TD Bank: Canada tìm động lực tăng trưởng mới giữa bất ổn thương mại và lạm phát toàn cầu

Những điểm cần lưu ý tại thị trường Canada

• Thị trường biến động mạnh theo các kỳ vọng về một thỏa thuận hòa bình tại Trung Đông, nhưng triển vọng vẫn còn mong manh.
• Kinh tế Canada gần như đình trệ trong hai quý gần đây, khi nhu cầu trong nước yếu và đầu tư thiếu ổn định làm suy giảm động lực tăng trưởng.
• Cuộc rà soát CUSMA sắp tới trở thành tâm điểm, khi Canada kỳ vọng kết hợp sự rõ ràng hơn trong thương mại với chiến lược thu hút đầu tư dựa trên lĩnh vực năng lượng.

Những điểm cần lưu ý tại thị trường Mỹ

• Kỳ vọng mới về việc gia hạn lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran khiến giá dầu WTI giảm 9% trong tuần, xuống còn 88 USD/thùng.
• Chi tiêu tiêu dùng vẫn duy trì khả năng chống chịu trong tháng 4, bất chấp áp lực lạm phát gia tăng và tỷ lệ tiết kiệm hộ gia đình suy giảm.
• Ngày càng nhiều quan chức Fed phát tín hiệu hawkish hơn, trong khi thị trường hợp đồng tương lai Fed đang định giá khoảng 60% khả năng Fed tăng lãi suất trước cuối năm.

Canada – Kinh tế Canada chững lại trước thềm đàm phán thương mại

Hy vọng về một thỏa thuận hòa bình nhằm chấm dứt xung đột giữa Iran và Mỹ, đồng thời mở lại eo biển Hormuz, là yếu tố chi phối thị trường trong tuần qua. Dù kỳ vọng về một lệnh ngừng bắn kéo dài 60 ngày đã khiến giá dầu giảm mạnh khoảng 9% so với cuối tuần trước, biến động thị trường vẫn ở mức cao. Các nhà đầu tư tiếp tục phản ứng nhanh với từng diễn biến mới, cho thấy triển vọng vẫn rất mong manh. Đối với Canada, sự biến động này xuất hiện trong bối cảnh khả năng tiếp cận thị trường Mỹ vẫn chưa rõ ràng và tiếp tục gây sức ép lên hoạt động kinh tế trong nước.

Báo cáo GDP quý I cho thấy nền kinh tế gần như không tăng trưởng, giảm 0.1% theo quý tính theo năm hóa, thấp hơn kỳ vọng của thị trường. Sự suy yếu diễn ra trên diện rộng. Tăng trưởng nhập khẩu mạnh làm kéo giảm GDP, trong khi nhu cầu cuối cùng trong nước tiếp tục giảm 0.4% theo quý và vẫn biến động thất thường.

Nếu loại bỏ các yếu tố biến động ngắn hạn, nhu cầu cuối cùng trong nước chỉ tăng 1.3% so với cùng kỳ năm trước, thấp hơn xu hướng dài hạn và phản ánh một nền kinh tế đang vận hành dưới công suất.

Chi tiêu hộ gia đình tăng 1.5% theo quý nhờ lĩnh vực dịch vụ, nhưng tốc độ đã chậm lại so với quý IV. Về đầu tư, tăng trưởng mạnh ở máy móc, thiết bị và tài sản sở hữu trí tuệ bị bù trừ bởi sự sụt giảm mạnh của đầu tư nhà ở, giảm 7.9%, cùng với chi tiêu cho các công trình kỹ thuật yếu đi. Đầu tư công cũng giảm trở lại sau khi tăng trong cuối năm 2025.

Nhìn chung, kinh tế Canada vẫn đang tăng trưởng cầm chừng với động lực khá hạn chế. Dù các chỉ báo đầu quý II cho thấy sự cải thiện nhất định khi GDP tháng 4 được dự báo tăng, xu hướng chung vẫn cho thấy nền kinh tế còn dư thừa công suất và tăng trưởng ở mức thấp.

Tăng trưởng yếu khiến sự chú ý dồn vào cuộc rà soát Hiệp định CUSMA sắp tới. Kể từ khi Mỹ áp dụng các đợt thuế quan đầu tiên vào năm ngoái, nền kinh tế Canada luôn chịu tác động từ sự bất ổn về khả năng tiếp cận thị trường Mỹ.

Vào thứ Hai, ba quốc gia sẽ chính thức thông báo cho nhau về những thay đổi mong muốn trong hiệp định trước khi bước vào các cuộc thảo luận tiếp theo. Mỹ và Mexico đã lên lịch các vòng đàm phán chính thức. Bộ trưởng Thương mại Mỹ - Canada Dominic Leblanc dự kiến tới Washington trong tuần tới, dù thời gian cụ thể cho các cuộc đàm phán vẫn chưa được xác định.

Để hiểu rõ hơn định hướng của Canada trong các cuộc thương lượng, bài phát biểu của Thủ tướng Mark Carney tại New York tuần này đã cung cấp một số tín hiệu quan trọng. Ông kêu gọi xây dựng một “quan hệ đối tác mới” với Mỹ, đồng thời nhấn mạnh mục tiêu đưa Canada trở thành một “siêu cường năng lượng”.

Dữ liệu đầu tư trực tiếp nước ngoài gần đây phần nào ủng hộ chiến lược này. Dòng vốn FDI trong quý I đạt 22 tỷ USD, thấp hơn 4 tỷ USD so với quý trước. Riêng lĩnh vực năng lượng và khai khoáng thu hút 14.7 tỷ USD trong quý.

Mặc dù số liệu này có thể biến động mạnh theo từng quý, nhưng chúng phù hợp với chiến lược tận dụng nguồn tài nguyên thiên nhiên để thu hút dòng vốn dài hạn của Canada.

Nền kinh tế Canada hiện vẫn vận hành trong môi trường bất ổn thương mại. Kỳ vọng là trong những tháng tới, mối quan hệ thương mại với Mỹ sẽ trở nên rõ ràng và ổn định hơn. Mức độ chắc chắn cao hơn về kinh tế, kết hợp với nỗ lực thu hút vốn đầu tư quốc tế, có thể tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn dựa trên năng suất.

Mỹ – Những dấu hiệu cho thấy một thỏa thuận đang hình thành

Đã ba tháng kể từ khi Mỹ và Israel tiến hành đợt tấn công đầu tiên nhằm vào Iran. Hy vọng về một giải pháp hòa bình dài hạn gia tăng trong tuần này sau khi Tổng thống Donald Trump cho biết một thỏa thuận hòa bình đã được “đàm phán phần lớn”.

Giá dầu giảm mạnh sau phát biểu này, dù các cuộc tấn công mới từ cả hai phía vào giữa tuần từng làm suy yếu tâm lý lạc quan. Tuy nhiên, đến tối thứ Năm, nhiều nguồn tin cho biết hai bên đã đạt được thỏa thuận sơ bộ kéo dài lệnh ngừng bắn thêm 60 ngày, chờ sự phê chuẩn cuối cùng của Tổng thống Trump.

Giá dầu WTI giảm 9% trong tuần và hiện giao dịch quanh 88 USD/thùng.

Trong khi đó, các dữ liệu kinh tế công bố tuần qua cho thấy người tiêu dùng Mỹ vẫn duy trì khả năng chống chịu tương đối tốt, dù áp lực lạm phát đang gia tăng trở lại. Chỉ số S&P 500 tăng 1.3% trong tuần, trong khi lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm giảm 12 bps xuống còn 4.44%.

Báo cáo thu nhập và chi tiêu cá nhân tháng 4 cho thấy rõ hơn tác động của cú sốc năng lượng đối với các hộ gia đình Mỹ. Lạm phát PCE tăng lên 3.8% so với cùng kỳ năm trước, mức cao nhất trong ba năm và có thể vượt 4% trong tháng 5 khi giá xăng tiếp tục tăng.

Ngay cả khi loại bỏ giá thực phẩm và năng lượng, lạm phát PCE lõi vẫn tăng lên 3.3%. Các thước đo lạm phát trong ba tháng và sáu tháng gần nhất đều ở mức 3.8%, cho thấy áp lực giá cả vẫn rất mạnh.

Mặc dù lạm phát gia tăng, người tiêu dùng vẫn duy trì mức chi tiêu tương đối vững vàng. Chi tiêu danh nghĩa tăng 0.5% trong tháng 4 sau khi tăng mạnh 1.0% trong tháng 3. Sau khi điều chỉnh theo lạm phát, chi tiêu thực tế vẫn tăng nhẹ 0.1%.

Tuy nhiên, lạm phát cao đang làm suy giảm sức mua của người dân. Thu nhập khả dụng thực tế đã giảm tháng thứ ba liên tiếp, khiến các hộ gia đình ngày càng phải dựa vào khoản tiết kiệm để duy trì chi tiêu. Trong khi đó, tỷ lệ tiết kiệm đã giảm xuống mức thấp nhất trong bốn năm, cho thấy dư địa hỗ trợ ngày càng thu hẹp.

Theo khảo sát mới nhất của Conference Board, các hộ gia đình đang có kế hoạch thắt chặt chi tiêu trong thời gian tới. Số lượng người dự định mua các mặt hàng giá trị lớn giảm xuống, trong khi khoảng hai phần ba người tiêu dùng cho biết sẽ cắt giảm chi tiêu vì giá cả tăng cao.

Dù các khảo sát tâm lý sau đại dịch không còn dự báo chính xác hành vi chi tiêu như trước, tín hiệu này vẫn đáng được lưu ý. Cú sốc năng lượng đang gây áp lực lớn hơn lên các hộ gia đình thu nhập thấp và trung bình, những đối tượng không được hưởng lợi nhiều từ đà tăng của thị trường chứng khoán và giá nhà trong những năm gần đây.

Nguy cơ đối với khả năng chi trả của người dân có thể còn gia tăng nếu cú sốc năng lượng kéo dài. Ngày càng nhiều quan chức Fed phát tín hiệu hawkish trong bối cảnh áp lực lạm phát tăng lên.

Thành viên Hội đồng Thống đốc Fed Lisa Cook cho biết bà “sẵn sàng tăng lãi suất” nếu quá trình giảm lạm phát không sớm quay trở lại. Trong khi đó, Chủ tịch Fed Minneapolis Neel Kashkari tiếp tục nhấn mạnh rằng kiểm soát lạm phát vẫn là ưu tiên hàng đầu, khi thị trường lao động hiện vẫn tương đối vững chắc.

Điều này cho thấy báo cáo việc làm tháng tới có thể không còn là yếu tố quyết định nhất đối với chính sách tiền tệ. Thay vào đó, dữ liệu CPI tháng 5 dự kiến công bố ngày 10/6 sẽ thu hút nhiều sự chú ý hơn.

Hiện thị trường hợp đồng tương lai Fed đang định giá khoảng 60% khả năng Fed tăng lãi suất trước cuối năm. Nếu lạm phát tiếp tục nóng hơn dự kiến, kỳ vọng về thời điểm tăng lãi suất có thể được đẩy lên sớm hơn.