MUFG - Daily FX: IEA đề xuất xả kho dầu quy mô lớn khi xung đột Trung Đông đẩy rủi ro lạm phát toàn cầu tăng cao

Tờ Wall Street Journal cho biết Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã đề xuất giải phóng lượng dầu dự trữ lớn nhất từ trước đến nay. Thông tin này cho thấy các nước G7 có thể đã đạt được một thỏa thuận về việc đưa ra thị trường khoảng 300–400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược. Ý tưởng này đã được thảo luận từ đầu tuần khi giá dầu thô tăng mạnh vào thứ Hai. Trung bình mỗi ngày có khoảng 20 triệu thùng dầu đi qua eo biển Hormuz, vì vậy nếu giải phóng 300–400 triệu thùng dầu thì lượng dầu này có thể bù đắp hoàn toàn cho nguồn cung bị gián đoạn nếu eo biển Hormuz bị đóng cửa trong khoảng 15–20 ngày.

Trong thực tế, thời gian bù đắp có thể dài hơn vì Ả Rập Saudi đã chuyển một phần xuất khẩu dầu sang các cảng ở bờ biển phía Tây để tránh tuyến vận chuyển qua Hormuz. Điều này giúp giảm bớt rủi ro thiếu hụt nguồn cung dầu trên thị trường trong một khoảng thời gian tương đối đủ để thị trường điều chỉnh. Thời gian khoảng 15–20 ngày cũng gần với giả định của nhiều nhà đầu tư rằng xung đột tại khu vực có thể kéo dài khoảng 3–4 tuần. Ba mươi hai quốc gia thành viên của IEA sẽ họp vào sáng nay để xem xét và thảo luận chính thức về đề xuất giải phóng dự trữ dầu này.

Mặc dù vậy, hiện vẫn chưa có dấu hiệu cho thấy cường độ xung đột giảm. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cho biết ngày hôm qua là ngày diễn ra các cuộc tấn công tên lửa mạnh nhất từ phía Mỹ và Israel kể từ khi xung đột bắt đầu. Đồng thời, các thông tin về các hành động đáp trả từ phía Iran cũng tiếp tục được công bố. Hải quân Anh trước đó báo cáo rằng Iran đã tấn công một tàu chở hàng tại eo biển Hormuz. Phía Mỹ cũng thông báo rằng họ đã phá hủy 16 tàu rải mìn của Iran gần khu vực này. Việc Iran sử dụng mìn trên biển có thể khiến tình hình leo thang hơn nữa, đặc biệt trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump đã cảnh báo rằng Mỹ sẽ tăng cường tấn công nếu Iran sử dụng mìn tại eo biển Hormuz vì điều này có thể gây nguy hiểm cho tuyến vận chuyển dầu quan trọng của thế giới.

Thị trường tài chính hiện đang tập trung vào việc đánh giá mức độ ảnh hưởng của xung đột đối với lạm phát. Lý do là vì nếu giá năng lượng tăng mạnh và kéo lạm phát tăng cao thì các ngân hàng trung ương có thể phải điều chỉnh chính sách tiền tệ, ví dụ như trì hoãn việc cắt giảm lãi suất hoặc thậm chí tăng lãi suất. Những thay đổi chính sách như vậy sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tăng trưởng kinh tế và thị trường tài chính. Sự chú ý của thị trường sẽ tăng lên trong hôm nay khi Mỹ công bố dữ liệu CPI tháng Hai. Báo cáo này đặc biệt quan trọng vì đây là dữ liệu lạm phát cuối cùng trước khi tác động của cuộc xung đột và giá dầu tăng bắt đầu xuất hiện rõ ràng hơn trong dữ liệu CPI của tháng tiếp theo.

Theo dự báo trung bình của thị trường, CPI toàn phần của Mỹ trong tháng Hai có thể tăng 0.3% theo tháng, cao hơn so với mức 0.2% của tháng trước. Trong khi đó CPI lõi, tức là chỉ số loại bỏ giá thực phẩm và năng lượng, được dự báo sẽ giảm nhẹ từ 0.3% xuống 0.2% theo tháng. Nếu tính theo năm thì CPI toàn phần dự kiến ở khoảng 2.4% và CPI lõi ở khoảng 2.5%, gần như không thay đổi so với tháng trước.

Trong các tháng tới, tác động của giá năng lượng có thể xuất hiện nhanh nhất trong dữ liệu lạm phát. Giá xăng tại Mỹ đã tăng mạnh trong thời gian gần đây. Theo dữ liệu của Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA), giá xăng trung bình trên toàn quốc đã tăng khoảng 18% trong tháng Ba tính đến ngày 9/3 và đạt mức cao nhất kể từ tháng 7/2024. Trong rổ tính CPI của Mỹ, năng lượng hiện chiếm khoảng 6.38% theo số liệu tháng 12. Nếu giả định rằng giá dầu thô Nymex tăng lên khoảng 100 USD/thùng trong quý I và quý II năm nay rồi giảm dần xuống khoảng 70 USD/thùng vào cuối năm, thì CPI năng lượng của Mỹ có thể tăng lên khoảng 15–20% theo năm vào giữa năm nay. Nếu kịch bản này xảy ra và giá khí đốt tự nhiên chỉ tăng ở mức vừa phải, CPI toàn phần của Mỹ có thể tăng thêm khoảng 1.0 điểm phần trăm. Để so sánh, CPI năng lượng theo năm của Mỹ trong quý IV trước đó ở mức -20%, tức là giá năng lượng đã giảm mạnh trong năm trước.

Trong bối cảnh thị trường lao động Mỹ vẫn tương đối ổn định, chúng tôi cho rằng Fed có thể sẽ thận trọng hơn so với các ngân hàng trung ương châu Âu khi xem xét việc tăng lãi suất. Chủ tịch ECB Christine Lagarde hôm qua cho biết ECB sẽ cố gắng tránh lặp lại cú sốc giá năng lượng xảy ra trong giai đoạn 2022–2023. Tuy nhiên bà cũng nhấn mạnh rằng Eurozone hiện có nền tảng kinh tế tốt hơn để chịu đựng các cú sốc năng lượng so với trước đây. Thành viên Hội đồng ECB Peter Kazimir hôm nay cho biết ECB có thể phản ứng với tình hình sớm hơn so với kỳ vọng của thị trường, nhưng ông không muốn đưa ra dự đoán cụ thể cho cuộc họp tháng Tư hay tháng Sáu.

Thành viên MPC của BoE Sarah Breeden dự kiến sẽ phát biểu trước quốc hội hôm nay và bài phát biểu có thể tập trung vào stablecoin nên chưa chắc đề cập trực tiếp đến chính sách tiền tệ. Tuy nhiên nhóm phân tích của MUFG cho rằng các nhà hoạch định chính sách tại Anh có thể ít chấp nhận rủi ro lạm phát tăng cao hơn. Khi các ngân hàng trung ương có quan điểm khác nhau về chính sách tiền tệ, điều này có thể làm giảm nhu cầu mua USD nếu rủi ro toàn cầu không tăng mạnh thêm.

Diễn biến của AUD/USD gần đây cho thấy nhà đầu tư đang ưu tiên các đồng tiền của những quốc gia có khả năng tăng lãi suất. Thị trường hiện định giá khoảng 65% khả năng RBA sẽ tăng lãi suất trong cuộc họp tuần tới và gần như chắc chắn rằng một đợt tăng lãi suất khác có thể diễn ra vào tháng Năm.

Giá dầu Nymex đạt 100 USD vào quý II có thể khiến CPI năng lượng theo năm tăng lên khoảng 15–20%.

Mặc dù giá dầu tăng mạnh và xung đột tại Trung Đông bùng phát, đồng USD nhìn chung không tăng mạnh như nhiều người dự đoán. Phân tích thống kê của chúng tôi cho thấy khi giá dầu thô tăng 10% thì EUR/USD thường giảm khoảng 0.7%. Điều này có nghĩa là nếu giá dầu tăng 50% thì EUR/USD có thể giảm khoảng 3.5%. Tuy nhiên trong thực tế, giá dầu sau khi tăng mạnh đã giảm trở lại khá nhanh nên tác động đối với thị trường ngoại hối cũng nhỏ hơn. Khi tính đến mức tăng ròng của giá dầu khoảng 22%, EUR/USD đã giảm khoảng 1.7% so với mức đóng cửa ngày 27/2, kết quả này khá gần với ước tính từ mô hình của MUFG.

GBP là một trường hợp đáng chú ý. Kể từ khi xung đột bắt đầu, GBP là đồng tiền có hiệu suất tốt thứ ba trong nhóm G10, chỉ đứng sau AUD và CAD. Điều này khá bất ngờ nếu so sánh với cú sốc năng lượng trong năm 2022 sau khi Nga tấn công Ukraine. Khi đó trong tháng đầu tiên bảng Anh là đồng tiền yếu thứ ba trong nhóm G10 và sau ba tháng vẫn ở vị trí này. Tuy nhiên nếu xét trong thời gian dài hơn, phân tích thống kê cho thấy GBP/USD thường chỉ giảm khoảng 0.1% khi giá dầu tăng 10%, đặc biệt trong giai đoạn sau khi Mỹ tăng mạnh sản lượng dầu đá phiến. Tính từ mức đóng cửa ngày 27/2 đến nay, bảng Anh chỉ giảm khoảng 0.4% so với USD.

Giá dầu hiện biến động mạnh và tình hình Trung Đông thay đổi nhanh nên rất khó đưa ra kết luận chắc chắn về xu hướng thị trường. Tuy nhiên có một điểm khác so với cú sốc năng lượng Nga–Ukraine trước đây. Khi xung đột năm 2022 bắt đầu, lợi suất trái phiếu ngắn hạn của Anh ban đầu giảm trong vài tuần đầu. Trong lần này, lợi suất đã tăng ngay lập tức. Lợi suất trái phiếu chính phủ Anh kỳ hạn 2 năm đã tăng khoảng 35 bps trong tuần trước.

Ủy ban Chính sách Tiền tệ của BoE có thể sẽ thận trọng hơn trong việc cắt giảm lãi suất. Trước khi giá năng lượng tăng mạnh lần này, một số thành viên MPC đã bày tỏ lo ngại rằng lạm phát cơ bản tại Anh vẫn khá dai dẳng. Giá năng lượng cao hơn có thể khiến giá thực phẩm tăng và làm tăng kỳ vọng lạm phát của người dân, điều này có thể khiến tiền lương tiếp tục tăng nhanh. Trên thị trường OIS, nhà đầu tư hiện chỉ định giá khoảng 5 bps cắt giảm lãi suất của BoE vào cuối năm, trong khi trước khi xung đột xảy ra thị trường dự báo khoảng 53 bps cắt giảm.

Lợi suất trái phiếu tăng đang hỗ trợ cho GBP nhưng vẫn chưa rõ liệu xu hướng này có thể duy trì lâu dài hay không vì giá năng lượng cao có thể làm giảm thu nhập thực của người dân. Giá hóa đơn tiện ích tại Anh sẽ chưa thay đổi ngay vì mức trần giá của OFGEM chỉ được điều chỉnh vào tháng 7 và mức trần này được tính dựa trên giá khí đốt tự nhiên trong giai đoạn từ giữa tháng 2 đến giữa tháng 5. Tuy nhiên các chi phí khác như lãi suất thế chấp và giá xăng dầu có thể tăng nhanh hơn và ảnh hưởng sớm đến người tiêu dùng.

Chênh lệch lãi suất swap kỳ hạn 2 năm tăng mạnh đang hỗ trợ đồng GBP.