MUFG - Asia FX: Nhật Bản mạnh tay can thiệp tiền tệ, USD/JPY lao dốc

Tổng thống Trump cho biết Mỹ sẽ tổ chức và hỗ trợ dẫn đường để một số tàu trung lập đang bị kẹt tại Vịnh Ba Tư có thể rời khỏi Eo biển Hormuz một cách an toàn, đồng thời ông nói rằng Mỹ đang trao đổi với Iran và các cuộc trao đổi này đang diễn ra theo hướng tích cực. Thông tin này khiến giá dầu tiếp tục biến động, dù trước đó giá dầu Brent đã giảm mạnh từ mức đỉnh gần đây là 122 USD/thùng xuống còn khoảng 108 USD/thùng tại thời điểm viết. Dựa trên các thông tin hiện có, có thể cho rằng khả năng xảy ra leo thang quân sự thêm là thấp và nhận định rằng Trump đang tìm cách đạt được một kết quả thuận lợi để có thể tuyên bố thành công trong xung đột với Iran, tuy nhiên hiện vẫn chưa thể xác định rõ liệu tình hình sẽ giữ nguyên như hiện tại hay sẽ dần hạ nhiệt trong thời gian tới.

Trong những ngày gần đây có ba diễn biến lớn ảnh hưởng đến thị trường, thứ nhất là Nhật Bản can thiệp vào thị trường ngoại hối để hỗ trợ đồng JPY, thứ hai là Trung Quốc phản ứng lại việc Mỹ áp lệnh trừng phạt đối với các nhà máy lọc dầu Trung Quốc và các hoạt động mua dầu từ Iran, và thứ ba là Việt Nam bị Mỹ đưa vào danh sách “quốc gia nước ngoài ưu tiên” về vấn đề bảo hộ sở hữu trí tuệ, điều này có thể được hiểu là Mỹ muốn gây áp lực để Việt Nam kiểm soát chặt hơn hoạt động trung chuyển hàng hóa và phần giá trị gia tăng có nguồn gốc từ Trung Quốc trong chuỗi sản xuất.

Cụ thể, tỷ giá USD/JPY đã giảm nhanh từ gần mức 160 xuống dưới 157 tại thời điểm viết, nguyên nhân nhiều khả năng là do chính phủ Nhật Bản đã can thiệp vào thị trường ngoại hối vào tối thứ Năm theo giờ châu Á nhằm làm giảm giá trị của cặp tỷ giá này. Xu hướng này có thể đã tiếp diễn sang ngày thứ Sáu trong bối cảnh nhiều thị trường châu Á nghỉ lễ khiến thời gian giao dịch bị rút ngắn. Các ước tính của thị trường dựa trên dữ liệu tiền gửi tài khoản vãng lai do Ngân hàng Nhật Bản công bố và sự thay đổi trong các vị thế trên thị trường tiền tệ cho thấy quy mô can thiệp có thể vào khoảng 5,000 đến 6,000 tỷ JPY, tương đương khoảng 32 đến 38 tỷ USD. Nếu các con số này chính xác, quy mô can thiệp sẽ tương đương với các đợt can thiệp trước đây vào tháng 4/2024 và tháng 10/2022.

Tuy nhiên, việc tỷ giá USD/JPY có tiếp tục giảm ổn định hay không sẽ còn phụ thuộc vào các yếu tố cơ bản, đặc biệt là việc Fed có chuyển sang lập trường dovish hơn hay không và Ngân hàng Nhật Bản có tiếp tục tăng lãi suất trong thời gian tới. Kịch bản cơ sở của MUFG là BOJ sẽ tăng lãi suất hai lần vào tháng 6 và tháng 12 năm nay, và giả định này cùng với việc tình hình tại Eo biển Hormuz hạ nhiệt sẽ là yếu tố quan trọng để tỷ giá USD/JPY dần giảm về vùng 152.

Trong khi đó, Trung Quốc lần đầu tiên kể từ khi ban hành Blocking Statute vào năm 2021 đã chính thức áp dụng cơ chế này, theo đó cấm các tổ chức và cá nhân tuân thủ các lệnh trừng phạt mới của Mỹ nhằm vào 5 nhà máy lọc dầu Trung Quốc với lý do các đơn vị này có liên quan đến việc giao dịch dầu của Iran. Điều này có nghĩa là các bên thứ ba nếu tuân thủ lệnh trừng phạt của Mỹ có thể sẽ gặp rủi ro pháp lý tại Trung Quốc nếu vẫn tiếp tục làm theo các yêu cầu đó. Quy định này nhằm thay đổi cách mà các lệnh trừng phạt của Mỹ tác động đến thị trường, bằng cách gửi tín hiệu rằng việc tuân thủ các lệnh trừng phạt ngoài phạm vi lãnh thổ Mỹ mà Trung Quốc cho là không hợp lý sẽ không còn là lựa chọn an toàn.

Có thể cho rằng đây là một diễn biến rất quan trọng và cần được theo dõi sát, không chỉ vì nó diễn ra trước cuộc gặp dự kiến giữa Chủ tịch Tập và Trump. Một vấn đề đáng chú ý là vì sao Trung Quốc lại chọn thời điểm này để hành động, và chúng tôi cho rằng nguyên nhân là do các lệnh trừng phạt mới đã ảnh hưởng trực tiếp đến các nhà máy lọc dầu “teapot” quy mô lớn tại Trung Quốc, đồng thời Trung Quốc đã tăng cường khả năng tự bảo vệ, đặc biệt là trong hệ thống thanh toán và giảm phụ thuộc vào USD, nên cảm thấy đủ tự tin để áp dụng cơ chế này lần đầu tiên. Trong thời gian tới, có thể Trung Quốc sẽ tiếp tục đưa ra các biện pháp mạnh hơn để bảo vệ lợi ích của mình, đặc biệt nếu động thái này cho thấy họ có khả năng phản ứng hiệu quả trước các lệnh trừng phạt từ Mỹ.