Swissquote Bank: Nhà đầu tư bỏ qua rủi ro địa chính trị khi cơn sốt AI tiếp tục thổi bùng chứng khoán

Các chỉ số chứng khoán lớn của Mỹ và châu Âu nhìn chung vẫn giữ được sự ổn định trong phiên hôm qua, dù giá dầu tăng mạnh sau khi hy vọng về một thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ và Iran gần như tan biến. S&P500 và Nasdaq100 tiếp tục lập đỉnh lịch sử mới, trong khi Dow Jones cũng tăng nhẹ dù chịu ảnh hưởng lớn từ nhóm cổ phiếu công nghiệp.

Đà tăng chủ yếu đến từ nhóm công nghệ. Quỹ ETF bán dẫn của VanEck tăng thêm 1.72% và tiếp tục lập đỉnh mới. Trong khi đó, các thị trường châu Âu tăng yếu hơn do lợi suất trái phiếu đi lên cùng với giá dầu, khiến tâm lý nhà đầu tư thận trọng hơn.

Trong phiên sáng nay, giá dầu thô Mỹ dao động trong vùng 98-100 USD/thùng, còn hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ giảm nhẹ.

Thị trường hiện cho thấy khả năng chống chịu rất mạnh trước các cú sốc tiêu cực. Trong nhiều năm qua, chứng khoán toàn cầu vẫn tăng bất chấp khủng hoảng tài chính, đại dịch, chiến tranh hay khủng hoảng năng lượng. Các chính sách như bơm thanh khoản, QE, hạ lãi suất và kích thích tài khóa đã hỗ trợ nền kinh tế và thị trường tài chính. Đồng thời, công nghệ mới giúp nâng cao năng suất, thúc đẩy tăng trưởng doanh nghiệp và duy trì động lực kinh tế.

Tuy nhiên, thị trường hiện có dấu hiệu tăng quá nhanh và thiếu các nhịp điều chỉnh cần thiết. Nhà đầu tư mua cổ phiếu cả khi có tin tích cực lẫn khi xuất hiện tin tiêu cực, với niềm tin rằng tình hình cuối cùng sẽ được cải thiện. Điều này khiến một số nhóm ngành, đặc biệt là công nghệ, tăng rất mạnh trong thời gian ngắn. Diễn biến của chỉ số Kospi tại Hàn Quốc là ví dụ cho thấy thị trường đang ở trạng thái hưng phấn cao.

Nhiều nhà phân tích đang cố gắng lý giải vì sao thị trường tiếp tục tăng mạnh dù căng thẳng địa chính trị leo thang và giá năng lượng tăng cao. Đây là vấn đề đáng chú ý vì năng lượng là chi phí đầu vào của hầu hết các ngành kinh tế, từ sản xuất thực phẩm cho đến công nghệ.

Yếu tố được nhắc tới nhiều nhất là lợi nhuận doanh nghiệp tăng mạnh vượt dự báo. Theo FactSet, trong số 89% doanh nghiệp thuộc S&P500 đã công bố kết quả kinh doanh, có 84% vượt kỳ vọng EPS và 80% vượt dự báo doanh thu.

Điều đáng chú ý là kỳ vọng trước mùa báo cáo vốn đã khá cao. Trước đó, thị trường dự báo lợi nhuận của S&P500 sẽ tăng khoảng 13.1%-13.2% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, khi mùa báo cáo gần kết thúc, tăng trưởng lợi nhuận thực tế hiện đang hướng tới khoảng 27.7%.

Nếu con số này được xác nhận, đây sẽ là quý có mức tăng trưởng lợi nhuận mạnh nhất của S&P500 kể từ quý IV/2021, thời điểm lợi nhuận tăng 32.0%. Điều này đồng nghĩa tăng trưởng lợi nhuận hiện gần gấp đôi kỳ vọng ban đầu của thị trường.

Động lực chính đến từ tăng trưởng liên quan tới AI vượt dự báo, nhu cầu tiêu dùng vẫn ổn định và lợi nhuận ngành năng lượng tăng mạnh nhờ giá dầu cao. Điều này cũng giải thích vì sao dòng tiền tập trung chủ yếu vào nhóm công nghệ và năng lượng.

Nếu loại bỏ nhóm công nghệ khỏi S&P500, tăng trưởng lợi nhuận của phần còn lại chỉ vào khoảng 5-7%, tức thấp hơn rất nhiều so với mức tăng trưởng chung của toàn chỉ số.

Tâm lý lạc quan với AI và ngành chip cũng kéo các thị trường châu Á tăng mạnh, đặc biệt là Taiex của Đài Loan và Kospi của Hàn Quốc, nơi tập trung nhiều doanh nghiệp bán dẫn lớn.

Không chỉ thị trường Mỹ, cổ phiếu tại các thị trường mới nổi (EM) cũng tiếp tục tăng lên mức cao kỷ lục dù giá dầu và USD cùng đi lên.

Nguyên nhân là nhiều nhà đầu tư đang dịch chuyển dòng tiền khỏi cổ phiếu Mỹ do định giá quá cao sang các thị trường quốc tế và EM có mức định giá hấp dẫn hơn. Ngoài ra, dòng tiền toàn cầu vẫn dồi dào nhờ chi tiêu cho AI và nguồn thu lớn từ hàng hóa cơ bản tiếp tục quay trở lại thị trường tài chính.

Giá đồng, vốn thường được xem là chỉ báo phản ánh sức khỏe kinh tế toàn cầu, đã tăng khoảng 24% kể từ cuối tháng 3.

Dù vậy, vẫn tồn tại nhiều rủi ro mà thị trường có thể đang đánh giá thấp. Giá năng lượng cao và USD mạnh thường gây bất lợi cho các nền kinh tế mới nổi, đặc biệt là những quốc gia không có lợi thế lớn về công nghệ hoặc xuất khẩu năng lượng.

Nếu xung đột tại Trung Đông kéo dài, nguy cơ thiếu hụt nguồn cung dầu có thể lan rộng ra toàn cầu, kể cả với các nước G7 vốn đang sử dụng lượng dự trữ dầu lớn để ổn định thị trường. Nếu eo biển Hormuz tiếp tục bị phong tỏa và chiến sự không được giải quyết, tồn kho dầu toàn cầu có thể giảm xuống mức gây áp lực lên hoạt động vận hành ngay trong tháng 6. Nếu tình trạng này kéo dài tới tháng 9, lượng dầu tồn kho có thể giảm xuống gần mức tối thiểu cần thiết để duy trì hoạt động của hệ thống đường ống và nhà máy lọc dầu.

Hiện tại, thị trường dường như vẫn tập trung nhiều hơn vào lợi nhuận doanh nghiệp thay vì các rủi ro về năng lượng và địa chính trị.

Mike Zaccardi cũng cho rằng đợt tăng mạnh của thị trường cổ phiếu toàn cầu năm nay chủ yếu đến từ việc các nhà phân tích liên tục nâng dự báo EPS, đặc biệt tại nhóm cổ phiếu thuộc MSCI EM.

Trong khi đó, Michael Burry, nhà đầu tư nổi tiếng với quan điểm bearish và từng dự báo chính xác cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, cảnh báo rằng đợt tăng hiện tại của nhóm công nghệ có nhiều điểm giống bong bóng dot-com trước đây. Theo ông, Nasdaq100 hiện đang giao dịch với P/E khoảng 43 lần, cao hơn nhiều so với mức hợp lý khoảng 30 lần. Ông cho rằng Wall Street có thể đang đánh giá quá cao lợi nhuận của các công ty công nghệ tăng trưởng mạnh. Chính nhóm doanh nghiệp công nghệ lớn này đã kéo tăng trưởng lợi nhuận của S&P500 lên mức 27.7%, trong khi phần lớn các ngành còn lại chỉ tăng khoảng 5-7%.

Trong phiên hôm nay, tâm điểm của thị trường sẽ là báo cáo lạm phát CPI của Mỹ. Thị trường dự báo lạm phát tăng do giá năng lượng leo thang liên quan tới xung đột Iran.

Nếu CPI cao hơn kỳ vọng, khả năng Fed duy trì lập trường hawkish sẽ tăng lên, kéo lợi suất trái phiếu và USD đi lên, đồng thời gây áp lực lên thị trường cổ phiếu. Ngược lại, nếu lạm phát thấp hơn dự báo, thị trường có thể bớt lo ngại rằng giá năng lượng đang khiến lạm phát mất kiểm soát.

Hiện Mỹ cũng đang triển khai nhiều biện pháp nhằm giảm áp lực giá cả, bao gồm đề xuất miễn thuế xăng dầu tạm thời và nới lỏng hạn ngạch thuế quan đối với nhập khẩu thịt bò.

Tuy nhiên, giá năng lượng tăng mạnh có thể làm giảm hiệu quả của các biện pháp này. Đồng thời, giá hàng hóa từ Trung Quốc cũng bắt đầu tăng trở lại. Trước đây, hàng hóa giá rẻ từ Trung Quốc từng giúp kiềm chế lạm phát tại các nền kinh tế phương Tây, nhưng yếu tố hỗ trợ này hiện đang suy yếu.