vì bị thay thế hoàn toàn. PitchBook cho rằng việc thay thế một hệ thống SaaS cốt lõi giống như thực hiện một ca phẫu thuật lớn đối với doanh nghiệp. Nghĩa là chi phí và rủi ro rất cao, nên không phải công ty nào cũng sẵn sàng thay đổi toàn bộ hệ thống đang vận hành.

Vì vậy, đợt bán tháo có thể phản ánh rủi ro thực tế, nhưng cũng có dấu hiệu phản ứng quá mức.

Câu hỏi đặt ra là liệu đà giảm này có lan sang các lĩnh vực khác hay không. Ví dụ, nếu AI làm tăng tự động hóa, các công ty bán lẻ như McDonald’s có thể bị lo ngại vì robot thay thế lao động.

Thực tế cho thấy thị trường thường phản ứng mạnh trong giai đoạn đầu khi xuất hiện rủi ro mới, sau đó mới dần điều chỉnh lại.

Vấn đề quan trọng là liệu đợt điều chỉnh ở nhóm SaaS có chỉ giới hạn trong công nghệ hay sẽ lan rộng ra toàn thị trường.

Nếu áp lực chủ yếu ở nhóm công nghệ, dòng tiền có thể chuyển sang các thị trường khác, đặc biệt là ngoài Mỹ và ngoài nhóm công nghệ. Xu hướng này đã xuất hiện trong vài tháng gần đây. Đây là quá trình tái phân bổ vốn, không phải khủng hoảng hệ thống.

Nếu áp lực lan sang các nhóm khác, như logistics, thì rủi ro có thể mang tính vĩ mô. Khi đó, lợi nhuận doanh nghiệp có thể bị điều chỉnh giảm và định giá cổ phiếu có thể giảm sâu hơn. Trong trường hợp này, chỉ chuyển vốn giữa các nhóm ngành sẽ không đủ để bảo vệ danh mục.

Hiện tại, kịch bản luân chuyển và đa dạng hóa vẫn có khả năng cao hơn. MSCI World ex-USA tăng khoảng 7% từ đầu năm, trong khi S&P 500 gần như không thay đổi. Các thị trường châu Á tăng tốt hơn Mỹ nhờ định giá thấp hơn và lợi thế từ nhu cầu chip nhớ phục vụ AI. KOSPI của Hàn Quốc tăng hơn 30% từ tháng 1. Stoxx 600 của châu Âu ít chịu ảnh hưởng hơn do tỷ trọng công nghệ thấp. FTSE 100 hưởng lợi từ cơ cấu tập trung vào năng lượng và khai khoáng, đồng thời được hỗ trợ bởi dòng vốn đa dạng hóa.

Kim loại quý không còn phản ứng như tài sản trú ẩn truyền thống trong thời gian gần đây. Vàng giảm xuống dưới 5,000 USD mỗi ounce cùng thời điểm cổ phiếu công nghệ bị bán mạnh. Thông thường, vàng tăng khi cổ phiếu giảm, nhưng lần này mối quan hệ đó không rõ ràng. Cổ phiếu khai thác vàng như Fresnillo vẫn giảm khoảng 4% tại London. Sáng nay tại châu Á, vàng phục hồi nhẹ nhưng đang gặp kháng cự gần vùng đỉnh gần đây. Bitcoin kiểm tra hỗ trợ 65,000 USD. Trái phiếu chính phủ Mỹ có dòng tiền vào trong tuần, nhưng mức độ an toàn của tài sản này cũng đang bị tranh luận.

Sự chú ý hiện chuyển sang dữ liệu CPI của Mỹ. Lạm phát toàn phần và lạm phát lõi tháng 1 được nhận định sẽ giảm, tiến gần mục tiêu 2% của Fed. Nếu lạm phát giảm, Fed có thể có điều kiện cắt giảm lãi suất. Lãi suất thấp hơn sẽ hỗ trợ kinh tế và thị trường tài chính trong bối cảnh lo ngại về tác động của AI đối với việc làm và lợi nhuận doanh nghiệp.

Nếu CPI thấp hơn nhận định, lợi suất trái phiếu có thể giảm và thị trường cổ phiếu có thể ổn định. Nếu CPI cao hơn nhận định, lợi suất có thể tăng và áp lực bán cổ phiếu có thể tiếp tục.

Diễn biến hiện tại của các chỉ số Mỹ giống giai đoạn đầu của một đợt điều chỉnh. Điều chỉnh là mức giảm khoảng 10%–20% so với đỉnh gần nhất. Với Nasdaq, điều này có thể đưa chỉ số về vùng 21,000–23,500 điểm. Sau ba năm tăng mạnh, một đợt điều chỉnh như vậy không phải là bất thường.

Điều này không có nghĩa kịch bản đó chắc chắn xảy ra. Nhưng đây là khả năng cần được tính đến khi đánh giá rủi ro thị trường hiện tại.