Trung Quốc giảm nhập khẩu dầu, xuất khẩu tăng mạnh của Mỹ khiến phe mua bị bất ngờ

Tuy nhiên, sau 5 tuần, dù Hormuz vẫn gần như đóng cửa và đàm phán hòa bình chưa đạt tiến triển đáng kể, giá dầu không tiếp tục leo thang mà ngược lại đã giảm về vùng 100-110 USD/thùng.

Đà giảm của giá dầu đến từ nhiều yếu tố. Các nhà máy lọc dầu Trung Quốc cắt giảm mạnh công suất hoạt động, giảm nhập khẩu dầu và chuyển sang sử dụng lượng dầu dự trữ. Trong khi đó, Mỹ gia tăng xuất khẩu dầu thô và nhiên liệu nhằm bù đắp phần thiếu hụt nguồn cung từ Trung Đông.

Trước chiến sự, khoảng 20% nguồn cung năng lượng toàn cầu đi qua eo biển Hormuz. Xung đột hiện đã khiến khoảng 14 triệu thùng dầu/ngày, tương đương 14% nguồn cung toàn cầu từ Saudi Arabia, Iraq, UAE và Kuwait, bị gián đoạn.

Giá năng lượng tăng cao cũng làm lạm phát leo thang, gây sức ép lên tăng trưởng kinh tế toàn cầu và kéo theo hiện tượng “phá hủy nhu cầu”, khi người tiêu dùng buộc phải cắt giảm sử dụng nhiên liệu.

Theo Ole Hansen, chuyên gia phân tích tại Saxo Bank, việc giá dầu vẫn duy trì ở mức tương đối thấp dù thị trường đang đối mặt với cú sốc nguồn cung lớn chưa từng có cho thấy nhu cầu tiêu thụ đang suy yếu mạnh hơn dự báo.

Các loại dầu Trung Đông như Oman, Dubai và Murban hiện chỉ giao dịch cao hơn khoảng 9 USD/thùng so với chuẩn Dubai, giảm sâu so với mức premium hơn 65 USD/thùng hồi tháng 3.

Giá dầu Permian của Mỹ tại cảng Magellan East Houston cũng giảm mạnh về gần mức trước chiến tranh. Dầu Mars Sour của Mỹ hiện giao dịch cao hơn khoảng 4 USD/thùng so với dầu WTI, thấp hơn nhiều so với mức đỉnh 17.50 USD hồi đầu tháng 4.

Xuất khẩu dầu thô Mỹ sang châu Âu gia tăng cũng tạo áp lực lên giá dầu khu vực Đại Tây Dương. Dầu Forties Biển Bắc hiện giao dịch dưới giá Brent chuẩn, trái ngược hoàn toàn với mức premium kỷ lục hồi tháng 4.

Trung Quốc là nhân tố tác động mạnh nhất đến thị trường dầu trong thời gian qua. Theo Morgan Stanley, các nhà máy lọc dầu nước này đã giảm gần 20% sản lượng so với trước chiến tranh, xuống còn khoảng 8.4 triệu thùng/ngày.

Nhập khẩu dầu đường biển của Trung Quốc giảm khoảng 5.5 triệu thùng/ngày trong 30 ngày tính đến ngày 8/5. Một số nhà máy lọc dầu thậm chí bán lại các lô hàng dầu đã mua theo hợp đồng dài hạn do nhu cầu nội địa yếu và giá dầu cao giúp hoạt động bán lại có lợi nhuận.

Toàn châu Á, khu vực chiếm khoảng 37% công suất lọc dầu toàn cầu, ghi nhận lượng nhập khẩu dầu xuống mức thấp nhất 10 năm trong tháng 4 khi các nhà máy ưu tiên sử dụng dầu tồn kho mua với giá rẻ trước chiến tranh.

Theo Energy Aspects, sản lượng lọc dầu tại châu Á dự kiến giảm 5.6% trong tháng 5 so với tháng 3, xuống còn 28.7 triệu thùng/ngày.

Việc các nhà máy lọc dầu toàn cầu tăng cường sử dụng hàng tồn kho khiến dự trữ dầu thế giới giảm với tốc độ kỷ lục. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết tồn kho dầu toàn cầu đã giảm tổng cộng 246 triệu thùng chỉ trong tháng 3 và tháng 4.

Tồn kho dầu tại khu vực OECD châu Á - châu Đại Dương giảm 12% so với thời điểm trước chiến tranh.

George Dix, chuyên gia của Energy Aspects, cho biết thị trường hiện chưa muốn mua “thùng dầu đắt đỏ tiếp theo” và đang chờ đợi một bước đột phá tại eo biển Hormuz, nhưng lượng tồn kho rồi cũng sẽ cạn.

Trong khi đó, Mỹ tăng mạnh xuất khẩu dầu và nhiên liệu để hỗ trợ thị trường. Chính phủ Mỹ cũng đã bán ra 133 triệu thùng dầu từ Kho Dự trữ Dầu Chiến lược (SPR).

Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), xuất khẩu dầu và nhiên liệu của Mỹ tăng lên 13 triệu thùng/ngày trong hai tuần đầu tháng 5, so với 11.2 triệu thùng/ngày hồi tháng 3.

Các chuyên gia cảnh báo mức giá hiện tại có thể khó duy trì nếu Hormuz tiếp tục đóng cửa trong vài tháng tới. Khi lượng tồn kho giảm xuống mức thấp, các nhà máy lọc dầu sẽ buộc phải quay lại mua dầu với giá cao hơn để duy trì nguồn cung nhiên liệu.

Adi Imsirovic, chuyên gia tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), nhận định thị trường dầu đang cho thấy khả năng chống chịu khá tốt, nhưng điều đó chủ yếu nhờ việc liên tục rút dầu từ kho dự trữ trong lúc chờ đợi đột phá tại Hormuz.