Wells Fargo: Cấu trúc kinh tế thay đổi giúp Mỹ chống chịu tốt hơn trước khủng hoảng dầu mỏ

Thực tế cho thấy nền kinh tế Mỹ hiện nay ít nhạy cảm hơn với việc giá năng lượng tăng cao so với trước đây. Wells Fargo đã trình bày kết quả mô phỏng từ mô hình kinh tế của mình. Kết quả cho thấy nếu giá dầu tăng bền vững 50% thì tốc độ tăng trưởng hàng năm trung bình của chỉ số PCE của Mỹ có thể giảm khoảng một điểm phần trăm. Tuy nhiên cần đặt kết quả này trong bối cảnh lịch sử để hiểu rõ hơn. Nếu mức tăng giá dầu bền vững 50% tương tự xảy ra trong những năm 1980 thì tác động ước tính sẽ lớn hơn nhiều, khi tốc độ tăng trưởng PCE có thể giảm khoảng hai điểm phần trăm, tức là gần gấp đôi so với hiện nay. Điều này có nghĩa là trong giai đoạn đó chỉ riêng việc giá năng lượng tăng mạnh cũng có thể làm tăng đáng kể nguy cơ suy thoái nếu các yếu tố kinh tế khác không thay đổi.

Trong những năm 1980, nền kinh tế Mỹ phụ thuộc nhiều vào năng lượng và đặc biệt phụ thuộc vào dầu nhập khẩu. Khi giá năng lượng tăng đột ngột thì chi phí của hộ gia đình và doanh nghiệp tăng nhanh. Chi phí năng lượng cao làm giảm thu nhập thực tế của người tiêu dùng vì họ phải dành nhiều tiền hơn cho xăng dầu và các chi phí liên quan đến năng lượng. Khi thu nhập thực tế giảm, người dân cắt giảm chi tiêu cho các hàng hóa và dịch vụ khác. Điều này làm tiêu dùng suy yếu và kéo theo tăng trưởng kinh tế chung chậm lại.

Hiện nay tình hình đã thay đổi đáng kể. Thứ nhất, nền kinh tế Mỹ sử dụng năng lượng hiệu quả hơn so với trước đây. Ví dụ rõ ràng nhất là hiệu suất nhiên liệu của xe hơi. Trong những năm 1980, một chiếc xe mới trung bình chỉ chạy được khoảng 20 dặm cho mỗi gallon xăng, trong khi hiện nay một chiếc xe mới trung bình có thể chạy khoảng 32 dặm cho mỗi gallon xăng. Điều này có nghĩa là cùng một quãng đường di chuyển thì người dân ngày nay tiêu thụ ít nhiên liệu hơn trước đây. Thứ hai, thu nhập của các hộ gia đình hiện nay cao hơn so với trước kia. Vì thu nhập cao hơn nên chi tiêu cho xăng dầu và các sản phẩm liên quan đến năng lượng chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ hơn trong tổng chi tiêu của hộ gia đình so với trước đây. Thứ ba, Mỹ hiện sản xuất nhiều năng lượng hơn trong nước, bao gồm dầu và khí đốt. Điều này làm giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung năng lượng từ nước ngoài so với các thập kỷ trước.

Những thay đổi này có ý nghĩa quan trọng đối với nền kinh tế. Hiệu quả sử dụng năng lượng cao hơn, lượng năng lượng cần thiết để tạo ra một đơn vị sản lượng kinh tế thấp hơn và việc Mỹ chuyển từ vị thế nhập khẩu năng lượng ròng sang xuất khẩu năng lượng ròng đã làm giảm tác động trực tiếp của các cú sốc giá dầu và khí đốt đối với tăng trưởng kinh tế, đặc biệt là đối với chi tiêu tiêu dùng của hộ gia đình.

Tuy nhiên điều này không có nghĩa là giá năng lượng tăng cao hiện nay không gây áp lực cho nền kinh tế. Trong ngắn hạn, nhu cầu năng lượng thường không thay đổi nhiều khi giá tăng vì các hộ gia đình và doanh nghiệp vẫn cần năng lượng để đi lại, sản xuất và sinh hoạt. Điều này có nghĩa là khi giá tăng thì họ vẫn phải chi tiêu nhiều hơn cho năng lượng. Ngoài ra các hộ gia đình có thu nhập thấp chịu ảnh hưởng lớn hơn vì chi tiêu cho năng lượng chiếm tỷ trọng cao hơn trong ngân sách của họ. Vì lý do đó các nhà phân tích đã điều chỉnh giảm nhận định tăng trưởng PCE thực tế sau khi giá năng lượng tăng trong thời gian gần đây.

Cũng cần nhấn mạnh rằng tình hình hiện nay vẫn rất biến động và khó dự đoán. Tuy nhiên nếu nhìn ở cấp độ toàn nền kinh tế thì tác động của giá năng lượng cao hiện nay nhiều khả năng sẽ thể hiện dưới dạng tốc độ tăng trưởng tiêu dùng chậm lại thay vì sự sụt giảm mạnh trong chi tiêu như từng xảy ra trong các cú sốc dầu mỏ lớn trong quá khứ. Dù vậy diễn biến của giá năng lượng và tác động của nó đối với nền kinh tế vẫn cần tiếp tục được theo dõi chặt chẽ trong thời gian tới.