Swissquote Bank: Thị trường toàn cầu căng thẳng khi lạm phát Mỹ vượt kỳ vọng

Lạm phát tại Mỹ tăng mạnh trong tháng 4 và cao hơn dự báo của thị trường. CPI toàn phần tăng lên 3.8%, chủ yếu do giá năng lượng leo thang mạnh. CPI lõi, thước đo loại bỏ giá thực phẩm và năng lượng, tăng lên 2.8%. Cả hai chỉ số đều tiếp tục cách xa mục tiêu lạm phát 2% của Fed. Nguyên nhân lớn nhất đến từ chiến tranh Iran và việc gián đoạn nguồn cung dầu toàn cầu. Giá xăng tại Mỹ đã tăng khoảng 65% kể từ đầu tháng 3, kéo chi phí sinh hoạt và chi phí vận chuyển tăng mạnh.

Cuộc chiến tại Trung Đông vẫn rơi vào bế tắc. Hoạt động xuất khẩu dầu của Iran tại cảng Kharg Island đang bị đình trệ. Mỹ và Iran vẫn chưa đạt được thỏa thuận để mở lại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Điều này khiến nguồn cung dầu tiếp tục bị gián đoạn và dự trữ dầu thế giới giảm mạnh.

Giá dầu thô tiếp tục tăng hơn 3% trong phiên hôm qua và hiện vẫn duy trì trên mốc 100 USD/thùng. Ngoài ra, nguồn cung dầu từ Nga cũng bị ảnh hưởng khi nhiều cảnh báo drone làm gián đoạn hoạt động bốc dỡ hàng tại các cảng dầu.

Giá dầu tăng đang gây tác động trực tiếp lên nền kinh tế toàn cầu. Đối với doanh nghiệp, chi phí vận hành tăng mạnh. Đối với hộ gia đình, sức mua cũng bị bào mòn đáng kể.

Tại Mỹ, tốc độ tăng lương hiện gần như không còn vượt được lạm phát. Điều này có nghĩa là thu nhập thực tế của người dân gần như không tăng thêm. Các tập đoàn lớn như McDonald’s và Kraft Heinz cho biết người tiêu dùng Mỹ đang dần cạn khả năng chi tiêu. Nếu người dân tiếp tục mua sắm trong bối cảnh hiện nay, họ sẽ phải vay nợ nhiều hơn. Trong khi đó, dư nợ tiêu dùng tại Mỹ đã ở mức cao kỷ lục và vẫn tiếp tục tăng. Đồng thời, khả năng Fed cắt giảm lãi suất ngày càng thấp sau khi lạm phát tăng cao trở lại.

Ở các khu vực khác, tình hình cũng không sáng sủa hơn.

Đức đang đối mặt nguy cơ stagflation, tức lạm phát cao nhưng tăng trưởng yếu. Giá năng lượng cao, cạnh tranh từ xe điện Trung Quốc, chiến tranh thương mại và áp lực chi phí đang khiến nền kinh tế Đức gặp khó khăn kéo dài kể từ sau chiến tranh Ukraine.

Nhiều nền kinh tế châu Âu khác cũng đang giảm tốc vì giá năng lượng tiếp tục ăn mòn sức mua của người dân. Trong bối cảnh đó, ECB vẫn có thể phải nâng lãi suất thêm trong nửa cuối năm để kiểm soát lạm phát.

Tại Anh, thị trường tiếp tục đối mặt với bất ổn chính trị sau khi Nigel Farage giành thắng lợi lớn trong cuộc bầu cử gần đây. Thị trường lo ngại rằng Anh có thể theo đuổi chính sách tài khóa nới lỏng hơn, tăng chi tiêu công và chấp nhận thâm hụt ngân sách lớn hơn. Điều này khiến nhà đầu tư yêu cầu mức lợi suất cao hơn để nắm giữ trái phiếu chính phủ Anh. Lợi suất gilt 10 năm đã vượt 5%, mức cao nhất kể từ năm 1998. Lợi suất tăng đồng nghĩa chi phí vay nợ của chính phủ tăng theo. Khi chi phí vay cao hơn, khả năng hỗ trợ tăng trưởng kinh tế sẽ bị hạn chế. Đồng bảng Anh vì vậy chịu áp lực giảm giá, trong khi USD tăng mạnh sau dữ liệu CPI Mỹ.

Ngay cả tại Thụy Sĩ, nơi thường được xem là nền kinh tế ổn định và ít biến động, giá nhiên liệu tăng cũng đang tạo áp lực lạm phát đáng kể.

Hiện tại, thị trường trái phiếu toàn cầu lo ngại rằng các ngân hàng trung ương sẽ phải tiếp tục nâng lãi suất để kiểm soát lạm phát.

Trong khi đó, nhiều nhà kinh tế lại cho rằng việc nâng lãi suất có thể không giải quyết được vấn đề gốc rễ. Nguyên nhân lạm phát hiện nay chủ yếu đến từ cú sốc nguồn cung năng lượng chứ không phải do nhu cầu tiêu dùng quá mạnh. Vì vậy, lãi suất cao hơn có thể chỉ khiến kinh tế tăng trưởng chậm lại mà chưa chắc kéo lạm phát giảm nhanh.

Đối với Mỹ, khả năng Fed hạ lãi suất gần như không còn nếu chiến tranh Trung Đông chưa kết thúc và giá dầu vẫn duy trì ở mức cao. Dù vậy, kinh tế Mỹ hiện vẫn được hỗ trợ bởi làn sóng đầu tư vào AI. Chi tiêu cho AI đang giúp hoạt động kinh doanh và đầu tư duy trì tích cực hơn so với châu Âu. Thị trường lao động Mỹ có dấu hiệu yếu đi, nhưng dữ liệu việc làm nhìn chung vẫn khá vững dù các tập đoàn công nghệ lớn liên tục cắt giảm nhân sự. Sau dữ liệu lạm phát mới nhất, lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 2 năm đã tăng lên 4%, phản ánh kỳ vọng Fed sẽ duy trì lập trường hawkish lâu hơn.

USD cũng tăng giá nhờ lợi suất trái phiếu và giá dầu cùng đi lên. USD/JPY đã vượt đường trung bình động 100 ngày và tiến sát vùng 158.

Trên thị trường chứng khoán, S&P 500 ban đầu giảm điểm do lợi suất trái phiếu tăng mạnh, nhưng sau đó phục hồi nhờ lực mua bắt đáy quanh vùng 7,340 điểm.

Hiện tượng “mua bắt đáy” vẫn xuất hiện rất mạnh. Mỗi khi cổ phiếu điều chỉnh, dòng tiền nhanh chóng quay trở lại.

Tuy nhiên, thị trường cũng đang đối mặt rủi ro định giá quá cao. Việc S&P 500 và Nasdaq liên tục tăng trong khi lợi suất và lạm phát đi lên khiến nhiều nhà đầu tư lo ngại đà tăng hiện tại thiếu nền tảng bền vững.

Tại Hàn Quốc, chỉ trong chưa đầy 100 phút giao dịch, chỉ số Kospi đã mất khoảng 300 tỷ USD vốn hóa sau khi xuất hiện đề xuất đánh thuế cao hơn đối với các công ty hưởng lợi lớn từ AI như Samsung và SK Hynix. Ngoài ra, công đoàn Samsung còn yêu cầu công ty chia 15% lợi nhuận hoạt động cho nhân viên bộ phận chip. Nếu không đạt thỏa thuận, nguy cơ đình công kéo dài 18 ngày có thể xảy ra. Điều này diễn ra đúng lúc ngành chip toàn cầu đang hưởng lợi rất lớn từ nhu cầu AI bùng nổ và tình trạng thiếu hụt chip nhớ vẫn chưa được giải quyết hoàn toàn. Dù vậy, cổ phiếu Samsung đã phục hồi trở lại trong sáng nay nhờ kỳ vọng công ty có thể đạt tới 220 tỷ USD lợi nhuận hoạt động trong năm nay. Mức lợi nhuận này được dự báo cao hơn cả Apple và Alphabet, chỉ thấp hơn Nvidia.

Kỳ vọng vào AI đã đẩy giá cổ phiếu Samsung tăng khoảng 455% trong một năm qua, trong khi SK Hynix tăng hơn 1,000%. Chỉ số Kospi cũng tăng khoảng 250% trong cùng giai đoạn. Tuy nhiên, nhiều chỉ báo cho thấy thị trường đang ở trạng thái quá mua. Điều này đồng nghĩa khả năng xuất hiện các nhịp điều chỉnh mạnh trong thời gian tới đang ngày càng tăng, trước khi thị trường có thể tiếp tục xu hướng đi lên dài hạn.