TD Bank: Giá dầu tăng và căng thẳng Trung Đông gây áp lực lên triển vọng kinh tế Bắc Mỹ

Những điểm cần lưu ý tại thị trường Canada

Thị trường lao động của Canada tiếp tục yếu trong tháng 2. Việc làm giảm và phần lớn mức giảm nằm ở các công việc toàn thời gian và khu vực tư nhân. Tỷ lệ thất nghiệp tăng lên 6.7%. Thâm hụt thương mại của Canada tăng mạnh trong tháng 1 và chúng tôi nhận định thương mại sẽ làm giảm tăng trưởng GDP quý 1. Mức tăng giá dầu gần đây vẫn chưa phản ánh trong các dữ liệu hiện tại. Nếu giá dầu duy trì ở mức cao trong thời gian dài thì rủi ro là kỳ vọng lạm phát có thể bắt đầu tăng. Hiện tại chúng tôi nhận định Ngân hàng Canada sẽ giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp tuần tới và tiếp tục đánh giá tác động của các gián đoạn đang diễn ra.

Những điểm cần lưu ý tại thị trường Hoa Kỳ

Xung đột leo thang tại Trung Đông tiếp tục đẩy giá năng lượng toàn cầu tăng cao. Sự bất định về thời gian kéo dài của xung đột đang tạo áp lực lên các thị trường tài chính. Dữ liệu lạm phát của Hoa Kỳ trong tháng 2, trước khi giá năng lượng tăng mạnh, ghi nhận mức tăng 2.4% so với cùng kỳ năm trước ngay trước cuộc họp của Fed vào tuần tới. Hoa Kỳ cũng công bố các cuộc điều tra thuế quan mới theo Mục 301 đối với hàng chục quốc gia. Động thái này xác nhận rằng chính quyền sẽ tiếp tục áp dụng thuế quan sau khi Tòa án Tối cao bãi bỏ các mức thuế trước đây theo IEEPA.

Canada – Cú sốc giá dầu

Giá dầu thô biến động mạnh trong tuần này khiến thị trường tài chính duy trì trạng thái thận trọng. Nguyên nhân chính là Eo biển Hormuz vẫn bị gián đoạn nghiêm trọng. Khu vực này là tuyến vận chuyển của khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Tại thời điểm viết bài, giá dầu WTI đang giao dịch trên 96 USD/thùng. Mức giá này cao hơn so với mức đóng cửa của tuần trước nhưng quá trình tăng giá diễn ra với biến động lớn. Trong cùng khoảng thời gian đó, giá dầu đã giao dịch trong vùng từ 78 USD đến đỉnh 117 USD. Thị trường chứng khoán suy yếu khi chỉ số S&P TSX giảm 0.5%. Thị trường trái phiếu phản ánh rủi ro lạm phát cao hơn. Lợi suất trái phiếu Chính phủ Canada kỳ hạn 10 năm tăng thêm 5 bps lên 3.46%. Tổng mức tăng đã vượt 30 bps kể từ thời điểm trước các cuộc tấn công vào Iran.

Tình hình thị trường lao động của Canada ngay trước khi cú sốc dầu mỏ xảy ra được phản ánh trong báo cáo việc làm công bố vào thứ Sáu. Trái với kỳ vọng rằng thị trường lao động sẽ phục hồi, dữ liệu tháng 2 tiếp tục cho thấy sự yếu kém giống như tháng 1. Tổng việc làm giảm 84 nghìn, cộng thêm mức giảm 25 nghìn của tháng trước. Nếu nhìn theo xu hướng ba tháng thì tổng số việc làm đã chuyển sang xu hướng giảm. Các chi tiết trong báo cáo cũng cho thấy tình hình không tích cực. Mức giảm chủ yếu nằm ở các công việc toàn thời gian và khu vực tư nhân. Statistics Canada cho biết việc làm khu vực tư nhân hầu như không thay đổi so với một năm trước. Lực lượng lao động tiếp tục thu hẹp, tức là số người tham gia thị trường lao động giảm. Tuy nhiên tốc độ giảm chậm hơn so với tháng 1.

Mặc dù số người rời khỏi lực lượng lao động tăng lên, tỷ lệ thất nghiệp vẫn tăng lên mức 6.7%. Nhìn chung báo cáo việc làm này yếu hơn rõ rệt so với kỳ vọng của thị trường. Tuy nhiên xu hướng suy yếu này không hoàn toàn bất ngờ vì nền kinh tế Canada đang đối mặt với nhiều khó khăn.

Dữ liệu thương mại hàng hóa tháng 1 tiếp tục cho thấy các vấn đề của nền kinh tế. Thâm hụt thương mại của Canada tăng mạnh lên 3.6 tỷ USD từ mức 1.3 tỷ USD trong tháng 12. Nguyên nhân chính là xuất khẩu giảm và xóa bỏ các mức tăng của những tháng trước. Phần lớn sự suy yếu đến từ ngành ô tô. Trong giai đoạn này các nhà máy ô tô có thời gian ngừng sản xuất theo mùa dài hơn bình thường, làm ảnh hưởng đến cả số liệu xuất khẩu và nhập khẩu. Khi các nhà máy quay lại lịch sản xuất bình thường thì số liệu thương mại có thể cải thiện trong vài tháng tới.

Mức tăng của giá dầu gần đây sẽ chưa xuất hiện rõ trong cán cân thương mại của Canada cho đến dữ liệu của tháng 3. Với thông tin hiện tại, thương mại ròng nhiều khả năng sẽ làm giảm tăng trưởng GDP thực tế trong quý 1 năm 2026. Nếu giá dầu duy trì ở mức cao trong thời gian dài thì rủi ro là lạm phát do chi phí tăng sẽ lan ra ngoài lĩnh vực năng lượng và làm kỳ vọng lạm phát tăng lên.

Phó Thống đốc Sharon Kozicki đã giải thích trong một bài phát biểu tuần trước cách Ngân hàng Canada có thể phản ứng với các cú sốc nguồn cung như cú sốc dầu mỏ. Hai yếu tố quan trọng nhất là quy mô của cú sốc và thời gian kéo dài của cú sốc đó, cùng với tình trạng hiện tại của nền kinh tế. Hiện nay yếu tố chưa rõ ràng nhất là cú sốc dầu mỏ sẽ kéo dài trong bao lâu. Nếu nhìn vào tình trạng của nền kinh tế Canada hiện tại thì bức tranh vĩ mô vẫn khá yếu. Chúng tôi không thấy dấu hiệu cho thấy tăng trưởng GDP sẽ tăng mạnh trong thời gian gần. Vì vậy chúng tôi không thấy các điều kiện cần thiết để Ngân hàng Canada tăng lãi suất trong năm nay. Điều này khác với kỳ vọng nhỏ hiện nay của thị trường rằng lãi suất có thể tăng. Chúng tôi nhận định Ngân hàng Canada sẽ giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp tuần tới và tiếp tục theo dõi tác động của các gián đoạn tại Eo biển Hormuz.

Hoa Kỳ – Rủi ro địa chính trị khiến thị trường căng thẳng

Các thị trường tài chính toàn cầu tiếp tục trải qua một tuần biến động khi xung đột tại Trung Đông leo thang. Iran đã tấn công các tàu di chuyển qua Eo biển Hormuz và các cơ sở năng lượng trong khu vực. Những sự kiện này giữ cho giá năng lượng duy trì ở mức cao. Giá dầu trong tuần dao động chủ yếu trong vùng 90–100 USD/thùng. Thông báo rằng các quốc gia thành viên của Cơ quan Năng lượng Quốc tế sẽ giải phóng một phần dự trữ dầu chiến lược đã giúp thị trường bớt căng thẳng. Tuy nhiên rủi ro đối với nền kinh tế toàn cầu trong ngắn hạn vẫn ở mức cao. Tại thời điểm viết bài, chỉ số S&P 500 giảm 1.2% và lợi suất trái phiếu Chính phủ Hoa Kỳ kỳ hạn 10 năm tăng 14 bps trong tuần lên 4.27%.

Hoa Kỳ phần nào ít chịu tác động từ giá năng lượng toàn cầu tăng mạnh vì nước này là một nhà xuất khẩu năng lượng ròng. Tuy nhiên xung đột vẫn có thể tạo ra một lực cản nhẹ đối với tăng trưởng kinh tế trong năm nay. Thời gian kéo dài của xung đột và tác động của nó đối với giá năng lượng vẫn rất khó dự đoán. Tuy nhiên nhiều khả năng thị trường năng lượng sẽ cần nhiều tháng để ổn định trở lại thay vì chỉ vài tuần. Điều này có thể tạo áp lực lên người tiêu dùng và doanh nghiệp Hoa Kỳ trong ngắn hạn.

Dữ liệu lạm phát tháng 2 của Hoa Kỳ được công bố trước khi giá năng lượng tăng mạnh. Dữ liệu cho thấy áp lực lạm phát vẫn ở mức cao ngay từ đầu năm. Nếu tính theo tốc độ thay đổi hàng năm trong ba tháng của CPI lõi thì mức tăng đã quay trở lại khoảng 3% trong tháng 2 sau khi tạm thời giảm trong giai đoạn trước đó. Với việc giá năng lượng tăng mạnh và chi phí thuế quan vẫn đang dần được chuyển vào giá hàng hóa, áp lực lạm phát có thể tiếp tục duy trì ở mức cao. Điều này có khả năng khiến Fed tiếp tục thận trọng trong chính sách tiền tệ. Tại thời điểm viết bài, thị trường tài chính đang định giá khoảng một phần ba khả năng rằng Fed sẽ giữ nguyên lãi suất trong toàn bộ năm nay.

Về chính sách thương mại, Đại diện Thương mại Hoa Kỳ Greer đã công bố một loạt cuộc điều tra thuế quan mới theo Mục 301 trong tuần này đối với hàng chục quốc gia. Thuế quan theo Mục 301 được áp dụng đối với các quốc gia bị cho là tham gia vào các hoạt động thương mại không công bằng hoặc chống cạnh tranh gây thiệt hại cho thương mại Hoa Kỳ. Cuộc điều tra đầu tiên được công bố vào thứ Tư liên quan đến tình trạng dư thừa công suất và sản xuất trong ngành sản xuất. Cuộc điều tra này nhắm vào 15 quốc gia và Liên minh châu Âu. Các quốc gia bị nhắm tới chiếm khoảng 75% tổng nhập khẩu của Hoa Kỳ. Trong số đó Liên minh châu Âu, Mexico và Trung Quốc chiếm khoảng 40–50 điểm phần trăm. Một cuộc điều tra khác theo Mục 301 liên quan đến việc nhiều quốc gia không cấm hiệu quả việc nhập khẩu các sản phẩm được sản xuất bằng lao động cưỡng bức. Cuộc điều tra này nhắm vào 60 đối tác thương mại lớn nhất của Hoa Kỳ. Thuế quan toàn cầu 10% theo Mục 122 đã được áp dụng vào tháng trước và sẽ hết hạn vào cuối tháng 7. Vì vậy chính quyền có thể sẽ đẩy nhanh các cuộc điều tra theo Mục 301 để xây dựng một hệ thống thuế quan mới thay thế cho các mức thuế trước đây theo IEEPA đã bị bãi bỏ.

Nhìn sang tuần tới, Fed được dự báo rộng rãi sẽ giữ nguyên lãi suất. Tuy nhiên các nhà đầu tư sẽ theo dõi rất chặt chẽ cách Fed đánh giá sự cân bằng giữa hai rủi ro lớn là giá dầu tăng mạnh và mức độ bất định cao của nền kinh tế. Thị trường lao động của Hoa Kỳ đã có dấu hiệu suy yếu trong những tháng gần đây. Tuy nhiên áp lực lạm phát nhiều khả năng sẽ khiến lạm phát duy trì cao hơn đáng kể so với mục tiêu 2% trong suốt năm. Chủ tịch Powell có thể sẽ tiếp tục nhấn mạnh rằng các quyết định của FOMC sẽ phụ thuộc vào dữ liệu kinh tế và rằng Fed cần kiên nhẫn để đánh giá xem các xu hướng mới của lạm phát và tăng trưởng có kéo dài hay không.