TD Bank - Bình luận thị trường Bắc Mỹ: Rủi ro chính trị gia tăng nhưng triển vọng kinh tế khu vực vẫn tích cực

Những điểm cần lưu ý tại thị trường Canada
 

• Nền kinh tế Canada khởi đầu năm 2026 trong bối cảnh nhu cầu nội địa cơ bản vẫn còn yếu.
• Thâm hụt thương mại với Mỹ phần lớn được bù đắp bởi tăng trưởng trong thương mại tài nguyên, kim loại và nông sản, trong khi các mặt hàng sản xuất chủ chốt tiếp tục đối mặt với thách thức từ thuế quan.
• Việc xây dựng trên những động lực tích cực hiện có, đồng thời xử lý các vấn đề nền tảng then chốt, sẽ mang tính quyết định đối với triển vọng thành công trong năm 2026.

Những điểm cần lưu ý tại thị trường Mỹ
 

• Năm 2026 được dự báo sẽ tiếp tục là một năm nhiều biến động khi chính sách thương mại quốc tế và cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11 giữ vai trò trung tâm.
• Phán quyết sắp tới của Tòa án Tối cao liên quan đến phạm vi quyền hành pháp trong việc thiết lập chính sách thuế quan dự kiến được công bố trong vài tuần tới, trong khi Tổng thống Trump được cho là sẽ khởi động tiến trình đàm phán lại USMCA trước kỳ đánh giá chính thức vào tháng 7.
• Dù thị trường lao động có dấu hiệu hạ nhiệt, lạm phát vẫn tương đối cao sẽ giới hạn Fed ở hai lần cắt giảm lãi suất trong năm nay, trong khi tăng trưởng được kỳ vọng duy trì ổn định quanh xu hướng trong năm 2026.

Canada – Tìm kiếm tăng trưởng bền vững sau cú sốc quan hệ thương mại

Sau một năm 2025 ghi nhận những gián đoạn mang tính lịch sử trong quan hệ kinh tế với đối tác thương mại lớn nhất, năm 2026 mở ra với kỳ vọng về một khởi đầu mới. Nền kinh tế Canada đã cho thấy khả năng chống chịu đáng kể, với tăng trưởng dự kiến đạt 1.7% trong năm 2025, khi các điều chỉnh số liệu cho thấy kết quả quá khứ tích cực hơn dự kiến và những biến động lớn trong các chỉ số thương mại tổng thể. Tuy nhiên, bên dưới bức tranh bề mặt vẫn tồn tại những vết nứt rõ rệt, thể hiện qua nhu cầu nội địa suy giảm trong hai quý của năm nay. Trong bối cảnh đó, sự chú ý hiện tập trung vào cách tiếp cận chiến lược của Ottawa đối với đầu tư cơ sở hạ tầng mới, gia tăng chi tiêu quốc phòng và thúc đẩy các dự án quy mô lớn nhằm đa dạng hóa thị trường thương mại.

Trong tuần tới, các cập nhật dữ liệu mới về nền kinh tế Canada sẽ tiếp tục được công bố. Số liệu bị trì hoãn về cán cân thương mại tháng 10 sẽ cung cấp thêm góc nhìn về tiến trình đa dạng hóa đối tác thương mại. Tính đến thời điểm hiện tại, Canada đã bù đắp hơn mức sụt giảm 13.0 tỷ USD xuất khẩu sang Mỹ bằng dòng tiền 16.3 tỷ USD chảy vào các thị trường khác trên toàn cầu. Bên cạnh đó, khoảng 87% lượng hàng xuất khẩu sang Mỹ trong tháng 9, là tháng dữ liệu gần nhất, vẫn được miễn thuế nhờ tuân thủ CUSMA, qua đó cho đến nay đã giúp các sản phẩm này tránh được mức thuế 35% (Biểu đồ 1). Tuy nhiên, bộ dữ liệu này cũng hàm chứa nhiều điểm cần được xem xét thận trọng hơn.

Việc bảo hộ theo CUSMA không áp dụng đối với các mặt hàng chịu thuế theo Mục 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại. Những mức thuế này đã tác động đáng kể đến khả năng cạnh tranh của hàng hóa sản xuất tại Canada khi tiếp cận thị trường Mỹ. Xuất khẩu xe cộ và các phương tiện khác giảm 3.3 tỷ USD tính từ đầu năm, thép và sắt giảm 2.0 tỷ USD, trong khi nhôm giảm 1.4 tỷ USD. Đáng chú ý, xuất khẩu sang các khu vực khác của hầu hết những mặt hàng này vẫn chưa đủ để bù đắp phần doanh thu bị mất (Biểu đồ 2).

Thứ hai, phần bù đắp cho những tổn thất thương mại không đến từ việc tái định hướng dòng hàng sang các thị trường khác, mà chủ yếu xuất phát từ tăng trưởng ở những ngành khác. Trên thực tế, nền kinh tế nói chung đang dựa nhiều vào các ngành tài nguyên và nguyên liệu thô để thúc đẩy xuất khẩu. Dẫn đầu là xuất khẩu vàng tăng 5.3 tỷ USD, dầu mỏ tăng 3.8 tỷ USD, ngũ cốc tăng 0.9 tỷ USD và phân bón tăng 0.7 tỷ USD. Một điểm tícsh cực hiếm hoi trong nhóm ngành phi tài nguyên là hàng không vũ trụ. Xuất khẩu máy bay tăng hơn 1.0 tỷ USD so với chín tháng đầu năm 2024, và khi tính cả động cơ phản lực, mức đóng góp này tăng lên khoảng 2.0 tỷ USD.

Những số liệu trên cho thấy các thách thức mang tính cấu trúc mà Canada đang đối mặt khi cạnh tranh trên thị trường toàn cầu. Đặc điểm phân bổ vùng lãnh thổ của nền kinh tế Canada đồng nghĩa với việc các khu vực dẫn đầu trong nỗ lực đa dạng hóa không nhất thiết trùng khớp với những khu vực chịu tổn thất lớn nhất về khả năng tiếp cận thị trường của đối tác thương mại hàng đầu. Bên cạnh đó, CUSMA sẽ được rà soát lại trong năm nay, và tương lai của hiệp định này gần như đã được định hình. Bước sang năm 2026, các thách thức đối với nền kinh tế vẫn là không nhỏ, do đó kỳ vọng đặt vào việc duy trì những động lực tích cực đã xuất hiện, song song với việc xử lý hiệu quả các vấn đề then chốt.

Mỹ – 2026: Rủi ro chính trị cao nhưng tăng trưởng kinh tế vẫn bền bỉ

Dù mong muốn hay không, những biến động dồn dập của năm 2025 dường như sẽ còn kéo dài khi năm 2026 đang hình thành như một năm tiếp theo với sự đan xen giữa rủi ro và khả năng chống chịu. Các kịch bản chính trị thu hút sự chú ý được kỳ vọng sẽ tiếp diễn, song song với một nền kinh tế có khả năng thể hiện sức chống chịu đáng kể trước những tác động này.

Chính sách thương mại sẽ tiếp tục là tâm điểm. Một trong những diễn biến pháp lý được theo dõi sát sao nhất là phán quyết sắp tới của Tòa án Tối cao liên quan đến phạm vi quyền hạn của Tổng thống theo Đạo luật Quyền Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA), đặc biệt là đối với gói thuế “Ngày Giải Phóng” của Tổng thống Trump. Với phán quyết dự kiến được công bố trong vài tuần tới, khả năng các mức thuế bị bác bỏ là khá thấp và khó có thể làm giảm đáng kể mức độ bất định trong thương mại, bởi Tổng thống hoàn toàn có thể chuyển sang các công cụ thuế khác. Những biện pháp này bao gồm việc mở rộng thuế theo Mục 232 và 301 đối với hàng nhập khẩu bị xem là đe dọa an ninh quốc gia hoặc xuất phát từ các quốc gia có hành vi thương mại không công bằng với Mỹ. Ngoài ra, Tổng thống cũng có thể sử dụng các công cụ thuế hiếm khi được áp dụng, bao gồm thuế tạm thời theo Mục 122 hoặc 338, vốn hiện chưa được kích hoạt. Dù theo kịch bản nào, phán quyết này khó có thể đảo ngược hoàn toàn bức tranh hiện tại (Biểu đồ 1).

Tiến trình đàm phán lại USMCA là một diễn biến quan trọng khác trong chính sách thương mại. Mặc dù kỳ đánh giá chính thức chỉ bắt đầu vào dịp kỷ niệm 5 năm của hiệp định vào tháng 7, Mỹ đã công bố danh sách các quan ngại thương mại với Canada sẽ được đưa lên bàn đàm phán. Dù các cuộc thảo luận có thể tiếp tục gặp gián đoạn như đã từng xảy ra trong năm 2025, một phiên bản hiệp định được làm mới sẽ đóng vai trò then chốt trong việc giảm bớt bất định thương mại tại Bắc Mỹ, đồng thời tạo điều kiện để nhiều quốc gia theo đuổi các thỏa thuận thương mại mà trước đây chưa thể đạt được kết quả.

Cuộc bầu cử giữa kỳ sẽ là sự kiện chính cần theo dõi trong năm 2026, khi toàn bộ Hạ viện, 33 ghế Thượng viện và 36 cuộc đua thống đốc bang sẽ được quyết định vào tháng 11. Một sự dịch chuyển quyền lực sang đảng Dân chủ tại bất kỳ viện nào cũng có thể trao cho đảng này quyền lực chính trị lớn hơn thông qua các ủy ban, đồng thời cản trở chương trình nghị sự của Tổng thống trong năm 2027. Các khảo sát hiện tại cho thấy Thượng viện nhiều khả năng vẫn do đảng Cộng hòa kiểm soát, trong khi cục diện tại Hạ viện vẫn khó đoán và phụ thuộc vào nhiều cuộc đua sít sao.

Diễn biến tăng trưởng kinh tế sẽ là yếu tố then chốt chi phối kết quả cuối cùng. Trong bối cảnh đó, nền kinh tế Mỹ đã cho thấy mức độ bền vững vượt kỳ vọng khi xét đến những thay đổi trong chính sách thương mại quốc tế. Tăng trưởng GDP trung bình vượt 4% trong quý 2 và quý 3, được hỗ trợ bởi chi tiêu tiêu dùng và đầu tư doanh nghiệp tương đối mạnh. Tuy nhiên, điểm yếu đáng chú ý là thị trường lao động đã suy yếu dần theo thời gian, với tăng trưởng việc làm suy yếu kéo tỷ lệ thất nghiệp lên mức cao nhất kể từ năm 2021. Dù vậy, trong bối cảnh nhu cầu nội địa và lạm phát vẫn duy trì, chúng tôi cho rằng Fed sẽ chỉ có thể cắt giảm lãi suất thêm hai lần nữa trong năm tới. Năm 2026 nhiều khả năng sẽ là giai đoạn cân bằng giữa các lực tác động này, với tăng trưởng duy trì ở mức lành mạnh quanh xu hướng (Biểu đồ 2), được hỗ trợ bởi sự ổn định hơn trong thương mại, tác động nới lỏng quy định từ OBBB, và trên hết là kinh tế Mỹ rõ ràng vẫn còn sức chống chịu.