Westpac: Lệnh đình chiến là chưa đủ để xoa dịu cú sốc năng lượng

Sự khác biệt giữa điều mọi người kỳ vọng và điều có khả năng thực sự xảy ra đang trở nên rõ ràng hơn. Trong ngắn hạn, kinh tế Australia đối mặt với nhiều khó khăn. Lạm phát có xu hướng tăng, trong khi người tiêu dùng chịu áp lực từ lãi suất cao, thu nhập tăng chậm và tỷ lệ thất nghiệp có dấu hiệu tăng. Tình hình ở nhiều quốc gia khác còn khó khăn hơn. Australia có lợi thế nhờ xuất khẩu LNG nên đến nay vẫn tránh được tình trạng thiếu hụt nhiên liệu. Ngược lại, nhiều quốc gia thu nhập thấp không có lợi thế này và đang đối mặt với nguy cơ thiếu nhiên liệu, thậm chí phải áp dụng các biện pháp phân phối hạn chế. Một số quốc gia tại khu vực Thái Bình Dương chịu ảnh hưởng đặc biệt nghiêm trọng.

Cú sốc kinh tế từ xung đột tại Vùng Vịnh tác động trực tiếp đến nguồn cung dầu và khí đốt toàn cầu. Điều này khác với giai đoạn COVID khi sự gián đoạn xảy ra trên toàn bộ chuỗi cung ứng. Nó cũng khác với giai đoạn xung đột Nga–Ukraine khi nguồn cung năng lượng không mất hoàn toàn mà chỉ được chuyển hướng sang các thị trường khác. Lần này, nguồn cung bị gián đoạn ngay tại khu vực sản xuất. Một phần dầu và khí đốt được chuyển qua các đường ống của Ả-rập Xê-út, nhưng không đủ để bù đắp phần thiếu hụt. Các ước tính hiện tại cho thấy sản lượng dầu toàn cầu giảm khoảng 8–9 triệu thùng mỗi ngày và nguồn cung khí đốt giảm khoảng một phần năm so với trước chiến tranh. Đồng thời, các cuộc tấn công vào hạ tầng năng lượng của Nga cũng làm giảm thêm khoảng 0.7–1 triệu thùng mỗi ngày.

Khi nguồn cung giảm mạnh như vậy, giá năng lượng tăng là điều khó tránh khỏi.

Việc đạt được lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần là một tín hiệu tích cực. Nếu lệnh ngừng bắn được duy trì đủ lâu để Eo biển Hormuz hoạt động trở lại bình thường, giá năng lượng có thể giảm so với mức hiện tại nhưng khó quay về mức trước chiến tranh trong thời gian ngắn vì cơ sở hạ tầng năng lượng đã bị thiệt hại.

Ngay cả khi Eo biển Hormuz mở lại, điều quan trọng cần theo dõi là liệu các tàu mới có tiếp tục đi vào khu vực trong những tuần tới hay không, chứ không chỉ là việc các tàu đang mắc kẹt có thể rời đi. Nếu không có tàu mới đi vào, nguồn cung cho các chu kỳ tiếp theo sẽ bị gián đoạn, dẫn đến thiếu hụt và giá có thể tăng trở lại, đặc biệt đối với các sản phẩm đã qua tinh chế.

Nếu lệnh ngừng bắn không được duy trì, việc cải thiện nguồn cung hiện tại sẽ chỉ mang tính tạm thời. Mức độ tin tưởng giữa các bên còn thấp và việc kiểm soát Eo biển Hormuz vẫn không ổn định. Ngay cả khi tình hình tạm thời lắng xuống, nguy cơ xung đột quay trở lại trong năm vẫn còn.

Đối với Australia, vấn đề quan trọng nhất là mức độ ảnh hưởng của giá năng lượng đến giá hàng hóa và dịch vụ trong nước. Hiện có ít cơ sở để lạc quan. Giá nhiên liệu có thể giảm nhanh nếu điều kiện thuận lợi, nhưng nhiều loại hàng hóa khác đã tăng giá và khó giảm trở lại. Ví dụ, chi phí xây dựng nhà ở đã tăng khoảng 10% theo ước tính ban đầu. Áp lực giá đã lan rộng sang nhiều lĩnh vực và trong một số trường hợp tăng mạnh hơn mức lạm phát chung. RBA sẽ theo dõi chặt chẽ diễn biến này và có thể coi đây là yếu tố làm tăng thêm lạm phát cơ bản.

Sắp tới, giới chuyên môn sẽ xem xét hai kịch bản: gián đoạn kéo dài tại Eo biển Hormuz và trường hợp lệnh ngừng bắn được duy trì. Nếu lệnh ngừng bắn được giữ vững, rủi ro suy giảm tăng trưởng sẽ giảm và áp lực lạm phát có thể hạ bớt. Tuy nhiên, do giá cả đã tăng và lan rộng trong nền kinh tế, rủi ro lạm phát vẫn còn và RBA nhiều khả năng vẫn phải tiếp tục tăng lãi suất. Dù vậy, đây vẫn là kịch bản tích cực hơn so với đánh giá cơ sở hiện tại và là trường hợp mà chúng tôi sẵn sàng chấp nhận nếu nhận định ban đầu không đúng.